ଜଲଦାନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ମୁନଯସ୍ତତ୍ର ଵାସିନଃ । ପଞ୍ଚପୁତ୍ରଯୁତାଂ କୁନ୍ତୀମନଯନ୍ହସ୍ତିନାପୁରମ୍
ସେଠାରେ ଥିବା ଋଷିମାନେ ଜଳଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ନେଇଗଲେ।
ତାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଚ ସମାଜ୍ଞାଯ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଵିଦୁରସ୍ତଥା । ନଗରୀଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵେ ତତ୍ର ସମାଯଯୁଃ
ତାଙ୍କମାନେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନଗରକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁଶ୍ଚ ଜନାଃ ସର୍ଵେ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଵରାନନେ । ପାଣ୍ଡୋଃ ଶାପଂ ସମାଜ୍ଞାଯ କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖାନ୍ଵିତା ତଦା
ସମସ୍ତେ ଲୋକେ ପଚାରିଲେ, 'ଏମାନେ କାହାର ପୁଅ?' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶାପ ବିଷୟରେ ଜାଣି, କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ତାନୁଵାଚ ସୁରାଣାଂ ଵୈ ପୁତ୍ରାଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଭଵାଃ । ଵିଶ୍ଵାସାର୍ଥଂ ସମାହୂତାଃ କୁନ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵେ ସୁରାସ୍ତଦା
କୁନ୍ତୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଏମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁଅ, କୁରୁବଂଶର ସନ୍ତାନ।' ଲୋକଙ୍କର ଭରସା ପାଇଁ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ଖେ ତଦା ତୈସ୍ତୁ କଥିତଂ ନଃ ସୁତାଃ କିଲ । ଭୀଷ୍ମେଣ ସତ୍କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ସତ୍କୃତାଃ ସୁତାଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ, 'ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ପୁଅ।' ଭୀଷ୍ମ ଏହି କଥାକୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଦେବପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଗତା ନାଗପୁରଂ ସର୍ଵେ ତାନାଦାଯ ସୁତାନ୍ଵଧୂମ୍ । ଭୀଷ୍ମାଦଯଃ ପ୍ରୀତଚିତ୍ତାଃ ପାଲଯାମାସୁରର୍ଥତଃ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ମାଆକୁ ନାଗପୁରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ।
ଏଵଂ ପାର୍ଥାଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଗାଙ୍ଗେଯେନାଥ ପାଲିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ପାର୍ଥମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କଥାନକଂ ମୃତାନାଂ ଦର୍ଶନଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ପଞ୍ଚାନାଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ଭାର୍ଯା ସା ମାନ୍ଯା ସା ପତିଵ୍ରତା । ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ଭର୍ତୃଭ୍ଯୋଽତୀଵ ସୁନ୍ଦରାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କଥା ଏବଂ ମୃତମାନେ କେମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାହାର ବର୍ଣ୍ଣନା। ସୂତ କହିଲେ: ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଦ୍ରୌପଦୀ ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସେ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଠାରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ପାଇଥିଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ତଥା ଭାର୍ଯା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭଗିନୀ ଶୁଭା । ସୁଭଦ୍ରା ଯା ହୃତା ପୂର୍ଵଂ ଜିଷ୍ଣୁନା ହରିସମ୍ମତେ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଶୁଭ୍ର ସୁଭଦ୍ରା, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଜିଷ୍ଣୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ମହାଵୀରୋ ନିହତୋଽସୌ ରଣାଜିରେ । ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ହତାସ୍ତତ୍ର ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସୁତାଃ କିଲ
ସେଠାରେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମହାବୀର ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ ହୋଇଥିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୋର୍ଵରା ଭାର୍ଯା ଵୈରାଟୀ ଚାତିସୁନ୍ଦରୀ । କୁଲାନ୍ତେ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରଂ ମୃତୋ ବାଣାଗ୍ନିନା ଶିଶୁଃ
ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନାନୀ, ବିରାଟଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ବଂଶର ଶେଷରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶିଶୁ ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।
ଜୀଵିତଃ ସ ତୁ କୃଷ୍ଣେନ ଭାଗିନେଯସୁତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଦ୍ରୌଣିବାଣାଗ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧଃ ପ୍ରତାପେନାଦ୍ଭୁତେନ ଚ
କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ତାହାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ବାଣ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ସେ ପୁଅ ପୁନି ଜୀବିତ ହେଲା।
ପରିକ୍ଷୀଣେଷୁ ଵଂଶେଷୁ ଜାତୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଵରଃ ସୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପରୀକ୍ଷିତୋ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୃଥିଵୀତଲେ
ବଂଶଗୁଡିକ ଶୁନ୍ୟ ହେବା ସମୟରେ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏହି କାରଣରେ ସେ ପୃଥିବୀରେ 'ପରୀକ୍ଷିତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ନିହତେଷୁ ଚ ପୁତ୍ରେଷୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽତିଦୁଃଖିତଃ । ତସ୍ଥୌ ପାଣ୍ଡଵରାଜ୍ଯେ ଚ ଭୀମଵାଗ୍ବାଣପୀଡିତଃ
ପୁଅମାନେ ମରିଗଲା ପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ରହିଲେ, ଭୀମଙ୍କର କଠୋର କଥା ଓ ବାଣରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ଗାନ୍ଧାରୀ ଚ ତଥାତିଷ୍ଠତ୍ ପୁତ୍ରଶୋକାତୁରା ଭୃଶମ୍ । ସେଵାଂ ତଯୋର୍ଦିଵାରାତ୍ରଂ ଚକାରାର୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ଶୋକରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଏଠାରେ ରହିଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦିନ ରାତି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ଵିଦୁରୋଽପ୍ଯତିଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଜ୍ଞାନେତ୍ରମବୋଧଯତ୍ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାନୁମତେ ଭ୍ରାତୃପାର୍ଶ୍ଵେ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ବିଦୁର, ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନର ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ ସେମାନେଠାରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ସେ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଲେ।
ଧର୍ମପୁତ୍ରୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଚକାର ସେଵନଂ ପିତୁଃ । ପୁତ୍ରଶୋକୋଦ୍ଭଵଂ ଦୁଃଖଂ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ମାରଯନ୍ନିଵ
ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ପୁଅମାନଙ୍କର ଶୋକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖକୁ ଭୁଲାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ପରି।
ଯଥା ଶୃଣୋତି ଵୃଦ୍ଧୋଽସୌ ତଥା ଭୀମୋଽତିରୋଷିତଃ । ଵାରବାଣେନାହନତ୍ତଂ ତୁ ଶ୍ରାଵଯନ୍ସଂସ୍ଥିତାଞ୍ଜନାନ୍
ଯେପରି ବୃଦ୍ଧ ଲୋକ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେପରି ଭୀମ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବାଣ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହା ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଶୁଣିପାରିଲେ।
ମଯା ପୁତ୍ରା ହତାଃ ସର୍ଵେ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯାନ୍ଧସ୍ଯ ତେ ରଣେ । ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ପୀତଂ ହୃଦ୍ଯଂ ତଥା ଭୃଶମ୍
“ମୁଁ ତୁମର ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ, ଅସୁଧ୍ୟ ଅନ୍ଧ ତୁମେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଇଛି; ଦୁଃଶାସନଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଛି, ଏହାକୁ ମୁଁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।”
ଭୁନକ୍ତି ପିଣ୍ଡମନ୍ଧୋଽଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗତତ୍ରପଃ । ଧ୍ଵାଂକ୍ଷଵଦ୍ଵା ଶ୍ଵଵଚ୍ଚାପି ଵୃଥା ଜୀଵତ୍ଯସୌ ଜନଃ
“ଏହି ଅନ୍ଧ ଲୋକ ମୋତେ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଲଜ୍ଜା ନ ରଖି ଖାଉଛି, ଗୃଧ୍ର କିମ୍ବା କୁକୁର ପରି; ଏହି ଲୋକ ନିର୍ଥକ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛି।”
ଏଵଂଵିଧାନି ରୂକ୍ଷାଣି ଶ୍ରାଵଯତ୍ଯନୁଵାସରମ୍ । ଆଶ୍ଵାସଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ମୂର୍ଖୋଽଯମିତି ଚ ବ୍ରୁଵନ୍
ଏପରି ରୂକ୍ଷ କଥା ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣାଇ ଦେଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, 'ଏହି ଲୋକ ମୂର୍ଖ' ଭାବେ କହିଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶୈଵ ଵର୍ଷାଣି ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ଦୁଃଖିତଃ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଵନେ ଯାନଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ଧର୍ମଜମ୍
ଅଠାରେ ବର୍ଷ ଦୁଃଖରେ ଏଠାରେ ରହିବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ।
ଅଯାଚତ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ । ପୁତ୍ରେଭ୍ଯୋଽହଂ ଦଦାମ୍ଯଦ୍ଯ ନିର୍ଵାପଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ: 'ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିମତ ନିର୍ବାପ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।'
ଵୃକୋଦରେଣ ସର୍ଵେଷାଂ କୃତମତ୍ରୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ । ନ କୃତଂ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
‘ଭୀମ ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରିନାହାନ୍ତି, ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ରଖି।’
ଦଦାସି ଚେଦ୍ଧନଂ ମହ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଚୈଵୋର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ । ଗମିଷ୍ଯେଽହଂ ଵନଂ ତପ୍ତୁଂ ତପଃ ସ୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍
‘ତୁମେ ମୋତେ ଧନ ଦେଉ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଦେଉ, ତାହାଲେ ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।’
ଏକାନ୍ତେ ଵିଦୁରେଣୋକ୍ତୋ ରାଜା ଧର୍ମସୁତଃ ଶୁଚିଃ । ଧନଂ ଦାତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଚାର୍ଥିନେ
ଏକାନ୍ତରେ ବିଦୁରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ସମାହୂଯ ନିଜାନ୍ମର୍ଵାନୁଵାଚ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଧନଂ ଦାସ୍ଯେ ମହାଭାଗାଃ ପିତ୍ରେ ନିର୍ଵାପକାମିନେ
ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଡାକି, ପୃଥିବୀର ନାଥ କହିଲେ: 'ମହାଭାଗମାନେ, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଧନ ଦେବି, ଯିଏ ନିର୍ବାପ କାମନା କରୁଛନ୍ତି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଭ୍ରାତୁର୍ନ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯାମିତତେଜସଃ । ସଂଗ୍ରହେଽସ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ମାରୁତିଃ କୁପିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ନିଜ ଭାଇଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିର କଥା ଶୁଣି, ମାରୁତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାନୁମାନ, ସଭାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ।
ଧନଂ ଦେଯଂ ମହାଭାଗ ଦୁର୍ଯୋଧନହିତାଯ କିମ୍ । ଅନ୍ଧୋଽପି ସୁଖମାପ୍ନୋତି ମୂର୍ଖତ୍ଵଂ କିମତଃ ପରମ୍
ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଧନ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ—ଏଠାରେ ଅଧିକ କଣ? ଅନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଇପାରେ; ଏଠାରେ ଏପରି ମୂର୍ଖତା ଅନ୍ୟ କଣ ଅଛି?
ତଵ ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତେନାଥ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵନେ ଵଯମ୍ । ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ମହାଭାଗା ସମାନୀତା ଦୁରାତ୍ମନା
ତୁମର ଖରାପ ପରାମର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବନରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛୁ, ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ନେଇଯାଇଥିଲେ।