ମାମୂଚତୁଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ କୋଽଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ସନାତନଃ । ତାଵଵୋଚମହଂ ନୈଵ ଜାନେ ସୃଷ୍ଟିପତିଂ ପତିମ୍
ଚାରିମୁହା ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ପଚାରିଲେ, ‘ଏହି ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମା କିଏ?’ ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଲି, ‘ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିର ମାଲିକ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଜାଣେ ନାହିଁ।’
କୋଽହଂ କୋଽଯଂ କିମର୍ଥଂ ଵା ଭ୍ରମୋଽଯଂ ମମ ଚେଶ୍ଵରୌ । କ୍ଷଣାଦଥ ଵିମାନଂ ତଚ୍ଚଚାଲାଶୁ ମନୋଜଵମ୍
‘ମୁଁ କିଏ? ସେ କିଏ? ଏହି ଭ୍ରମ ଏମିତି କାହିଁକି ହେଲା, ମୋ ପ୍ରଭୁମାନେ?’ ଏପରେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ମନର ଗତିରେ ଦୂତିଆ ରଥ କମ୍ପି ଉଠିଲା।
କୈଲାସଶିଖରେ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରମ୍ଯେ ଯକ୍ଷଗଣାନ୍ଵିତେ । ମନ୍ଦାରଵାଟିକାରମ୍ଯେ କୀରକୋକିଲକୂଜିତେ
ସେ ରଥ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯକ୍ଷମାନେ ଭିତରେ ଥିଲେ, ମନ୍ଦାର ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ, ମୟୂର ଓ କୋକିଳ ଗାନ କରୁଥିଲେ।
ଵୀଣାମୁରଜଵାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ନାଦିତେ ସୁଖଦେ ଶିଵେ । ଯଦା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିମାନଂ ତତ୍ତଦୈଵ ସଦନାଚ୍ଛୁଭାତ୍
ବୀଣା ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଶିବ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥିଲେ; ରଥ ସେ ଶୁଭ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲାମାତ୍ରେ, ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଥମିଗଲା।
ନିର୍ଗତୋ ଭଗଵାଞ୍ଛମ୍ଭୁର୍ଵୃଷାରୂଢସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ପଞ୍ଚାନନୋ ଦଶଭୁଜଃ କୃତସୋମାର୍ଧଶେଖରଃ
ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ବୃଷାରୁଢ଼, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ପାଞ୍ଚ ମୁହା, ଦଶ ଭୁଜା, ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଲଗାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମପରୀଧାନୋ ଗଜଚର୍ମୋତ୍ତରୀଯକଃ । ପାର୍ଷ୍ଣିରକ୍ଷୌ ମହାଵୀରୌ ଗଜାନନଷଡାନନୌ
ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତୀ ଚର୍ମ ଉପରି ଗାର୍ମେଣ୍ଟ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିବା, ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ପାଖରେ ଦୁଇ ଶୂର ବନ୍ଧୁଆ—ଏକ ହାତୀମୁହା, ଅନ୍ୟଟି ଛଅମୁହା।
ଶିଵେନ ସହ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଵ୍ରଜମାନୌ ଵିରେଜତୁଃ । ନନ୍ଦିପ୍ରଭୃତଯଃ ସର୍ଵେ ଗଣପାଶ୍ଚ ଵରାଶ୍ଚ ତେ
ଶିବଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଏଗେଇ ଯାଉଥିଲେ, ନନ୍ଦି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତ ଗଣପା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣମାନେ ସହଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ।
ଜଯଶବ୍ଦଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନା ଵ୍ରଜନ୍ତି ଶିଵପୃଷ୍ଠଗାଃ । ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଙ୍କରଂ ଚାନ୍ଯଂ ଵିସ୍ମିତାସ୍ତତ୍ର ନାରଦ
ଶିବଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉଥିବା ସମସ୍ତେ ‘ଜୟ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ନାରଦ, ଆମେ ସେ ଅନ୍ୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି ଏଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲୁ।
ମାତୃଭିଃ ସଂଶଯାଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାହଂ ନ୍ଯଵସଂ ମୁନେ । କ୍ଷଣାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗାଦ୍ଵିମାନଂ ଵାତରଂହସା
ମାତୃମାନେ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ଦେହରେ ପଡି, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିଗଲି, ମୁନି; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ରଥ ପବନର ଗତିରେ ଦୂତିଆ ଚାଲିଗଲା।
ଵୈକୁଣ୍ଠସଦନଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରମାରମଣମନ୍ଦିରମ୍ । ଅସମ୍ଭାଵ୍ଯା ଵିଭୂତିଶ୍ଚ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ସୁତ
ରଥ ଭଗବତ ବୈକୁଣ୍ଠ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ରାମାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ମନ୍ଦିର; ଏଠାରେ, ପୁଅ, ମୁଁ ଅପୂର୍ବ ଶ୍ରୀ ଦେଖିଲି।
ଵିସିଷ୍ମିଯେ ତଦା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ପୁରମୁତ୍ତମମ୍ । ସଦନାଗ୍ରେ ଯଯୌ ତାଵଦ୍ଧରିଃ କମଲଲୋଚନଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ; କମଳନୟନ ହରି ଗୃହର ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇଲେ।
ଅତସୀକୁସୁମାଭାସଃ ପୀତଵାସାଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ଦ୍ଵିଜରାଜାଧିରୂଢଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ଅତସୀ ଫୁଲର ରଙ୍ଗରେ, ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରି ହାତ, ପକ୍ଷୀରାଜ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଵୀଜ୍ଯମାନସ୍ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା କାମିନ୍ଯା ଚାମରୈଃ ଶୁଭୈଃ । ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିସ୍ମିତାଃ ସର୍ଵେ ଵଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସନାତନମ୍
ସେ ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଶୁଭ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଜ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ସେ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲୁ।
ପରସ୍ପରଂ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତଃ ସ୍ଥିତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଵରାସନେ । ତତଶ୍ଚଚାଲ ତରସା ଵିମାନଂ ଵାତରଂହସା
ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ଦଢି ରହିଲୁ; ତାପରେ, ହଠାତ୍, ରଥ ପବନର ଗତିରେ ଦୂତିଆ ଚାଲିଗଲା।
ସୁଧାସମୁଦ୍ରଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ମିଷ୍ଟଵାରିମହୋର୍ମିମାନ୍ । ଯାଦୋଗଣସମାକୀର୍ଣଶ୍ଚଲଦ୍ଵୀଚିଵିରାଜିତଃ
ଆମେ ଅମୃତ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ମଧୁର ଜଳ ଓ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା, ଜଳଜୀବମାନେ ଭିତରେ ଥିବା, ଚଳିତ ତରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ।
ମନ୍ଦାରପାରିଜାତାଦ୍ଯୈଃ ପାଦପୈରତିଶୋଭିତଃ । ନାନାସ୍ତରଣସଂଯୁକ୍ତୋ ନାନାଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରିତଃ
ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛରେ ଅତି ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଆସନ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ, ନାନା ଚିତ୍ର ଓ ବିଚିତ୍ର ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା।
ମୁକ୍ତାଦାମପରିକ୍ଲିଷ୍ଟୋ ନାନାଦାମଵିରାଜିତଃ । ଅଶୋକବକୁଲାଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵୃକ୍ଷୈଃ କୁରୁବକାଦିଭିଃ
ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କୁରୁବକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛରେ ଶୁଭା ପାଇଥିବା ସେ ସ୍ଥାନଟି,
ସଂଵୃତଃ ସର୍ଵତଃ ସୌମ୍ଯୈଃ କେତକୀଚମ୍ପକୈର୍ଵୃତଃ । କୋକିଲାରାଵସଙ୍ଘୁଷ୍ଟୋ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧସମନ୍ଵିତଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୃଦୁ କେତକୀ ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, କୋକିଳର ମଧୁର ଡାକରେ ମୁଖରିତ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା,
ଦ୍ଵିରେଫାତିରଣତ୍କାରୈରଞ୍ଜିତଃ ପରମାଦ୍ଭୁତଃ । ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵୀପେ ଶିଵାକାରଃ ପର୍ଯଙ୍କଃ ସୁମନୋହରଃ
ମଧୁମକୁଣ୍ଡଳୀର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ଶିବଙ୍କ ଆକୃତିର ସୁନ୍ଦର ପାଳଙ୍କ ଦେଖାଯାଉଥିଲା,
ରତ୍ନାଲିଖଚିତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ନାନାରତ୍ନଵିରାଜିତଃ । ଦୃଷ୍ଟୋଽସ୍ମାଭିର୍ଵିମାନସ୍ଥୈର୍ଦୂରତଃ ପରିମଣ୍ଡିତଃ
ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ ଏହି ପାଳଙ୍କଟି, ଆମେ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲୁ, ଦେବମାନ୍ୟ ମହଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଗୁଥିଲା,
ନାନାସ୍ତରଣସଂଛନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରଚାପସମନ୍ଵିତଃ । ପର୍ଯଙ୍କପ୍ରଵରେ ତସ୍ମିନ୍ନୁପଵିଷ୍ଟା ଵରାଙ୍ଗନା
ନାନା ପ୍ରକାର ମୃଦୁ ଚାଦର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ସେହି ଉତ୍ତମ ପାଳଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ବସିଥିଲେ,
ରକ୍ତମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରା ରକ୍ତଗନ୍ଧାନୁଲେପନା । ସୁରକ୍ତନଯନା କାନ୍ତା ଵିଦ୍ଯୁତ୍କୋଟିସମପ୍ରଭା
ଲାଲ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଲାଲ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା, ଗଭୀର ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ,
ସୁଚାରୁଵଦନା ରକ୍ତଦନ୍ତଚ୍ଛଦଵିରାଜିତା । ରମାକୋଟ୍ଯଧିକା କାନ୍ତ୍ଯା ସୂର୍ଯବିମ୍ବନିଭାଖିଲା
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ଲାଲ ଓଠ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଶୋଭିତ, ରମାଙ୍କୁ କୋଟିଗୁଣି ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ତେଜରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ,
ଵରପାଶାଙ୍କୁଶାଭୀଷ୍ଟଧରା ଶ୍ରୀଭୁଵନେଶ୍ଵରୀ । ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟା ସା ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ମିତଭୂଷଣା
ବର, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିବା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ, ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିବା, ମୃଦୁ ହାସରେ ଶୋଭିତ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଧାମ,
ହ୍ରୀଙ୍କାରଜପନିଷ୍ଠୈସ୍ତୁ ପକ୍ଷିଵୃନ୍ଦୈର୍ନିଷେଵିତା । ଅରୁଣା କରୁଣାମୂର୍ତିଃ କୁମାରୀ ନଵଯୌଵନା
ହ୍ରୀଂ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଅରୁଣ ରଙ୍ଗର, କରୁଣାର ମୂର୍ତ୍ତି, ତରୁଣୀ ଓ ନବଯୌବନରେ ଅତି ରୂପବତୀ,
ସର୍ଵଶୃଙ୍ଗାରଵେଷାଢ୍ଯା ମନ୍ଦସ୍ମିତମୁଖାମ୍ବୁଜା । ଉଦ୍ଯତ୍ପୀନକୁଚଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵନିର୍ଜିତାମ୍ଭୋଜକୁଡ୍ମଲା
ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ମୃଦୁ ହାସରେ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମମୁଖୀ, ଉତ୍ତୋଳିତ ଏବଂ ପୀନ ସ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମକୁଡମଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲେ,
ନାନାମଣିଗଣାକୀର୍ଣଭୂଷଣୈରୁପଶୋଭିତା । କନକାଙ୍ଗଦକେଯୂରକିରୀଟପରିଶୋଭିତା
ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସୁନାର ବାହୁବନ୍ଧ, କେୟୂର ଓ ମୁକୁଟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ,
କନକଚ୍ଛ୍ରୀଚକ୍ରତାଟଙ୍କଵିଟଙ୍କଵଦନାମ୍ବୁଜା । ହୃଲ୍ଲେଖା ଭୁଵନେଶୀତି ନାମଜାପପରାଯଣୈଃ
ସୁନାର ଶ୍ରୀଚକ୍ର ଆକୃତିର କଣ୍ଣଫୁଲରେ ମୁଖପଦ୍ମ ଶୋଭିତ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ହୃଲ୍ଲେଖା ଭୁବନେଶୀ, ନିଜ ନାମ ଜପରେ ନିଷ୍ଠାବାନ,
ସଖୀଵୃନ୍ଦୈଃ ସ୍ତୁତା ନିତ୍ଯଂ ଭୁଵନେଶୀ ମହେଶ୍ଵରୀ । ହୃଲ୍ଲେଖାଦ୍ଯାଭିରମରକନ୍ଯାଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତା
ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ, ଭୁବନେଶୀ ମହେଶ୍ୱରୀ, ହୃଲ୍ଲେଖା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ,
ଅନଙ୍ଗକୁସୁମାଦ୍ଯାଭିର୍ଦେଵୀଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତା । ଦେଵୀ ଷଟ୍କୋଣମଧ୍ଯସ୍ଥା ଯନ୍ତ୍ରରାଜୋପରି ସ୍ଥିତା
ଅନଙ୍ଗକୁସୁମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ, ଦେବୀ ଷଟ୍କୋଣ ମଧ୍ୟରେ ଯନ୍ତ୍ରରାଜ ଉପରେ ବସିଥିଲେ,