ମାତ୍ରା ଶପ୍ତାଶ୍ଚ ଯେ ନାଗା ଵାସୁକିପ୍ରମୁଖାଃ ଶୁଚା । ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଗତ୍ଵା ତେ ହୋଚୁଃ ଶାପଜଂ ଭଯମ୍
ମାଆଙ୍କର ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ବାସୁକି ଆଦି ସର୍ପମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ ଓ ଶାପର ଭୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତାନାହ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଜରତ୍କାରୁର୍ମହାମୁନିଃ । ଵାସୁକେର୍ଭଗିନୀଂ ତସ୍ମୈ ଅର୍ପଯଧ୍ଵଂ ସନାମିକାମ୍
ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତୁମ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ନାମ ସହିତ ମହାମୁନି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଅ।'
ତସ୍ଯାଂ ଯୋ ଜାଯତେ ପୁତ୍ରଃ ସ ଵସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଆସ୍ତୀକ ଇତି ନାମାସୌ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ଯେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ତୁମ ଜାତିକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ତାଙ୍କ ନାମ ଆସ୍ତିକ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵାସୁକିସ୍ତୁ ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚନଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶିଵମ୍ । ଵନଂ ଗତ୍ଵା ସୁତାଂ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ଵିନଯପୂର୍ଵକମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବାସୁକି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ନମ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ସନାମାଂ ତାଂ ମୁନିର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜରତ୍କାରୁରୁଵାଚ ତମ୍ । ଅପ୍ରିଯଂ ମେ ଯଦା କୁର୍ଯାତ୍ତଦା ତାଂ ସନ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍
ନାମ ଥିବାକୁ ଜାଣି, ମୁନି ଜରତ୍କାରୁ ବାସୁକିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯେତେବେଳେ ସେ ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ କିଛି କରିବେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।'
ଵାଗ୍ବନ୍ଧଂ ତାଦୃଶଂ କୃତ୍ଵା ମୁନିର୍ଜଗ୍ରାହ ତାଂ ସ୍ଵଯମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵାସୁକିଃ କାମଂ ଭଵନଂ ସ୍ଵଂ ଜଗାମ ହ
ଏପରି ଚୁକ୍ତି କରି, ମୁନି ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ବାସୁକି ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
କୃତ୍ଵା ପର୍ଣକୁଟୀଂ ଶୁଭ୍ରାଂ ଜରତ୍କାରୁର୍ମହାଵନେ । ତଯା ସହ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ ରମମାଣଃ ପରନ୍ତପ
ମହାବନରେ ଏକ ଶୁଭ ପତ୍ର କୁଟି ତିଆରି କରି, ଜରତ୍କାରୁ ତାଙ୍କ ସହ ଖୁସିରେ ବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଏକଦା ଭୋଜନଂ କୃତ୍ଵା ସୁପ୍ତୋଽସୌ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଭଗିନୀ ଵାସୁକେସ୍ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଏକଦିନ ଭୋଜନ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଶୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ବାସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନ ସମ୍ବୋଧଯିତଵ୍ଯୋଽହଂ ତ୍ଵଯା କାନ୍ତେ କଥଞ୍ଚନ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଗତୋ ନିଦ୍ରାଂ ମୁନିସ୍ତାଂ ସୁଦତୀଂ ତଦା
'ପ୍ରିୟେ, କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ଜଗାଇବା ନାହିଁ,' ଏହିପରି କହି ମୁନି ସେ ସୁନ୍ଦର ଦନ୍ତିନୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶୋଇପଡ଼ିଲେ।
ରଵିରସ୍ତଗିରିଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ । କିଂ କରୋମି ନ ମେ ଶାନ୍ତିସ୍ତ୍ଯଜେନ୍ମାଂ ବୋଧିତଃ ପୁନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ଆସିଲା। ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ; ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଏ, ସେ ପୁଣି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେବେ।'
ଧର୍ମଲୋପଭଯାଦ୍ଭୀତା ଜରତ୍କାରୁରଚିନ୍ତଯତ୍ । ନୋଚେତ୍ପ୍ରବୋଥଯାମ୍ଯେନଂ ସନ୍ଧ୍ଯାକାଲୋ ଵୃଥା ଵ୍ରଜେତ୍
ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାର ଭୟରେ ଜରତ୍କାରୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ଅକାରଣରେ ଚାଲିଯିବ।'
ଧର୍ମନାଶାଦ୍ଵରଂ ତ୍ଯାଗସ୍ତଥାପି ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଧର୍ମହାନିର୍ନରାଣାଂ ହି ନରକାଯ ଭଵେତ୍ପୁନଃ
ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାଠାରୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା ଭଲ; ଏହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ। କାରଣ ମଣିଷମାନେ ଯଦି ଧର୍ମ ହାରାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ବାଲା ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯତ୍ । ସନ୍ଧ୍ଯାକାଲୋଽପି ସଞ୍ଜାତ ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠସୁଵ୍ରତ
ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଝିଅଟି ମୁନିଙ୍କୁ ଜଗାଇ କହିଲା, "ସଂଧ୍ୟା ବେଳ ଆସିଗଲା, ଉଠନ୍ତୁ, ଉଠନ୍ତୁ, ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ!"
ଉତ୍ଥିତୋଽସୌ ମୁନିଃ କୋପାତ୍ତାମୁଵାଚ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ । ତ୍ଵଂ ତୁ ଭ୍ରାତୃଗୃହଂ ଯାହି ନିଦ୍ରାଵିଚ୍ଛେଦକାରିଣୀ
ମୁନି ରାଗରେ ଉଠି କହିଲେ, "ମୁଁ ଚାଲିଯିବି; ତୁମେ ମୋର ନିଦ୍ରା ଭଙ୍ଗ କଲ, ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ।"
ଵେପମାନାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନିନା ତଦା । ଭ୍ରାତ୍ରା ଦତ୍ତା ଯଦର୍ଥଂ ତତ୍କଥଂ ସ୍ଯାଦମିତପ୍ରଭ
ଭୟରେ କାପି କାପି ସେ କହିଲା, "ହେ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ମୋ ଭାଇ ଯେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ, ସେ କିପରି ପୂରଣ ହେବ?"
ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ଜରତ୍କାରୁଂ ତଦସ୍ତୀତି ନିରାକୁଲଃ । ଗତା ସା ମୁନିନା ତ୍ଯକ୍ତା ଵାସୁକେଃ ସଦନଂ ତଦା
ମୁନି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ତାପରେ, ମୁନି ଛାଡିଦେବା ପରେ, ସେ ବାସୁକିଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲା।
ପୃଷ୍ଟା ଭ୍ରାତ୍ରାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ପତିନା ତଦା । ଅସ୍ତୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ହିତ୍ଵା ମାଂ ଗତୋଽସୌ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ଭାଇ ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ପତି କହିଥିବା ଭଳି କହିଲା, "ସେ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ', ତାପରେ ମୋତେ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି।"
ଵାସୁକିସ୍ତୁ ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ସତ୍ଯାଵାଙ୍ମୁନିରିତ୍ଯୁତ । ଵିଶ୍ଵାସଂ ଚ ପରଂ କୃତ୍ଵା ଭଗିନୀଂ ତାଂ ସମାଶ୍ରଯତ୍
ଏହା ଶୁଣି, ବାସୁକି ଭାବିଲେ, "ମୁନି ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟବାଦୀ।" ତିନି ଭାଇବୋନ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ।
ତତଃ କାଲେନ କିଯତା ଜାତୋଽସୌ ମୁନିବାଲକଃ । ଆସ୍ତୀକ ଇତି ନାମାସୌ ଵିଖ୍ଯାତଃ କୁରୁସତ୍ତମ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁନି ଓ ଝିଅଟିଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ହେଲା, ଯିଏ ଆସ୍ତୀକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ତେନାଯଂ ରକ୍ଷିତୋ ଯଜ୍ଞସ୍ତଵ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ । ମାତୃପକ୍ଷସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ମୁନିନା ଭାଵିତାତ୍ମନା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଯଜ୍ଞ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା; ମା'ଙ୍କ ପକ୍ଷକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ଶୁଦ୍ଧ ମନର ମୁନି ଏହା କଲେ।
ଭଵ୍ଯଂ କୃତଂ ମହାରାଜ ମାନିତୋଽଯଂ ତ୍ଵଯା ମୁନିଃ । ଯାଯାଵରକୁଲୋତ୍ପନୋ ଵାସୁକେର୍ଭଗିନୀସୁତଃ
ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା, ହେ ମହାରାଜ; ତୁମେ ଏହି ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯିଏ ଯାତ୍ରୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ବାସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀର ପୁଅ।
ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ମହାବାହୋ ଭାରତଂ ସକଲଂ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଦାନାନି ବହୁ ଦତ୍ତାନି ପୂଜିତା ମୁନଯସ୍ତଥା
ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ବଳଶାଳୀ; ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତ କଥା ଶୁଣିଛ, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଛ, ଏବଂ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିଛ।
କୃତେନ ସୁକୃତେନାପି ନ ପିତା ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ଗତଃ । ପାଵିତଂ ନ କୁଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତ୍ଵଯା ଭୂପତିସତ୍ତମ
ଅନେକ ଶୁଭ କାମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପିତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଲା ନାହିଁ, ହେ ଭୂପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚାଯତନଂ ଭୂପ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ କୁରୁ ଭକ୍ତିତଃ । ଯେନ ଵୈ ସକଲା ସିଦ୍ଧିସ୍ତଵ ସ୍ଯାଜ୍ଜନମେଜଯ
ହେ ରାଜା, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ଏକ ବିଶାଳ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କର; ଏହା ଦ୍ୱାରା, ହେ ଜନମେଜୟ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମ ହେବ।
ପୂଜିତା ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଶିଵା ସକଲଦା ସଦା । କୁଲଵୃଦ୍ଧିଂ କରୋତ୍ଯେଵ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସୁସ୍ଥିରଂ ସଦା
ଯେତେବେଳେ ଶିବାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ସଫଳତା ଦେଇଥାନ୍ତି, କୁଳର ବୃଦ୍ଧି ଓ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥିରତା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଦେଵୀମଖଂ ଵିଧାନେନ କୃତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ । ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ପରମଂ ଶୃଣୁ
ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରି, ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ନାମକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରାଣ ଶୁଣ।
ତ୍ଵାମହଂ ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି କଥାଂ ପରମପାଵନୀମ୍ । ସଂସାରତାରିଣୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ନାନାରସସମାହୃତାମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ସର୍ବପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣାଇବି, ଯାହା ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ପରଂ ଚାସ୍ମାତ୍ପୁରାଣାଦ୍ଵିଦ୍ଯତେ ଭୁଵି । ନାରାଧ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ରାଜନ୍ଦେଵୀପାଦାମ୍ବୁଜାଦୃତେ
ଏହି ପୁରାଣ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରାଣ ଏପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା; ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣକମଳ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୂଜା ନାହିଁ।
ତେ ସଭାଗ୍ଯାଃ କୃତପ୍ରଜ୍ଞା ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ନୃପସତ୍ତମ । ଯେଷାଂ ଚିତ୍ତେ ସଦା ଦେଵୀ ଵସତି ପ୍ରେମସଂକୁଲେ
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସଦା ପ୍ରେମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଦେବୀ ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୁଦୁଃଖିତାସ୍ତେ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଭୁଵି ଭାରତ ଭାରତେ । ନାରାଧିତା ମହାମାଯା ଯୈର୍ଜନୈଶ୍ଚ ସଦାମ୍ବିକା
ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ମହାମାୟା ଓ ମାଁ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ।