ଅଦ୍ଯ ପୃଷ୍ଟୋ ମଯା ଵହ୍ନିଃ କୋଽସ୍ଯା ଭର୍ତ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ତେନୋକ୍ତଂ ଦୁର୍ଦମୋ ରାଜା ଭଵିତାଽସ୍ଯାଃ ପତିର୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲି, 'ଏହାର ସ୍ୱାମୀ କିଏ ହେବେ?' ସେ କହିଲେ, 'ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ରାଜା ଏହାର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।'
ତଦାଦତ୍ସ୍ଵ ମଯା ଦତ୍ତାମିମାଂ କନ୍ଯାଂ ମହୀପତେ । ପ୍ରିଯେତ୍ଯାମଂତ୍ରିତା ପୂର୍ଵଂ ମା ଵିଚାରଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଭୋଃ
ସେହିପାଇଁ, ମହୀପତି, ମୁଁ ଯେଉଁ କନ୍ୟାକୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ 'ପ୍ରିୟା' ବୋଲି କହିଥିଲ, ସେଠି ଆଉ ଭାବିବାକୁ ଦେଉନାହିଁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ସୋଽଭଵତ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ଚିଂତଯନ୍ମୁନିଭାଷିତମ୍ । ଵୈଵାହିକଂ ଵିଧିଂ ତସ୍ଯ ମୁନିଃ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଚୁପ୍ଚାପ ହେଲେ, ମନରେ ଋଷିଙ୍କ କଥା ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିବାହ ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ ଋଷି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଥୋଦ୍ଯତଂ ଵିଵାହାଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କନ୍ଯାଽବ୍ରଵୀନ୍ମୁନିମ୍ । ରେଵତ୍ଯୃକ୍ଷେ ଵିଵାହୋ ମେ ତାତ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି
ତାପରେ ବିବାହ ପାଇଁ ତୟାରି ଦେଖି, ସେଇ କନ୍ୟା ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପିତା, ମୋର ବିବାହ ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କରିଦିଅନ୍ତୁ।'
ଋଷିରୁଵାଚ । ଵତ୍ସେ ଵିଵାହଯୋଗ୍ଯାନି ସତ୍ଯନ୍ଯର୍କ୍ଷାଣି ଭୂରିଶଃ । ରେଵତ୍ଯାଂ କଥମୁଦ୍ଵାହଃ ପୌଷ୍ଣଭଂ ନ ଦିଵି ସ୍ଥିତମ୍
ଋଷି କହିଲେ: 'ଜଣେ ଶିଶୁ, ବିବାହ ପାଇଁ ଅନେକ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଆକାଶରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ କିପରି ତୁମ ବିବାହ ହେବ?'
କନ୍ଯୋଵାଚ। ରେଵତ୍ଯୃକ୍ଷଂ ଵିନା କାଲୋ ମମୋଦ୍ଵାହୋଚିତୋ ନ ହି । ଅତଃ ସଂପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ଯେତଦ୍ଵିଵାହଂ ପୌଷ୍ଣଭେ କୁରୁ
କନ୍ୟା କହିଲେ: 'ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଛାଡ଼ି, ମୋର ବିବାହ ପାଇଁ ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ପୌଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବିବାହ କରାନ୍ତୁ।'
ଋଷିରୁଵାଚ। ଋତଵାଙ୍ମୁନିନା ପୂର୍ଵଂ ରେଵତୀଭଂ ନିପାତିତମ୍ । ଭାନ୍ତରେ ଚେନ୍ନ ତେ ପ୍ରୀତିର୍ଵିଵାହଃ ସ୍ଯାତ୍କଥଂ ତଵ
ଋଷି କହିଲେ: 'ପୂର୍ବରୁ ଋତବାକ୍ ନାମକ ଋଷି ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଆକାଶରୁ ତଳେ ପକାଇଥିଲେ। ତୁମେ ଅନ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ତେବେ କିପରି ବିବାହ ହେବ?'
କନ୍ଯୋଵାଚ। ତପଃ କିଂ ତପ୍ତଵାନେକ ଋତଵାଗେଵ କେଵଲମ୍ । ଭଵତା କିଂ ତପୋ ନେଦୃକ୍ତପ୍ତଂ ଵାକ୍କାଯମାନସଃ
କନ୍ୟା କହିଲେ: 'କେବଳ ଋତବାକ୍ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, କି ତାଙ୍କର କେବଳ କଥା ଥିଲା? ଆପଣ ମଧ୍ୟ କି ଏପରି ତପସ୍ୟା କରିନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କଥା, କାୟା ଓ ମନ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ?'
ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଵେଦ୍ମ୍ଯହଂ ତେ ତପୋବଲମ୍ । ରେଵତ୍ଯୃକ୍ଷଂ ଦିଵି ସ୍ଥାପ୍ଯ ମମୋଦ୍ଵାହଂ ପିତଃ କୁରୁ
ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଏତେ, ଯେ ଆପଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି। ଆପଣ ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଆକାଶରେ ରଖି, ମୋ ବିବାହ କରାନ୍ତୁ, ପିତା।
ଋଷିରୁଵାଚ। ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥୈଵ ତ୍ଵଂ ବ୍ରଵୀଷି ମାମ୍ । ତ୍ଵତ୍କୃତେ ସୋମମାର୍ଗେଽହଂ ସ୍ଥାପଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ପୌଷ୍ଣଭମ୍
ଋଷି କହିଲେ: 'ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ସେହିପରି ହେଉ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତୁମ ପାଇଁ ଆଜି ମୁଁ ସୋମ ମାର୍ଗରେ ପୌଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ରଖିଦେବି।'
ସ୍କନ୍ଦ ଉଵାଚ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିସ୍ତୂର୍ଣଂ ପୌଷ୍ଣଭଂ ସ୍ଵତପୋବଲାତ୍ । ଯଥାପୂର୍ଵଂ ତଥା ଚକ୍ରେ ସୋମମାର୍ଗେ ଘଟୋଦ୍ଭଵ
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଏମିତି କହି, ଋଷି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତୁରନ୍ତ ପୌଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ସୋମ ମାର୍ଗରେ ରଖିଦେଲେ, ଘଟୋଦ୍ଭବ।
ରେଵତୀନାମ୍ନି ନକ୍ଷତ୍ରେ ଵିଵାହଵିଧିନା ମୁନିଃ । ରେଵତୀଂ ପ୍ରଦଦୌ ରାଜ୍ଞେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମାଯ ମହାତ୍ମନେ
ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଋଷି ବିଧିମତ ଭାବେ ରେବତୀଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ରାଜାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
କୃତ୍ଵା ଵିଵାହଂ କନ୍ଯାଯା ମୁନୀ ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍ । କିଂ ତେଽଭିଲଷିତଂ ଵୀର ଵଦ ତତ୍ପୂରଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁନିଜଣେ ଝିଅର ବିବାହ କରାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ବୀର, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ, ମୁଁ ସେଇ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବି।'
ରାଜୋଵାଚ। ମନୋଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସ୍ଯାହଂ ଵଂଶେ ଜାତୋଽସ୍ମି ହେ ମୁନେ । ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିପଂ ପୁତ୍ରଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ କାମଯେ
ରାଜା କହିଲେ— 'ହେ ମୁନି, ମୁଁ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରୁଛି— ମୋ ପୁଅ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେଉ।'
ମୁନିରୁଵାଚ। ଯଦ୍ଯେଷା କାମନା ତେଽସ୍ତି ଦେଵ୍ଯା ଆରାଧନଂ କୁରୁ । ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଵ ତେ ପୁତ୍ରୋ ମନୁର୍ମନ୍ଵଂତରାଧିପଃ
ମୁନି କହିଲେ— 'ଯଦି ଏହି ଇଚ୍ଛା ତୁମର ଅଛି, ତେବେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ପାଇବ, ଯିଏ ମନୁ ହେବେ ଏବଂ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେବ।'
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ଯତ୍ତୁ ପଂଚମମ୍ । ପଂଚକୃତ୍ଵସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଽଭିମତଂ ସୁତମ୍
'ଦେବୀଭାଗବତ' ନାମକ ପଞ୍ଚମ ପୁରାଣକୁ ପାଞ୍ଚଥର ଶୁଣିଲେ, ତୁମେ ଚାହିଥିବା ପୁଅ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳିବ।
ରେଵତ୍ଯା ରୈଵତୋ ନାମ ପଂଚମୋ ଭଵିତା ମନୁଃ । ଵେଦଵିଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଵାନପରାଜିତଃ
'ରେବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରେବତ ନାମକ ପଞ୍ଚମ ମନୁ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବେ, ଧର୍ମିକ ଓ ଅଜୟ ହେବେ।'
ପିତୃପୈତାମହଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସ ମହାମତିଃ । ପାଲଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଜାଃ ପୁତ୍ରାନିଵୌରସାନ୍
ସେ ମହାମତି ରାଜା ପିତା ଓ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପରି ରକ୍ଷା କଲେ।
ଏକଦା ଲୋମଶୋ ନାମ ମହାତ୍ମା ମୁନିରାଗତଃ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପ୍ରାଂଜଲିଶ୍ଚାବ୍ରଵୀନ୍ନୃପଃ
ଏକଦିନ ଲୋମଶ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ମୁନି ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ପୂଜା କରି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭୋ ମୁନେ । ଦେଵୀ ଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ପୁତ୍ରଲିପ୍ସଯା
ରାଜା କହିଲେ— 'ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁଁ ପୁଅ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ 'ଦେବୀଭାଗବତ' ପୁରାଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚଂ ପ୍ରଜାଭର୍ତୁଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଲୋମଶଃ । ଧନ୍ଯୋଽସି ରାଜଂସ୍ତେ ଭକ୍ତିର୍ଜାତା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରି
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲୋମଶ ମୁନି ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ— 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ତୁମ ମନରେ ତିନି ଲୋକର ମାଆ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଛି।'
ସୁରାସୁରନରାରାଧ୍ଯା ଯା ପରା ଜଗଦମ୍ବିକା । ତସ୍ଯାଂ ଚେଦ୍ଭକ୍ତିରୁତ୍ପନ୍ନା କାର୍ଯସିଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଯିଏ ସୁର, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଦି ତୁମର ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଛି, ତେବେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ସିଦ୍ଧି ହେବ।'
ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ନୃପ । ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ନ କିଂଚିଦପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
'ତେଣୁ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ କଥା ଶୁଣେଇବି। ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଜିନିଷ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଦିନେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥାରଂଭମଥାକରୋତ୍ । ପଂଚକୃତ୍ଵଃ ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ଵିଧିଵଦ୍ଭାର୍ଯଯା ସହ
ଏଭଳି କହି, ଶୁଭ ଦିନରେ ମୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପାଞ୍ଚଥର ନିୟମ ମାନି ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ।
ସମାପ୍ତିଦିଵସେ ରାଜା ପୁରାଣଂ ଚ ମୁନିଂ ତଥା । ପୂଜଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତଃ
ପୁରାଣ ଶେଷ ଦିନରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୁରାଣ ଓ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ହୁତ୍ଵା ନଵାର୍ଣମଂତ୍ରେଣ ଭୋଜଯିତ୍ଵା କୁମାରିକାଃ । ଵାଡଵାଂଶ୍ଚ ସପତ୍ନୀକାନ୍ଦକ୍ଷିଣାଭିରତୋଷଯତ୍
ନବାର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, କନ୍ୟାମାନେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ-ସ୍ୱାମୀମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ଅଥ କାଲେନ କିଯତା ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦତଃ । ଗର୍ଭଂ ଦଧାର ସା ରାଜ୍ଞୀ ଲୋକକଲ୍ଯାଣକାରକମ୍
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ, ରାଣୀ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ପୁଣ୍ଯେଽଥ ସମଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଗ୍ରହୈଃ ସୁସ୍ଥାନସଂଗତୈଃ । ସର୍ଵମଂଗଲସଂପନ୍ନେ ରେଵତୀ ସୁଷୁଵେ ସୁତମ୍
ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଲା, ଗ୍ରହମାନେ ଭଲ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଗଲା, ରେବତୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜନନଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ରାଜା ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ସ ସୁଵର୍ଣାଂଭସା ଚକ୍ରେ ଜାତକର୍ମାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ
ପୁଅ ଜନ୍ମ ଶୁଣି, ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମିଶ୍ରିତ ପାଣିରେ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଆଦି କ୍ରିୟା କଲେ।
ଯଥାଵିଧି ଚ ଦାନାନି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାନତୋଷଯତ୍ । କୃତୋପନଯନଂ ରାଜା ସାଂଗାନ୍ଵେଦାନପାଠଯତ୍
ଯଥାବିଧି ଦାନ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ; ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରି, ପୁଅକୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ପଢ଼ାଇଲେ।