ଦାଶ ଉଵାଚ ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣ ମହାଭାଗ ପତ୍ନୀଂ କୁରୁ ନୃପାତ୍ମଜ । ପୁତ୍ରୋଽସ୍ଯା ନ ଭଵେଦ୍ରାଜା ଵର୍ତମାନେ ତ୍ଵଯୀତି ଵୈ
ମାଛ ଧରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ: ମହାଭାଗ, ତୁମେ ତାକୁ ଗৃহଣ କର, ତାକୁ ତୁମ ପତ୍ନୀ କର, ରାଜପୁତ୍ର। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ତୁମେ ବଞ୍ଚିଥିବା ସମୟରେ ରାଜା ହେବେନାହିଁ।
ଗାଙ୍ଗେଯ ଉଵାଚ ମାତେଯଂ ମମ ଦାଶେଯୀ ରାଜ୍ଯଂ ନୈଵ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ପୁତ୍ରୋଽସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଥା ରାଜ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଗାଙ୍ଗେୟ କହିଲେ: ଦାଶଙ୍କ ଝିଅ ମୋର ମା ହେବେ; ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ନେବିନାହିଁ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ କରିବେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦାଶ ଉଵାଚ ସତ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ବଲଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ସୋଽପି ରାଜ୍ଯଂ ବଲାନ୍ନୂନଂ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦିତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ମାଛ ଧରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ: ତୁମ କଥା ସତ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣିଛି; ତୁମ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ନେଇବ।
ଗାଙ୍ଗେଯ ଉଵାଚ ନ ଦାରସଂଗ୍ରହଂ ନୂନଂ କରିଷ୍ଯାମି ହି ସର୍ଵଥା । ସତ୍ଯଂ ମେ ଵଚନଂ ତାତ ମଯା ଭୀଷ୍ମଂ ଵ୍ରତଂ କୃତମ୍
ଗାଙ୍ଗେୟ କହିଲେ: ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିବାହ କରିବିନାହିଁ; ମୋର କଥା ସତ୍ୟ, ପିତା, ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ ନାମକ ବ୍ରତ ନେଇଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂ କୃତାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତୁ ନିଶମ୍ଯ ଝଷଜୀଵକଃ । ଦଦୌ ସତ୍ଯଵତୀଂ ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ସର୍ଵାଙ୍ଗଶୋଭନାମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ମାଛ ଧରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଚମକିଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ତେନ ଵୃତା ସତ୍ଯଵତୀ ପ୍ରିଯା । ନ ଜାନାତି ପରଂ ଜନ୍ମ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ନୃପସତ୍ତମଃ
ଏହି ଭାବରେ ସତ୍ୟବତୀ ଶନ୍ତନୁ ସହିତ ଏକତା ହେଲେ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା ଭାଗବତ ବ୍ୟାସଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଜାଣିନାହିଁ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରାଦୀନାମୁତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂ ସତ୍ଯଵତୀ ତେନ ଵୃତା ଶନ୍ତନୁନା କିଲ । ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ ଚ ତଯା ଜାତୌ ମୃତୌ କାଲଵଶାଦପି
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ବିବରଣୀ। ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ସତ୍ୟବତୀ ଶନ୍ତନୁଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଇଜଣେ ମୃତ୍ୟୁରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵ୍ଯାସଵୀର୍ଯାତ୍ତୁ ସଞ୍ଜାତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଧ ଏଵ ଚ । ମୁନିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ କାମିନ୍ଯା ନେତ୍ରସମ୍ମୀଲନେ କୃତେ
ବ୍ୟାସଙ୍କର ଶକ୍ତିରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ; ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାବେଳେ, ଆଶାକୁଳ ନାରୀ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିଦେଲେ।
ଶ୍ଵେତରୂପା ଯତୋ ଜାତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାସଂ ନୃପାତ୍ମଜା । ଵ୍ଯାସକୋପାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ପାଣ୍ଡୁସ୍ତେନ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେତେବେଳେ ରାଜାର କନ୍ୟା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଧଳା ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ବ୍ୟାସଙ୍କର କ୍ରୋଧରୁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ସନ୍ତୋଷିତସ୍ତଯା ଵ୍ଯାସୋ ଦାସ୍ଯା କାମକଲାଵିଦା । ଵିଦୁରସ୍ତୁ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଧର୍ମାଂଶଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ ଶୁଚିଃ
ସେ ଦାସୀ ଯିଏ ଇଚ୍ଛାର କଳା ଜାଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ୟାସ ଖୁସି ହେଲେ । ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦୁରଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମର ଅଂଶ ରହିଛି, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପବିତ୍ର ।
ରାଜ୍ଯେ ସଂସ୍ଥାପିତଃ ପାଣ୍ଡୁଃ କନୀଯାନପି ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ । ଅନ୍ଧତ୍ଵାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽସୌ ନାଧିକାରେ ନିଯୋଜିତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ତ ଛୋଟ ଭାଇ ଥିଲେ, ତଥାପି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ଧ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଲା ନାହିଁ ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାନୁମତେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ମହାବଲଃ । ଵିଦୁରୋଽପ୍ଯଥ ମେଧାଵୀ ମନ୍ତ୍ରକାର୍ଯେ ନିଯୋଜିତଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ପାଣ୍ଡୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ । ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଲା ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ଗାନ୍ଧାରୀ ସୌବଲୀ ସ୍ମୃତା । ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ତଥା ଵୈଶ୍ଯା ଗାର୍ହସ୍ତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଜୀବନସଙ୍ଗୀ ଥିଲେ: ଗାନ୍ଧାରୀ, ସୁବଳଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଣେ ବଣିକ ଜାତିର ଜନା, ଗୃହସ୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ।
ପାଣ୍ଡୋରପି ତଥା ପତ୍ନ୍ଯୌ ଦ୍ଵେ ପ୍ରୋକ୍ତେ ଵେଦଵାଦିଭିଃ । ଶୌରସେନୀ ତଥା କୁନ୍ତୀ ମାଦ୍ରୀ ଚ ମଦ୍ରଦେଶଜା
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ଯେପରି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି: କୁନ୍ତୀ, ଶୌରସେନଙ୍କର କନ୍ୟା; ମାଦ୍ରୀ, ମାଦ୍ର ଦେଶର ଜନ୍ମ ।
ଗାନ୍ଧାରୀ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରଶତଂ ପରମଶୋଭନମ୍ । ଵୈଶ୍ଯାପ୍ଯେକଂ ସୁତଂ କାନ୍ତଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ସୁଷୁଵେ ପ୍ରିଯମ୍
ଗାନ୍ଧାରୀ ଏକ ସଂଖ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ — ଶତ ପୁତ୍ର । ବଣିକ ଜନା ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
କୁନ୍ତୀ ତୁ ପ୍ରଥମଂ କନ୍ଯା ସୂର୍ଯାତ୍କର୍ଣଂ ମନୋହରମ୍ । ସୁଷୁଵେ ପିତୃଗେହସ୍ଥା ପଶ୍ଚାତ୍ପାଣ୍ଡୁପରିଗ୍ରହଃ
କୁନ୍ତୀ ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କ ଘରେ କନ୍ୟା ଅବସ୍ଥାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ମନୋହର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ପରେ ସେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହେଲେ ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ କିମେତତ୍ସୂତ ଚିତ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଭାଷସେ ମୁନିସତ୍ତମ । ଜନିତଶ୍ଚ ସୁତଃ ପୂର୍ଵଂ ପାଣ୍ଡୁନା ସା ଵିଵାହିତା
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ତୁମେ କଣ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା କହୁଛ ? ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସହ ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ କୁନ୍ତୀଙ୍କର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା କିପରି ?
ସୂର୍ଯାତ୍କର୍ଣଃ କଥଂ ଜାତଃ କନ୍ଯାଯାଂ ଵଦ ଵିସ୍ତରାତ୍ । କନ୍ଯା କଥଂ ପୁନର୍ଜାତା ପାଣ୍ଡୁନା ସା ଵିଵାହିତା
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣ କନ୍ୟା ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ, ଏହା ଖୋଲାମେଳା କହ । କୁନ୍ତୀ କିପରି ପୁନଃ କନ୍ୟା ହେଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହେଲେ ?
ସୂତ ଉଵାଚ ଶୂରସେନସୁତା କୁନ୍ତୀ ବାଲଭାଵେ ଯଦା ଦ୍ଵିଜାଃ । କୁନ୍ତିଭୋଜେନ ରାଜ୍ଞା ତୁ ପ୍ରାର୍ଥିତା କନ୍ଯକା ଶୁଭା
ସୂତ କହିଲେ: ଶୌରସେନଙ୍କର କନ୍ୟା କୁନ୍ତୀ, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ରାଜା କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଗିଯାଇଥିଲେ ।
କୁନ୍ତିଭୋଜେନ ସା ବାଲା ପୁତ୍ରୀ ତୁ ପରିକଲ୍ପିତା । ସେଵନାର୍ଥଂ ତୁ ଦୀପ୍ତସ୍ଯ ଵିହିତା ଚାରୁହାସିନୀ
ସେ ଶିଶୁ କୁନ୍ତୀକୁ କୁନ୍ତିଭୋଜ ଦୁହିତା ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଲେ । ଚମକୁଥିବା ମୁନିଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ, ସେ ମନୋହର ହାସରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ।
ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତୁ ମୁନିଃ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ପରିଚର୍ଯା କୃତା କୁନ୍ତ୍ଯା ମୁନିସ୍ତୋଷଂ ଜଗାମ ହ
ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ଚାରିମାସ ବ୍ରତରେ ଆସିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ । କୁନ୍ତୀ ମୁନିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ତେଣୁ ମୁନି ଖୁସି ହେଲେ ।
ଦଦୌ ମନ୍ତ୍ରଂ ଶୁଭଂ ତସ୍ଯୈ ଯେନାହୂତଃ ସୁରଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ସମାଯାତି ତଥା କାମଂ ପୂରଯିଷ୍ଯତି ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଏକ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଡାକିଲେ ଦେବତା ସେଉଁଠି ଆସିବେ ଏବଂ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବେ ।
ଗତେ ମୁନୌ ତତଃ କୁନ୍ତୀ ନିଶ୍ଚଯାର୍ଥଂ ଗୃହେ ସ୍ଥିତା । ଚିନ୍ତଯାମାସ ମନସା କଂ ସୁରଂ ସମଚିନ୍ତଯେ
ମୁନି ଚାଲିଗଲା ପରେ, କୁନ୍ତୀ ଘରେ ରହି, ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଭାବିଲେ — କେଉଁ ଦେବତାକୁ ଡାକିବି ?
ଉଦିତଶ୍ଚ ତଦା ଭାନୁସ୍ତଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦିଵାକରଃ । ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଂ ତଯା କୃତ୍ଵା ଚାହୂତସ୍ତିଗ୍ମଗୁସ୍ତଦା
ସେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଏବଂ କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେଇ ଦିନ ତେଜଵାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଡାକିଲେ ।
ମଣ୍ଡଲାନ୍ମାନୁଷଂ ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାତିପେଶଲମ୍ । ଅଵାତରତ୍ତଦାକାଶାତ୍ସମୀପେ ତତ୍ର ମନ୍ଦିରେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ମଣ୍ଡଳରୁ ଅତି ରୂପବନ୍ତ ମାନବ ରୂପ ଧରି, ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ଆସି, ସେଇ ଘରରେ ନିକଟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ସମାଯାନ୍ତଂ କୁନ୍ତୀ ଭାନୁଂ ସୁଵିସ୍ମିତା । ଵେପମାନା ରଜୋଦୋଷଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭାମିନୀ
ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କୁନ୍ତୀ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ । ସେ କମ୍ପିଗଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ନାରୀ ଭାବର ପରିଣାମ ଅନୁଭବ କଲେ ।
କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ଥିତା ସୂର୍ଯଂ ବଭାଷେ ଚାରୁଲୋଚନା । ସୁପ୍ରୀତା ଦର୍ଶନେନାଦ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ନିଜମଣ୍ଡଲମ୍
ଯୋଡି ହାତ ଦେଇ, ଚମକୁଥିବା ଆଖିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ କହିଲେ: 'ଆଜି ତୁମେ ଦେଖିବାରେ ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲି; ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଯାଅ.'
ସୂର୍ଯ ଉଵାଚ ଆହୂତୋଽସ୍ମି କଥଂ କୁନ୍ତି ତ୍ଵଯା ମନ୍ତ୍ରବଲେନ ଵୈ । ନ ମାଂ ଭଜସି କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ସମାହୂଯ ପୁରୋଗତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: 'କୁନ୍ତୀ, ତୁମର ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଡାକାଯାଇଛି—ତୁମେ ମୋତେ ଡାକିଛ, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାଣ ଅଛି.'
କାମାର୍ତୋଽସ୍ମ୍ଯସିତାପାଙ୍ଗି ଭଜ ମାଂ ଭାଵସଂଯୁତମ୍ । ମନ୍ତ୍ରେଣାଧୀନତାଂ ପ୍ରାପ୍ପ୍ତଂ କ୍ରୀଡିତୁଂ ନଯ ମାମିତି
'କଳା ଆଖି ଥିବା କୁନ୍ତୀ, ମୁଁ ଚାହିଦାରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଛି; ଭକ୍ତିରେ ଭରି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମର ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ହୋଇଛି—ମୋତେ ଏବେ ନେଇ ମଜା କରିବା ପାଇଁ.'
କୁନ୍ତ୍ଯୁଵାଚ ॥ କନ୍ଯାସ୍ମ୍ଯହଂ ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସର୍ଵସାକ୍ଷିନ୍ନମାମ୍ଯହମ୍ । ତଵାପ୍ଯହଂ ନ ଦୁର୍ଵାଚ୍ଯା କୁଲକନ୍ଯାସ୍ମି ସୁଵ୍ରତ
କୁନ୍ତୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏକ କନ୍ୟା, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ସବୁକୁ ଜଣା, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୁଁ ଏକ ସମ୍ମାନିତ କୁଳର କନ୍ୟା, ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସୁବ୍ରତ.'