ପ୍ରାର୍ଥଯତ୍ଯେଷ ମାଂ ଲୋକୋ ମୃତାନାଂ ଦର୍ଶନଂ ପୁନଃ । ନାହଂ କ୍ଷମୋଽସ୍ମି ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯାଶୁ ଜନାନ୍ମୃତାନ୍
ଏହି ଜଗତ ମୋତେ ମୃତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି; ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ମା—ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୃତ ଲୋକଙ୍କୁ ଲୋକଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶ କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୀ ମାଯା ଶ୍ରୀଭୁଵନେଶ୍ଵରୀ । ସ୍ଵର୍ଗାଦାହୂଯ ସର୍ଵାନ୍ଵୈ ଦର୍ଶଯାମାସ ପାର୍ଥିଵାନ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ସ୍ତୁତି ପାଇଁ, ମାୟା ଶ୍ରୀଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ସ୍ବର୍ଗରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି, ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁନ୍ତୀ ଚ ଗାନ୍ଧାରୀ ସୁଭଦ୍ରା ଚ ଵିରାଟଜା । ପାଣ୍ଡଵା ମୁମୁଦୁଃ ସର୍ଵେ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯାଗତାନ୍ସ୍ଵକାନ୍
କୁନ୍ତୀ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ବିରାଟର ଝିଅକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ନିଜ ଜନମାନେ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଥିବା ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ।
ପୁନର୍ଵିସର୍ଜିତାସ୍ତେନ ଵ୍ଯାସେନାମିତତେଜସା । ସ୍ମୃତ୍ଵା ଦେଵୀଂ ମହାମାଯାମିନ୍ଦ୍ରଜାଲମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ପରେ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳି, ସେମାନେ ଦେବୀ ମହାମାୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା।
ତଦା ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ମୁନଯସ୍ତଥା । ରାଜା ନାଗପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୁର୍ଵନ୍ ଵ୍ଯାସକଥାଂ ପଥି
ତାପରେ, ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ ମୁନିମାନେ ଚାଲିଗଲେ; ରାଜା ନାଗପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପଥରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ କଥା କହୁଥିଲେ।
ରୁରୁଚରିତ୍ରଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ତତୋ ଦିନେ ତୃତୀଯେ ଚ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସ ଭୂପତିଃ । ଦାଵାଗ୍ନିନା ଵନେ ଦଗ୍ଧଃ ସଭାର୍ଯଃ କୁନ୍ତିସଂଯୁତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା, ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ କୁନ୍ତୀ ସହିତ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଦାବାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ।
ସଞ୍ଜଯସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ଗତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମହୀପତିମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ନାରଦାଦ୍ଦୁଃଖମାପ୍ତଵାନ୍
ସଞ୍ଜୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଯାଇ, ରାଜାକୁ ଛାଡିଦେଲେ; ଏହି ଖବର ନାରଦଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶେଽଥ ଗତେ ଵର୍ଷେ କୌରଵାଣାଂ କ୍ଷଯାତ୍ପୁନଃ । ପ୍ରଭାସେ ଯାଦଵାଃ ସର୍ଵେ ଵିପ୍ରଶାପାତ୍କ୍ଷଯଂ ଗତାଃ
କୌରବମାନଙ୍କର ନାଶ ପରେ ଛତ୍ତିଶ ବର୍ଷ ଯିବା ପରେ, ପ୍ରଭାସରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ନିଅସ୍ତ ହେଲେ।
ତେ ପୀତ୍ଵା ମଦିରାଂ ମତ୍ତାଃ କୃତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଂ ପରସ୍ପରମ୍ । କ୍ଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ମହାତ୍ମାନଃ ପଶ୍ଯତୋ ରାମକୃଷ୍ଣଯୋଃ
ମଦିରା ପିଇ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆପସରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ନିଅସ୍ତ ହେଲେ।
ଦେହଂ ତତ୍ଯାଜ ରାମସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ । ଵ୍ଯାଧବାଣହତଃ ଶାପଂ ପାଲଯନ୍ଭଗଵାନ୍ହରିଃ
ରାମ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଛାଡିଦେଲେ, କୃଷ୍ଣ କମଳନୟନ ଶାପ ପୂରଣ କରି, ଶିକାରିର ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ, ଭଗବାନ ହରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦେହତ୍ଯାଗଂ ହରେରଥ । ଜହୌ ପ୍ରାଣାଞ୍ଛୁଚୀନ୍କୃତ୍ଵା ଚିତ୍ତେ ଶ୍ରୀଭୁଵନେଶ୍ଵରୀମ୍
ହରିଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗ ଶୁଣି, ବସୁଦେବ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଛାଡି, ଶୁଚି ହୋଇ, ମନରେ ଶ୍ରୀଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଭାସେ ଚାତିଦୁଃଖିତଃ । ସଂସ୍କାରଂ ତତ୍ର ସର୍ଵେଷାଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଚକାର ହ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ବହୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭାସକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସଂସ୍କାର କଲେ।
ସମୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ହରେର୍ଦେହଂ କୃତ୍ଵା କାଷ୍ଠସ୍ଯ ସଞ୍ଚଯମ୍ । ଅଷ୍ଟାଭିଃ ସହ ପତ୍ନୀଭିର୍ଦାହଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ
ହରିଙ୍କ ଦେହକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖି, ରାଜା ଏକ ଲାଉଠି ଜମା କରିଲେ । ତାଙ୍କ ଆଠଜଣ ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଦେହକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ ।
ଦେହଂ ରାମସ୍ଯ ରେଵତ୍ଯା ସହ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଵିଭାଵସୌ । ଅର୍ଜୁନୋ ଦ୍ଵାରକାମେତ୍ଯ ପୁରାନ୍ନିଷ୍କ୍ରାମଯଜ୍ଜନମ୍
ରାମଙ୍କ ଦେହକୁ ରେବତୀଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଇ, ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଲୋକମାନେକୁ ନେଇ ବାହାରିଲେ ।
ପୁରୀ ସା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପ୍ଲାଵିତୋଦଧିନା ତତଃ । ଅର୍ଜୁନଃ ସର୍ଵଲୋକାନ୍ଵୈ ଗୃହୀତ୍ଵା ନିର୍ଗତସ୍ତଦା
ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହର ଏ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ହେଇଗଲା । ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ନେଇ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ।
କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯସ୍ତଦା ମାର୍ଗେ ଚୌରାଭୀରୈଶ୍ଚ ଲୁଣ୍ଠିତା । ଧନଂ ସର୍ଵଂ ଗୃହୀତଂ ଚ ନିସ୍ତେଜଶ୍ଚାର୍ଜୁନୋଽଭଵତ୍
ପଥରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରାଣୀମାନେ ଚୋର ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୁଟିଯାଇଲେ । ସମସ୍ତ ଧନ ନେଇ ଦେଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଇପଡିଲେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥେ ସମାଗତ୍ଯ ଵଜ୍ରୋ ରାଜା କୃତସ୍ତଦା । ଅନିରୁଦ୍ଧସୁତୋ ନାମ୍ନା ପାର୍ଥେନାମିତତେଜସା
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି, ଅର୍ଜୁନ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ବଜ୍ରକୁ ରାଜା କରିଦେଲେ । ଏ ସମୟରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶକ୍ତି କମିଯାଇଥିଲା ।
ଵ୍ଯାସାଯ କଥିତଂ ଦୁଃଖଂ ତେନୋକ୍ତୋଽସୌ ମହାରଥଃ । ପୁନର୍ଯଦା ହରିସ୍ତ୍ଵଞ୍ଚ ଭଵିତାସି ମହାମତେ
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଲେ । ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହରି ଓ ତୁମେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅର୍ଜୁନ, ତୁମର ଶକ୍ତି ପୁନି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ।'
ତଦା ତେଜସ୍ତଵାତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ପୁନର୍ଯୁଗେ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ପାର୍ଥୋ ଗତ୍ଵା ନାଗପୁରେଽର୍ଜୁନଃ
'ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗରେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟଧିକ ହେବ ।' ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପାର୍ଥ ନାଗପୁରକୁ ଗଲେ ।
ଦୁଃଖିତୋ ଧର୍ମରାଜାନଂ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ସର୍ଵମବ୍ରଵୀତ୍ । ଦେହତ୍ଯାଗଂ ହରେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯାଦଵାନାଂ କ୍ଷଯଂ ତଥା
ଦୁଃଖିତ ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ — ହରିଙ୍କ ଦେହ ଛାଡିବା ଓ ଯାଦବମାନଙ୍କ ନଶ୍ଟ ହେବା ।
ଗମନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ରାଜା ହୈମାଚଲଂ ପ୍ରତି । ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵାର୍ଷିକଂ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵୋତ୍ତରାସୁତମ୍
ରାଜା ହେମାଚଳକୁ ଯିବା ପାଇଁ ମନ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ । ଉତ୍ତରାଙ୍କ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟରେ ଛତ୍ର ଦେଇ ଛତ୍ରିଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ରଖିଲେ ।
ନିର୍ଜଗାମ ଵନଂ ରାଜା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ । ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣି କୃତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଗଜାହ୍ଵଯେ
ରାଜା ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଅଟବୀକୁ ଯାଇଲେ । ଗଜାହ୍ୱୟରେ ଛତ୍ରିଶ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ଗତ୍ଵା ହିମାଚଲେ ଷଟ୍ ତେ ଜହୁଃ ପ୍ରାଣାନ୍ପୃଥାସୁତାଃ । ପରୀକ୍ଷିଦପି ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁଧାର୍ମିକଃ
ହିମାଚଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୃଥାଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ ଜୀବନ ଛାଡିଦେଲେ । ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଧର୍ମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ ।
ଅପାଲଯଚ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷାଣ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ବଭୂଵ ମୃଗଯାଶୀଲୋ ଜଗାମ ଚ ଵନଂ ମହତ୍
ସେ ରାଜା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତିରେ ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ । ସେ ଶିକାରରେ ଆସକ୍ତ ହେଇ ବଡ଼ ଅଟବୀକୁ ଯାଇଲେ ।
ଵିଦ୍ଧଂ ମୃଗଂ ଵିଚିନ୍ଵାନୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଭୂପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ତୃଷିତଶ୍ଚ ପରିଶ୍ରାନ୍ତଃ କ୍ଷୁଧିତଶ୍ଚୋତ୍ତରାସୁତଃ
ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଆଘାତିତ ମୃଗକୁ ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ, ଉତ୍ତରାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ନିଜେ ତିଆଁ, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଖାଲିପେଟ ହେଇପଡିଲେ ।
ରାଜା ଘର୍ମେଣ ସନ୍ତପ୍ତୋ ଦଦର୍ଶ ମୁନିମନ୍ତିକେ । ଧ୍ଯାନେ ସ୍ଥିତଂ ମୁନିଂ ରାଜା ଜଲଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚାତୁରଃ
ତାପରେ ପୀଡିତ ରାଜା ନିକଟରେ ଏକ ମୁନିକୁ ଦେଖିଲେ । ମୁନି ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ଚତୁର ରାଜା ଜଳ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ।
ନୋଵାଚ କିଞ୍ଚିନ୍ମୌନସ୍ଥଶ୍ଚୁକୋପ ନୃପତିସ୍ତଦା । ମୃତଂ ସର୍ପଂ ତଦାଦାଯ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ତୃଷାତୁରଃ
ମୁନି ଚୁପ ରହି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ । ତାପରେ ରାଜା ତିଆଁରେ ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷାରେ ଧନୁର ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୃତ ସର୍ପ ଉଠାଇଲେ ।
କଲିନାଵିଷ୍ଟଚିତ୍ତସ୍ତୁ କଣ୍ଠେ ତସ୍ଯ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍ । ଆରୋପିତେ ତଥା ସର୍ପେ ନୋଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ
କଳିର ପ୍ରଭାବରେ ମନ ଆବୃତ ହେଇ, ସେ ସର୍ପକୁ ମୁନିଙ୍କ ଗଳାରେ ରଖିଦେଲେ । ଏଭଳି ହେଲାପରେ ମୁନି ମହାତ୍ମା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ ।
ନ ଚଚାଲ ସମାଧିସ୍ଥୋ ରାଜାପି ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତଃ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽତିତେଜସ୍ଵୀ ଗଵିଜାତୋ ମହାତପାଃ
ମୁନି ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଚଳିଲେ ନାହିଁ । ରାଜା ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ । ମୁନିଙ୍କ ପୁଅ, ଗାଉଁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ବଡ଼ ତପସ୍ୱୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ।
ମହାଶକ୍ତୋଽଥ ଶୁଶ୍ରାଵ କ୍ରୀଡମାନୋ ଵନାନ୍ତିକେ । ମିତ୍ରାଣ୍ଯାହୁଶ୍ଚ ତତ୍ପୁତ୍ରଂ ପିତୁଃ କଣ୍ଠେ ତଵାଧୁନା
ସେ ପୁଅ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ । ଅଟବୀ ନିକଟରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ତୁମର ପିତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଏବେ ସର୍ପ ରହିଛି ।'