ସ୍କନ୍ଦ ଉଵାଚ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିସ୍ତୂର୍ଣଂ ପୌଷ୍ଣଭଂ ସ୍ଵତପୋବଲାତ୍ । ଯଥାପୂର୍ଵଂ ତଥା ଚକ୍ରେ ସୋମମାର୍ଗେ ଘଟୋଦ୍ଭଵ
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଏମିତି କହି, ଋଷି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତୁରନ୍ତ ପୌଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ସୋମ ମାର୍ଗରେ ରଖିଦେଲେ, ଘଟୋଦ୍ଭବ।
ରେଵତୀନାମ୍ନି ନକ୍ଷତ୍ରେ ଵିଵାହଵିଧିନା ମୁନିଃ । ରେଵତୀଂ ପ୍ରଦଦୌ ରାଜ୍ଞେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମାଯ ମହାତ୍ମନେ
ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଋଷି ବିଧିମତ ଭାବେ ରେବତୀଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ରାଜାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
କୃତ୍ଵା ଵିଵାହଂ କନ୍ଯାଯା ମୁନୀ ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍ । କିଂ ତେଽଭିଲଷିତଂ ଵୀର ଵଦ ତତ୍ପୂରଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁନିଜଣେ ଝିଅର ବିବାହ କରାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ବୀର, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ, ମୁଁ ସେଇ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବି।'
ରାଜୋଵାଚ। ମନୋଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସ୍ଯାହଂ ଵଂଶେ ଜାତୋଽସ୍ମି ହେ ମୁନେ । ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିପଂ ପୁତ୍ରଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ କାମଯେ
ରାଜା କହିଲେ— 'ହେ ମୁନି, ମୁଁ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରୁଛି— ମୋ ପୁଅ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେଉ।'
ମୁନିରୁଵାଚ। ଯଦ୍ଯେଷା କାମନା ତେଽସ୍ତି ଦେଵ୍ଯା ଆରାଧନଂ କୁରୁ । ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଵ ତେ ପୁତ୍ରୋ ମନୁର୍ମନ୍ଵଂତରାଧିପଃ
ମୁନି କହିଲେ— 'ଯଦି ଏହି ଇଚ୍ଛା ତୁମର ଅଛି, ତେବେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ପାଇବ, ଯିଏ ମନୁ ହେବେ ଏବଂ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେବ।'
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ଯତ୍ତୁ ପଂଚମମ୍ । ପଂଚକୃତ୍ଵସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଽଭିମତଂ ସୁତମ୍
'ଦେବୀଭାଗବତ' ନାମକ ପଞ୍ଚମ ପୁରାଣକୁ ପାଞ୍ଚଥର ଶୁଣିଲେ, ତୁମେ ଚାହିଥିବା ପୁଅ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳିବ।
ରେଵତ୍ଯା ରୈଵତୋ ନାମ ପଂଚମୋ ଭଵିତା ମନୁଃ । ଵେଦଵିଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଵାନପରାଜିତଃ
'ରେବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରେବତ ନାମକ ପଞ୍ଚମ ମନୁ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବେ, ଧର୍ମିକ ଓ ଅଜୟ ହେବେ।'
ପିତୃପୈତାମହଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସ ମହାମତିଃ । ପାଲଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଜାଃ ପୁତ୍ରାନିଵୌରସାନ୍
ସେ ମହାମତି ରାଜା ପିତା ଓ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପରି ରକ୍ଷା କଲେ।
ଏକଦା ଲୋମଶୋ ନାମ ମହାତ୍ମା ମୁନିରାଗତଃ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପ୍ରାଂଜଲିଶ୍ଚାବ୍ରଵୀନ୍ନୃପଃ
ଏକଦିନ ଲୋମଶ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ମୁନି ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ପୂଜା କରି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭୋ ମୁନେ । ଦେଵୀ ଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ପୁତ୍ରଲିପ୍ସଯା
ରାଜା କହିଲେ— 'ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁଁ ପୁଅ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ 'ଦେବୀଭାଗବତ' ପୁରାଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚଂ ପ୍ରଜାଭର୍ତୁଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଲୋମଶଃ । ଧନ୍ଯୋଽସି ରାଜଂସ୍ତେ ଭକ୍ତିର୍ଜାତା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରି
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲୋମଶ ମୁନି ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ— 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ତୁମ ମନରେ ତିନି ଲୋକର ମାଆ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଛି।'
ସୁରାସୁରନରାରାଧ୍ଯା ଯା ପରା ଜଗଦମ୍ବିକା । ତସ୍ଯାଂ ଚେଦ୍ଭକ୍ତିରୁତ୍ପନ୍ନା କାର୍ଯସିଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଯିଏ ସୁର, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଦି ତୁମର ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଛି, ତେବେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ସିଦ୍ଧି ହେବ।'
ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ନୃପ । ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ନ କିଂଚିଦପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
'ତେଣୁ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ କଥା ଶୁଣେଇବି। ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଜିନିଷ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଦିନେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥାରଂଭମଥାକରୋତ୍ । ପଂଚକୃତ୍ଵଃ ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ଵିଧିଵଦ୍ଭାର୍ଯଯା ସହ
ଏଭଳି କହି, ଶୁଭ ଦିନରେ ମୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପାଞ୍ଚଥର ନିୟମ ମାନି ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ।
ସମାପ୍ତିଦିଵସେ ରାଜା ପୁରାଣଂ ଚ ମୁନିଂ ତଥା । ପୂଜଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତଃ
ପୁରାଣ ଶେଷ ଦିନରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୁରାଣ ଓ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ହୁତ୍ଵା ନଵାର୍ଣମଂତ୍ରେଣ ଭୋଜଯିତ୍ଵା କୁମାରିକାଃ । ଵାଡଵାଂଶ୍ଚ ସପତ୍ନୀକାନ୍ଦକ୍ଷିଣାଭିରତୋଷଯତ୍
ନବାର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, କନ୍ୟାମାନେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ-ସ୍ୱାମୀମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ଅଥ କାଲେନ କିଯତା ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦତଃ । ଗର୍ଭଂ ଦଧାର ସା ରାଜ୍ଞୀ ଲୋକକଲ୍ଯାଣକାରକମ୍
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ, ରାଣୀ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ପୁଣ୍ଯେଽଥ ସମଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଗ୍ରହୈଃ ସୁସ୍ଥାନସଂଗତୈଃ । ସର୍ଵମଂଗଲସଂପନ୍ନେ ରେଵତୀ ସୁଷୁଵେ ସୁତମ୍
ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଲା, ଗ୍ରହମାନେ ଭଲ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଗଲା, ରେବତୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜନନଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ରାଜା ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ସ ସୁଵର୍ଣାଂଭସା ଚକ୍ରେ ଜାତକର୍ମାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ
ପୁଅ ଜନ୍ମ ଶୁଣି, ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମିଶ୍ରିତ ପାଣିରେ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଆଦି କ୍ରିୟା କଲେ।
ଯଥାଵିଧି ଚ ଦାନାନି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାନତୋଷଯତ୍ । କୃତୋପନଯନଂ ରାଜା ସାଂଗାନ୍ଵେଦାନପାଠଯତ୍
ଯଥାବିଧି ଦାନ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ; ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରି, ପୁଅକୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ପଢ଼ାଇଲେ।
ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନିଧିର୍ଜାତୌ ଧର୍ମିଷ୍ଠୋଽସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵରଃ । ଧର୍ମସ୍ଯ ଵକ୍ତା କର୍ତ୍ତା ଚ ରୈଵତୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଧର୍ମର କଥା କହିବା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ରୈବତ।
ନିଯୁକ୍ତଵାନଥ ବ୍ରହ୍ମା ରୈଵତଂ ମାନଵେ ପଦେ । ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିପଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଗାଂ ଶଶାସ ସ ଧର୍ମତଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୈବତଙ୍କୁ ମାନବ ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶାସକ ଭାବେ ଧର୍ମରେ ରହି ଶାସନ କଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵୋଽଯଂ ସଂକ୍ଷେପେଣୋପଵର୍ଣିତଃ । ପୁରାଣସ୍ଯ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵିସ୍ତରାତ୍କ୍ଷମଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବୀଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ପୁରାଣର ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ?
ସୂତ ଉଵାଚ। କୁଂଭଯୋନିସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଧିଂ ଭାଗଵତସ୍ଯ ଚ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁମାରଂ ଚାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ପୁନରାଯଯୌ
ସୂତ କହିଲେ: କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ଭାଗବତର ମହିମା ଓ ବିଧି ଶୁଣି, କୁମାରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ପୁଣି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଇଦଂ ମଯା ଭାଗଵତସ୍ଯ ଵିପ୍ରା ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁକ୍ତଂ ଭଵତାଂ ସମକ୍ଷମ୍ । ଶୃଣୋତି ଭକ୍ତ୍ଯା ପଠତୀହ ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵାଽଖିଲାନ୍ମୁକ୍ତିମୁପୈତି ଚାଂତେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭାଗବତର ମହିମା କହିଛି। ଯିଏ ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ।
ଅଥ ପଞ୍ଚମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ସୂତ ସୂତ ମହାଭାଗ ଶ୍ରୁତଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମଃ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣେ ଵିଧିମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ଉତ୍ତମ ମହିମା ଶୁଣିଛୁ। ଏବେ ଆମେ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାର ବିଧି ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ଶ୍ରୂଯତାଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣେ ଵିଧିମ୍ । ନରାଣାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଯେନ ସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍ସାର୍ଵକାମିକୀ
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣର ବିଧି କହୁଛି। ଏହା ଶୁଣିଲେ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି।
ଆଦୌ ଦୈଵଜ୍ଞମାହୂଯ ମୁହୂର୍ତଂ କଲ୍ପଯେତ୍ସୁଧୀଃ । ଆରଭ୍ଯ ଶୁଚିମାସଂ ତୁ ମାସଷଟ୍କଂ ଶୁଭାଵହମ୍
ପ୍ରଥମେ ଜ୍ୟୋତିଷୀକୁ ଡାକି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ର ମାସରେ ଆରମ୍ଭ କରି, ଛଅ ମାସ ଯାଏଁ ଏହା ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ହସ୍ତାଶ୍ଵିମୂଲପୁଷ୍ଯର୍କ୍ଷେ ବ୍ରହ୍ମମୈତ୍ରେନ୍ଦୁଵୈଷ୍ଣଵେ । ସତ୍ତିଥୌ ଶୁଭଵାରେ ଚ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ଶୁଭମ୍
ହସ୍ତ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମ, ମୈତ୍ର, ଇନ୍ଦୁ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଶୁଭ ତିଥି ଓ ଶୁଭ ଦିନରେ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ।
ଗୁରୁଭାଦ୍ଵେଦ୪ଵେଦା୪ବ୍ଜ୧ଶରାଂ୫ଗା୬ବ୍ଧି୪ଗୁଣୈଃ୪କ୍ରମାତ୍ । ଧର୍ମାପ୍ତିରିନ୍ଦିରାପ୍ରାପ୍ତିଃ କଥାସିଦ୍ଧିଃ ପରଂ ସୁଖମ୍
ଗୁରୁ, ଭଦ୍ର, ବେଦ, ଅବ୍ଜ, ଶାରଙ୍ଗ, ଅଭିଧିଗୁଣ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମରେ ଅନୁସରିଲେ ଧର୍ମ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, କଥାର ସଫଳତା ଓ ପରମ ସୁଖ ମିଳେ।