କଥାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରକର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂମୌ ମାର୍ଜନପୂର୍ଵକମ୍ । ଲେପନଂ ଗୋମଯେନାଥ ଵିଶାଲାଯାଂ ମନୋରମମ୍
କଥା ଶୁଣିବା ସ୍ଥାନ ଭୂମିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍, ପ୍ରଥମେ ଭଲଭାବେ ସଫା କରି, ଗୋମୟ ଲଗାଇ ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ।
କାର୍ଯସ୍ତୁ ମଣ୍ଡପୋ ରମ୍ଯୋ ରଂଭାସ୍ତଂଭୋପଶୋଭିତଃ । ଵିତାନମୁପରିଷ୍ଠାତ୍ତୁ ପତାକାଧ୍ଵଜ ରାଜିତଃ
ଏକ ସୁନ୍ଦର ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା କଦଳୀ ଗଛର ଖୁଟିରେ ଶୋଭିତ ହେଉ; ଉପରେ ଛାତା, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଲଗାଇ ସଜାଇବା ଦରକାର।
ଵକ୍ତୁଶ୍ଚୈଵାସନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁଖାସ୍ତରଣସଂଯୁତମ୍ । ରଚିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଂ ଵାପ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖମ୍
ବକ୍ତା ପାଇଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆସନ, ସୁବିଧାଜନକ ଚାଦର ଦେଇ, ଯତ୍ନ ସହ ପୂର୍ବ ଅଥବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯଥୋଚିତାନି କୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରୋତୄଣାମାସନାନି ଚ । ନୃଣାଂ ଚୈଵାଥ ନାରୀଣାଂ କଥାଶ୍ରଵଣହେତଵେ
ଶ୍ରୋତାମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର, ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଉଭୟଙ୍କୁ କଥା ଶୁଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।
ଵାଗ୍ମୀ ଦାଂତଶ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞୋ ଦେଵ୍ଯାରାଧନତତ୍ପରଃ । ଦଯାଲୁନିସ୍ପୃହୋ ଦକ୍ଷୋ ଧୀରୋ ଵକ୍ତୋତ୍ତମୋ ମତଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା କୁହାଯାନ୍ତି, ଯିଏ ମଧୁର କଥା କହିପାରନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଲଗନ୍, ଦୟାଳୁ, ଅଲୋଭୀ, ଦକ୍ଷ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଦେଵତାଭକ୍ତଃ କଥାରସପରାଯଣଃ । ଉଦାରୋଽଲୋଲୁପୋ ନମ୍ରଃ ଶ୍ରୋତା ହିଂସାଦିଵର୍ଜିତଃ
ଶ୍ରୋତା ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଦେବତାଭକ୍ତ, କଥାର ମୂଳ ରସରେ ଲଗନ୍, ଉଦାର, ଲୋଭ ନଥିବା, ବିନମ୍ର ଓ ହିଂସା ଓ ଏହା ସଦୃଶ କୁକର୍ମରୁ ଦୂର।
ପାଖଣ୍ଡନିରତୋ ଲୁବ୍ଧଃ ସ୍ତ୍ରୈଣୋ ଧର୍ମଧ୍ଵଜସ୍ତଥା । ନିଷ୍ଠୁରଃ କ୍ରୋଧନୋ ଵକ୍ତା ଦେଵୀଯଜ୍ଞେ ନ ଶସ୍ଯତେ
ଯିଏ ପାଖଣ୍ଡରେ ଲଗିଥାଏ, ଲୋଭୀ, ମହିଳାସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ, ଧର୍ମ ଦେଖାଇ ଠକେଇଥାଏ, କଠୋର କିମ୍ବା କ୍ରୋଧୀ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ବକ୍ତା ହେବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ସଂଶଯଚ୍ଛେଦନାଯୈକ: ପଣ୍ଡିତଶ୍ଚ ତଥାଗୁଣଃ । ଶ୍ରୋତୃବୋଧକୃଦଵ୍ଯଗ୍ରଃ କାର୍ଯ୍ଯୋ ଵକ୍ତୁଃ ସହାଯକୃତ୍
ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଗୁଣବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦରକାର, ଯିଏ ଶ୍ରୋତାମାନେଙ୍କୁ ବୁଝାଇବେ, ଅବିଚଳିତ ରହିବେ ଏବଂ ବକ୍ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ କାମ କରିବେ।
ମୁହୂର୍ତଂ ଦିଵସାଦର୍ଵାଗ୍ଵକ୍ତୃଶ୍ରୋତାଦିଭିର୍ଜନୈଃ । କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ କ୍ଷୌରକର୍ମାଦି ତତୋ ନିଯମକଲ୍ପନମ୍
ଦିନର ଶୁଭ ସମୟରେ, ବକ୍ତା, ଶ୍ରୋତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାମ କରି, ପରେ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅରୁଣୋଦଯଵେଲାଯାଂ ସ୍ନାଯାଚ୍ଛୌଚଂ ଵିଧାଯ ଚ । ସଂଧ୍ଯା ତର୍ପଣକାର୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପତଶ୍ଚରେତ୍
ଅରୁଣୋଦୟ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚିତା କରି, ପ୍ରତିଦିନ ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଓ ପିତୃତର୍ପଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍।
କଥାଶ୍ରଵଣଯୋଗ୍ଯତ୍ଵସିଦ୍ଧଯେ ଗାଶ୍ଚ ଦାପଯେତ୍ । ସମସ୍ତଵିଘ୍ନହର୍ତାରମାଦୌ ଗଣପତିଂ ଯଜେତ୍
କଥା ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇଁ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
କଲଶାଂଶ୍ଚାପି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ଦିଗ୍ଭଵାନ୍ । ଵଟୁକଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ଚ ଯୋଗିନୀର୍ମାତୃକାସ୍ତଥା
କଳଶ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନା କରି, ସେଠାରେ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ, ବଟୁକ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ଯୋଗିନୀ ଓ ମାତୃକାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ତୁଲସୀଂ ଚାପି ସଂପୂଜ୍ଯ ଗ୍ରହାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ଶଂକରମ୍ । ନଵାକ୍ଷରେଣ ମନୁନା ପୂଜଯେଜ୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍
ତୁଳସୀକୁ ପୂଜା କରି, ଗ୍ରହ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜି, ନବାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ସର୍ଵୋପଚାରୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଶ୍ରୀଭାଗଵତପୁସ୍ତକମ୍ । ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ଵାଙ୍ମଯୀଂ ମୂର୍ତିଂ ଯଥାଵଚ୍ଛୋଭନାକ୍ଷରମ୍
ସମସ୍ତ ଉପଚାରରେ ଶ୍ରୀଭାଗବତ ପୁସ୍ତକକୁ ପୂଜା କରି, ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ବାଣୀର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶୁଭ ଓ ମନୋହର ଅକ୍ଷରରେ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
କଥାଵିଘ୍ନୋପଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ଵୃଣୁଯାତ୍ତଂ ଚ ଵାଡଵାନ୍ । ଜାପ୍ଯୋ ନଵାର୍ଣମଂତ୍ରସ୍ତୈଃ ପାଠ୍ଯଃ ସପ୍ତଶତୀସ୍ତଵଃ
କଥାର ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବାକୁ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ୍; ନବାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ସପ୍ତଶତୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଦରକାର।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣନମସ୍କାରାନ୍କୃତ୍ଵାଂତେ ସ୍ତୁତିମାଚରେତ୍ । କାତ୍ଯାଯନି ମହାମାଯେ ଭଵାନି ଭୁଵନେଶ୍ଵରି
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଶେଷରେ ଏହି ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ୍: 'ହେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ମହାମାୟା, ଭବାନୀ, ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ।'
ସଂସାରସାଗରେ ମଗ୍ନଂ ମାମୁଦ୍ଧର କୃପାମଯେ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାରାଧ୍ଯେ ପ୍ରସୀଦ ଜଗଦଂବିକେ
ହେ କୃପାମୟୀ ମାଆ, ଏହି ସଂସାରର ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଥିବା ଜଗତ୍ଜନନୀ, ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କର।
ମନୋଭିଲଷିତଂ ଦେଵି ଵରଂ ଦେହି ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ଇତି ସଂପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ଶୃଣୁଯାତ୍କଥାଂ ନିଯତମାନସଃ
ହେ ଦେବୀ, ମୋ ମନର ଆଶାକୁ ପୂରଣ କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଏକାଗ୍ର ମନେ କଥାଟିକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଵକ୍ତାରଂ ଚାପି ସଂପୂଜ୍ଯ ଵ୍ଯାସବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତଦାତ୍ମଵାନ୍ । ମାଲ୍ଯାଲଂକାରଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ସଂଭୂଷ୍ଯ' ପ୍ରାର୍ଥଯେଚ୍ଚ ତମ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଭାବେ ବକ୍ତାଙ୍କୁ ମନେ କରି, ମାଳା, ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେତିହାସଜ୍ଞ ଵ୍ଯାସରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । କଥାଚଂଦ୍ରୋଦଯେନାଂତସ୍ତମଃସ୍ତୋମଂ ନିରାକୁରୁ ॥ ୩୫ ତଦଗ୍ରେ ତୁ ନଵାହାନ୍ତଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ନିଯମାସ୍ତଦା । ଵିପ୍ରାଦୀନୁପଵେଶ୍ଯାଦୌ ସଂପୂଜ୍ଯୋପଵିଶେତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଜଣା ବ୍ୟାସରୂପ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏହି କଥାର ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭିତରର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କର। ଏହା ପରେ, ନବହ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ମାନିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବସିବା ପରେ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜେ ବସିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ସାଵଧାନେନ ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲାପ୍ତଯେ । ଗୃହପୁତ୍ରକଲତ୍ରାପ୍ତଘନଚିନ୍ତାମପାସ୍ଯ ଚ
ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ସାବଧାନ ହୋଇ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଘର, ପିଲା, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭାରୀ ଚିନ୍ତାକୁ ପଛକୁ ରଖି।
ସୂର୍ଯୋଦଯଂ ସମାରଭ୍ଯ କିଂଚିତ୍ସୂର୍ଯେଽଵଶେଷିତେ । ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରଂ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଵାଚଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକାଂଶ ଅସ୍ତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କିଛି ସମୟ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପାଠ କରାଇବା ଉଚିତ।
ମଲମୂତ୍ରଜଯାଯୈଷାଂ ଲଘୁ ଭୋଜନମିଷ୍ଯତେ । ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ଵରଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ସକୃଦେଵ କଥାର୍ଥିନା
ଦେହର ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦିନକୁ ଏକଥର ହବିଷ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ସ୍ଯାତ୍ଫଲାହାରୀ ପଯୋଭୁଗ୍ଵା ଘୃତାଶନଃ । ଯଥା ସ୍ଯାନ୍ନ କଥାଵିଘ୍ନସ୍ତଥା କାର୍ଯଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ନହେଲେ, କେବଳ ଫଳ, ଦୁଧ କିମ୍ବା ଘିଅ ଖାଇ ପାରିବେ। କଥାରେ କୌଣସି ବାଧା ନ ଆସିବା ପାଇଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
କଥାଶ୍ରଵଣନିଷ୍ଠାନାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିଯମଂ ଦ୍ଵିଜାଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଯେ ଭେଦଦର୍ଶିନଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କଥା ଶୁଣିବାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ନିୟମ କହିବି। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖୁଥିବାମାନେ—
ଦେଵୀଭକ୍ତିଵିହୀନା ଯେ ପାଖଣ୍ଡା ହିଂସକାଃ ଖଲାଃ । ଵିପ୍ରଦ୍ରୁହୋ ନାସ୍ତିକା ଯେ ନ ତେ ଯୋଗ୍ଯାଃ କଥାଶ୍ରଵେ
ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ଅଧର୍ମୀ, ହିଂସକ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ନାସ୍ତିକ, ସେମାନେ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣେ ଲୁବ୍ଧାଃ ପରଦାରଧନେଷୁ ଚ । ଦେଵସ୍ଵହରଣେ ତେଷାଂ ନାଧିକାରଃ କଥାଶ୍ରଵେ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ, ପରସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପର ଧନ, କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କର ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କଥା ଶୁଣିବାର ଅଧିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ଭୂଶାଯୀ ସତ୍ଯଵକ୍ତା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । କଥାସମାପ୍ତୌ ଭୁଂଜୀତ ପତ୍ରାଵଲ୍ଯାଂ ଯତାତ୍ମଵାନ୍
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଭୂମିରେ ଶୋଇଥାଏ, ସତ୍ୟ କହେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି କଥା ସମାପ୍ତିରେ ଆତ୍ମସଂଯମ ରଖି, ପତ୍ରରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଵୃଂତାଂକଂ ଚ କଲିନ୍ଦଂ ଚ ତୈଲଂ ଚ ଦ୍ଵିଦଲଂ ମଧୁ । ଦଗ୍ଧମନ୍ନଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଭାଵଦୁଷ୍ଟଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଵ୍ରତୀ
ଯିଏ ବ୍ରତ ରଖେ, ସେ ବେଗୁନ, ଲାଉ, ତେଲ, ଦୁଇ ଭାଗ ଡାଲ, ମଧୁ, ପୋଡ଼ା ଖାଦ୍ୟ, ବସିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ମନରେ ଦୁଷ୍ଟତା ରଖି ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଆମିଷଂ ଚ ମସୂରାନ୍ନମୁଦକ୍ଯା ଦୃଷ୍ଟମେଵ ଚ । ରସୋନଂ ମୂଲକଂ ହିଂଗୁଂ ପଲାଂଡୁଂ ଗୃଞ୍ଜନଂ ତଥା
ମାଂସ, ମସୁର ଡାଲ, ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ରସୁଣ, ମୂଳା, ହିଂ, ପିଆଜ ଓ ଧନିଆ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।