ମାଦ୍ରୀ ପ୍ରାହ ପତିଂ ପାଣ୍ଡୁଂ ପୁତ୍ରଂ ମେ କୁରୁ ସତ୍ତମ । କିଂ କରୋମି ମହାରାଜ ଦୁଃଖଂ ନାଶଯ ମେ ପ୍ରଭୋ
ମାଦ୍ରୀ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ପାଇଁ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ କଣ କରିବି, ମହାରାଜ? ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।'
ପ୍ରାର୍ଥିତା ପତିନା କୁନ୍ତୀ ଦଦୌ ମନ୍ତ୍ରଂ ଦଯାନ୍ଵିତା । ଏକପୁତ୍ରପ୍ରବନ୍ଧେନ ମାଦ୍ରୀ ପତିମତେ ସ୍ଥିତା
ପତିଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, କୁନ୍ତୀ ଦୟାରେ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ମାଦ୍ରୀ, ପତିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏହା ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ସ୍ମୃତ୍ଵା ତଦାଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ ମଦ୍ରରାଜସୁତା ସୁତୌ । ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ସୁଷୁଵେ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ସେ ସମୟରେ ମାଦ୍ର ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପବତୀ ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଏଵଂ ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପଞ୍ଚ କ୍ଷେତ୍ରୋତ୍ପନ୍ତାଃ ସୁରାତ୍ମଜାଃ । ଵର୍ଷଵର୍ଷାନ୍ତରେ ଜାତା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏକସ୍ମିନ୍ସମଯେ ପାଣ୍ଡୁର୍ମାଦ୍ରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ନିର୍ଜନେ । ଆଶ୍ରମେ ଚାତିକାମାର୍ତୋ ଜଗ୍ରାହାଗତଵୈଶସଃ
ଏକ ଦିନ, ପାଣ୍ଡୁ ଆଶ୍ରମରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଏକା ଦେଖିଲେ । ସେ ଅତ୍ୟଧିକ କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଆସନ୍ତା ଦୁଃଖର କଥା ଭାବିନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ ।
ମା ମା ମା ମେତି ବହୁଧା ନିଷିଦ୍ଧୋଽପିତଯା ଭୃଶମ୍ । ଆଲିଲିଙ୍ଗ ପ୍ରିଯାଂ ଦୈଵାତ୍ପପାତ ଧରଣୀତଲେ
ମାଦ୍ରୀ ବାରମ୍ବାର 'ନାହିଁ, ନାହିଁ, ନାହିଁ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ।
ଯଥା ଵୃକ୍ଷଗତା ଵଲ୍ଲୀ ଛିନ୍ନେ ପତତି ଵୈ ଦ୍ରୁମେ । ତଥା ସା ପତିତା ବାଲା କୁର୍ଵନ୍ତୀ ରୋଦନଂ ବହୁ
ଯେପରି ଗଛରୁ ଲତା କାଟିଦେଲେ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ସେ ଅପରିପକ୍ୱ ମାଦ୍ରୀ ଭୂମିରେ ଲୁହା ଝରାଇ ଭାରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ ।
ପ୍ରତ୍ଯାଗତା ତଦା କୁନ୍ତୀ ରୁଦତୀ ବାଲକାସ୍ତଥା । ମୁନଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୋଲାହଲଂ ତଦା
ସେବେଳେ କୁନ୍ତୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଫେରିଲେ । ଏହି କୋଳାହଳ ଶୁଣି, ମହାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ ।
ମୃତଃ ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଦା ସର୍ଵେ ମୁନଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ । ସହାଗ୍ନିଭିର୍ଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାତୀରେ ତଦାଦହନ୍
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ନିଜ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଅଗ୍ନି ସହିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ତାଙ୍କର ଦାହ କରିଲେ।
ଚକ୍ରେ ସହୈଵ ଗମନଂ ମାଦ୍ରୀ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁତୌ ଶିଶୂ । କୁନ୍ତ୍ଯୈ ଧର୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସତୀନାଂ ସତ୍ଯକାମତଃ
ମାଦ୍ରୀ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ସେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସହ ଚାଲିଯିବେ; ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଶିଶୁକୁ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ହସ୍ତରେ ସମର୍ପଣ କରି, ସତୀମାନେ ଯେପରି ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ଆଚରଣ କଲେ।
ଜଲଦାନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ମୁନଯସ୍ତତ୍ର ଵାସିନଃ । ପଞ୍ଚପୁତ୍ରଯୁତାଂ କୁନ୍ତୀମନଯନ୍ହସ୍ତିନାପୁରମ୍
ସେଠାରେ ଥିବା ଋଷିମାନେ ଜଳଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ନେଇଗଲେ।
ତାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଚ ସମାଜ୍ଞାଯ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଵିଦୁରସ୍ତଥା । ନଗରୀଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵେ ତତ୍ର ସମାଯଯୁଃ
ତାଙ୍କମାନେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନଗରକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁଶ୍ଚ ଜନାଃ ସର୍ଵେ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଵରାନନେ । ପାଣ୍ଡୋଃ ଶାପଂ ସମାଜ୍ଞାଯ କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖାନ୍ଵିତା ତଦା
ସମସ୍ତେ ଲୋକେ ପଚାରିଲେ, 'ଏମାନେ କାହାର ପୁଅ?' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶାପ ବିଷୟରେ ଜାଣି, କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ତାନୁଵାଚ ସୁରାଣାଂ ଵୈ ପୁତ୍ରାଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଭଵାଃ । ଵିଶ୍ଵାସାର୍ଥଂ ସମାହୂତାଃ କୁନ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵେ ସୁରାସ୍ତଦା
କୁନ୍ତୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଏମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁଅ, କୁରୁବଂଶର ସନ୍ତାନ।' ଲୋକଙ୍କର ଭରସା ପାଇଁ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ଖେ ତଦା ତୈସ୍ତୁ କଥିତଂ ନଃ ସୁତାଃ କିଲ । ଭୀଷ୍ମେଣ ସତ୍କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ସତ୍କୃତାଃ ସୁତାଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ, 'ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ପୁଅ।' ଭୀଷ୍ମ ଏହି କଥାକୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଦେବପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଗତା ନାଗପୁରଂ ସର୍ଵେ ତାନାଦାଯ ସୁତାନ୍ଵଧୂମ୍ । ଭୀଷ୍ମାଦଯଃ ପ୍ରୀତଚିତ୍ତାଃ ପାଲଯାମାସୁରର୍ଥତଃ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ମାଆକୁ ନାଗପୁରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ।
ଏଵଂ ପାର୍ଥାଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଗାଙ୍ଗେଯେନାଥ ପାଲିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ପାର୍ଥମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କଥାନକଂ ମୃତାନାଂ ଦର୍ଶନଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ପଞ୍ଚାନାଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ଭାର୍ଯା ସା ମାନ୍ଯା ସା ପତିଵ୍ରତା । ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ଭର୍ତୃଭ୍ଯୋଽତୀଵ ସୁନ୍ଦରାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କଥା ଏବଂ ମୃତମାନେ କେମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାହାର ବର୍ଣ୍ଣନା। ସୂତ କହିଲେ: ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଦ୍ରୌପଦୀ ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସେ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଠାରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ପାଇଥିଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ତଥା ଭାର୍ଯା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭଗିନୀ ଶୁଭା । ସୁଭଦ୍ରା ଯା ହୃତା ପୂର୍ଵଂ ଜିଷ୍ଣୁନା ହରିସମ୍ମତେ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଶୁଭ୍ର ସୁଭଦ୍ରା, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଜିଷ୍ଣୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ମହାଵୀରୋ ନିହତୋଽସୌ ରଣାଜିରେ । ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ହତାସ୍ତତ୍ର ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସୁତାଃ କିଲ
ସେଠାରେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମହାବୀର ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ ହୋଇଥିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୋର୍ଵରା ଭାର୍ଯା ଵୈରାଟୀ ଚାତିସୁନ୍ଦରୀ । କୁଲାନ୍ତେ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରଂ ମୃତୋ ବାଣାଗ୍ନିନା ଶିଶୁଃ
ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନାନୀ, ବିରାଟଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ବଂଶର ଶେଷରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶିଶୁ ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।
ଜୀଵିତଃ ସ ତୁ କୃଷ୍ଣେନ ଭାଗିନେଯସୁତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଦ୍ରୌଣିବାଣାଗ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧଃ ପ୍ରତାପେନାଦ୍ଭୁତେନ ଚ
କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ତାହାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ବାଣ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ସେ ପୁଅ ପୁନି ଜୀବିତ ହେଲା।
ପରିକ୍ଷୀଣେଷୁ ଵଂଶେଷୁ ଜାତୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଵରଃ ସୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପରୀକ୍ଷିତୋ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୃଥିଵୀତଲେ
ବଂଶଗୁଡିକ ଶୁନ୍ୟ ହେବା ସମୟରେ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏହି କାରଣରେ ସେ ପୃଥିବୀରେ 'ପରୀକ୍ଷିତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ନିହତେଷୁ ଚ ପୁତ୍ରେଷୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽତିଦୁଃଖିତଃ । ତସ୍ଥୌ ପାଣ୍ଡଵରାଜ୍ଯେ ଚ ଭୀମଵାଗ୍ବାଣପୀଡିତଃ
ପୁଅମାନେ ମରିଗଲା ପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ରହିଲେ, ଭୀମଙ୍କର କଠୋର କଥା ଓ ବାଣରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ଗାନ୍ଧାରୀ ଚ ତଥାତିଷ୍ଠତ୍ ପୁତ୍ରଶୋକାତୁରା ଭୃଶମ୍ । ସେଵାଂ ତଯୋର୍ଦିଵାରାତ୍ରଂ ଚକାରାର୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ଶୋକରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଏଠାରେ ରହିଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦିନ ରାତି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ଵିଦୁରୋଽପ୍ଯତିଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଜ୍ଞାନେତ୍ରମବୋଧଯତ୍ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାନୁମତେ ଭ୍ରାତୃପାର୍ଶ୍ଵେ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ବିଦୁର, ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନର ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ ସେମାନେଠାରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ସେ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଲେ।
ଧର୍ମପୁତ୍ରୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଚକାର ସେଵନଂ ପିତୁଃ । ପୁତ୍ରଶୋକୋଦ୍ଭଵଂ ଦୁଃଖଂ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ମାରଯନ୍ନିଵ
ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ପୁଅମାନଙ୍କର ଶୋକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖକୁ ଭୁଲାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ପରି।
ଯଥା ଶୃଣୋତି ଵୃଦ୍ଧୋଽସୌ ତଥା ଭୀମୋଽତିରୋଷିତଃ । ଵାରବାଣେନାହନତ୍ତଂ ତୁ ଶ୍ରାଵଯନ୍ସଂସ୍ଥିତାଞ୍ଜନାନ୍
ଯେପରି ବୃଦ୍ଧ ଲୋକ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେପରି ଭୀମ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବାଣ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହା ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଶୁଣିପାରିଲେ।
ମଯା ପୁତ୍ରା ହତାଃ ସର୍ଵେ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯାନ୍ଧସ୍ଯ ତେ ରଣେ । ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ପୀତଂ ହୃଦ୍ଯଂ ତଥା ଭୃଶମ୍
“ମୁଁ ତୁମର ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ, ଅସୁଧ୍ୟ ଅନ୍ଧ ତୁମେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଇଛି; ଦୁଃଶାସନଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଛି, ଏହାକୁ ମୁଁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।”
ଭୁନକ୍ତି ପିଣ୍ଡମନ୍ଧୋଽଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗତତ୍ରପଃ । ଧ୍ଵାଂକ୍ଷଵଦ୍ଵା ଶ୍ଵଵଚ୍ଚାପି ଵୃଥା ଜୀଵତ୍ଯସୌ ଜନଃ
“ଏହି ଅନ୍ଧ ଲୋକ ମୋତେ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଲଜ୍ଜା ନ ରଖି ଖାଉଛି, ଗୃଧ୍ର କିମ୍ବା କୁକୁର ପରି; ଏହି ଲୋକ ନିର୍ଥକ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛି।”