ଵେଦଵିଦ୍ଭାଗକର୍ତା ଚ ଖ୍ଯାତଶ୍ଚ ଭୁଵନତ୍ରଯେ । ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ଵଶଂ ଯାତାଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେ ବେଦ ଜଣିବେ, ବେଦ ଶାଖା ବିଭାଜନ କରିବେ, ଏବଂ ତିନି ଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
ଜଗାମ ତରସା ସ୍ନାତ୍ଵା କାଲିନ୍ଦୀସଲିଲେ ମୁନିଃ । ସାପି ସତ୍ଯଵତୀ ଜାତା ସଦ୍ଯୋ ଗର୍ଭଵତୀ ସତୀ
ଏପରି କହି, ସେ ମହାମୁନି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କରି, ଶୀଘ୍ର କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ସୁଷୁଵେ ଯମୁନାଦ୍ଵୀପେ ପୁତ୍ରଂ କାମମିଵାପରମ୍ । ଜାତମାତ୍ରସ୍ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ତାମୁଵାଚ ସ୍ଵମାତରମ୍
ସତ୍ୟବତୀ ସହସା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ଏବଂ ଯମୁନା ଦ୍ବୀପରେ ଏକ ଅତିଶୟ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତପସ୍ଯେଵ ମନଃ କୃତ୍ଵା ଵିଵିଶେ ଚାତିଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଗଚ୍ଛ ମାତର୍ଯଥାକାମଂ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହମତଃ ପରମ୍
ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ସେ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, ମନେ ତପସ୍ୟା ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ନେଇ।
ତପଃ କର୍ତୁଂ ମହାଭାଗେ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ଵୈ ସ୍ମୃତଃ । ମାତର୍ଯଦା ଭଵେତ୍କାର୍ଯଂ ତଵ କିଞ୍ଚିଦନୁତ୍ତମମ୍
ମାଆ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଯାଅ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଉଛି। କେବେ ତୁମ ପାଖରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କିଛି କାମ ହେଲେ, ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା।
ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯୋଽହଂ ତଦା ଶୀଘ୍ରମାଗମିଷ୍ଯାମି ଭାମିନି । ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚିନ୍ତାଂ ସୁଖଂ ଵସ
ସେ ସମୟରେ, ସୁନ୍ଦରି, ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଯିବି। ତୁମେ ଭଲରୁହ, ମୁଁ ଚାଲିଯାଉଛି। ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଶୁଭରେ ରୁହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଯଯୌ ଵ୍ଯାସଃ ସାପି ପିତ୍ରନ୍ତିକଂ ଗତା । ଦ୍ଵୀପେ ନ୍ଯସ୍ତସ୍ତଯା ବାଲସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵୈପାଯନୋଽଭଵତ୍
ଏପରି କହି, ବ୍ୟାସ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଦ୍ବୀପରେ ଶିଶୁକୁ ରଖିଥିବାରୁ ସେ 'ଦ୍ୱୈପାୟନ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଜାତମାତ୍ରୋ ଜଗାମାଶୁ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଵିଷ୍ଣ୍ଵଂଶଯୋଗତଃ । ତୀର୍ଥେ ତୀର୍ଥେ କୃତସ୍ତାନଶ୍ଚଚାର ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ବିଷ୍ଣୁବଂଶର ଶକ୍ତିରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ବଡ଼ ହେଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସେ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଜଜ୍ଞେ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ପରାଶରାତ୍ । ଚକାର ଵେଦଶାଖାଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କଲେର୍ଯୁଗମ୍
ଏପରି ଭାବେ, ପରାଶର ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଳିଯୁଗ ଆସିବାକୁ ଜାଣି, ସେ ବେଦ ଶାଖା ବିଭାଜନ କଲେ।
ଵେଦଵିସ୍ତାରକରଣାଦ୍ଵ୍ଯାସନାମାଭଵନ୍ମୁନିଃ । ପୁରାଣସଂହିତାଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାଭାରତମୁତ୍ତମମ୍
ବେଦ ବିସ୍ତାର କରିଥିବାରୁ ସେ ମୁନି 'ବ୍ୟାସ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେ ପୁରାଣ ଓ ମହାଭାରତ ରଚନା କଲେ।
ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯାମାସ ଵେଦାନ୍କୃତ୍ଵା ଵିଭାଗଶଃ । ସୁମନ୍ତୁଂ ଜୈମିନିଂ ପୈଲଂ ଵୈଶମ୍ପାଯନମେଵ ଚ
ସେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବେଦ ବିଭାଗ କରି ଶିଖାଇଲେ—ସୁମନ୍ତୁ, ଜୈମିନି, ପୈଲ, ଏବଂ ବୈଶମ୍ପାୟନ।
ଅସିତଂ ଦେଵଲଂ ଚୈଵ ଶୁକଂ ଚୈଵ ସ୍ଵମାତ୍ମଜମ୍ । ସୂତ ଉଵାଚ ଏତଚ୍ଚ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କାରଣଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଏହା ସହିତ ଅସିତ, ଦେବଳ ଓ ନିଜ ପୁଅ ଶୁକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ। ସୂତ କହିଲେ—ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହିଦେଲି।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଃ ସୁତସ୍ଯାପି ସମୁତ୍ପତ୍ତିସ୍ତଥା ଶୁଭା । ସଂଶଯୋଽତ୍ର ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସମ୍ଭଵେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଶୁଭ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମହତାଂ ଚରିତେ ଚୈଵ ଗୁଣା ଗ୍ରାହ୍ଯା ମୁନେରିତି । କାରଣାଚ୍ଚ ସମୁତ୍ପତ୍ତିଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ଝଷୋଦରେ
ମହାନ୍ମାନେଙ୍କ ଜୀବନରେ କେବଳ ଗୁଣମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାରଣରୁ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।
ପରାଶରେଣ ସଂଯୋଗଃ ପୁନଃ ଶନ୍ତନୁନା ତଥା । ଅନ୍ଯଥା ତୁ ମୁନେଶ୍ଚିତ୍ତଂ କଥଂ କାମାକୁଲଂ ଭଵେତ୍
ସେ ପ୍ରଥମେ ପରାଶରଙ୍କ ସହ ଏବଂ ପରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ହେଲେ। ନହେଲେ, ଏକ ମୁନିଙ୍କ ମନ କିପରି କାମନାରେ ଆକୁଳ ହେବ?
ଅନାର୍ଯଜୁଷ୍ଟଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ କୃତଵାନ୍ସ କଥଂ ମୁନିଃ । ସକାରଣେଯମୁତ୍ପତ୍ତିଃ କଥିତାଶ୍ଚର୍ଯକାରିଣୀ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ସେଇ ମୁନି କିପରି ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଯେପରି କାମ କରିପାରିବେ? ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହାଯାଇଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାପାଚ୍ଚ ନିର୍ମୁକ୍ତୋ ନରୋ ଭଵତି ସର୍ଵଥା । ଯ ଏତଚ୍ଛୁଭମାଖ୍ଯାନଂ ଶୃଣୋତି ଶ୍ରୁତିମାନ୍ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ଶୁଭ କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସୁଖୀ ଭଵତି ସର୍ଵଦା
ସେ କେବେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ସଦା ସୁଖୀ ରହେ।
ପ୍ରତୀପସକାଶାଚ୍ଛନ୍ତନୁଜନ୍ମାଦିଵର୍ଣନମ୍ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ଵ୍ଯାସସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଜନ୍ମର କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି। ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜସ୍ବୀ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ।
ତଥାଽପ୍ଯେକସ୍ତୁ ସଂଦେହଶ୍ଚିତ୍ତେଽସ୍ମାକଂ ସୁସଂସ୍ଥିତଃ
ତଥାପି ଆମର ମନରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଏଉଁଠି ଅଛି।
ମାତା ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଵତୀ ଶୁଭା
ବ୍ୟାସଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ନାମ ସତ୍ୟବତୀ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।
ନିଷାଦପୁତ୍ରୀଂ ସ କଥଂ ଵୃତଵାନ୍ନୃପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ନିଷାଦ କନ୍ୟାକୁ ରାଜା କିପରି ନିଜେ ଚୟନ କଲେ?
ଶଂତନୋଃ ପ୍ରଥମା ପତ୍ନୀ କା ହ୍ଯଭୂତ୍କଥଯାଧୁନା
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ କିଏ ଥିଲେ? ଏବେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।
ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରା ସୂତ ରାଜା ଚିତ୍ରାଂଗଦଃ କୃତଃ
ସୂତ, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ ଯେ ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।
ଚିତ୍ରାଂଗଦେ ହତେ ଵୀରେ କୃତସ୍ତଦନୁଜସ୍ତଥା
ବୀର ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ଭୀଷ୍ମେ ସ୍ଥିତେ ପୂର୍ଵେ ଧମିଷ୍ଠଂ ରୂପଵତ୍ଯପି
ବଡ଼ ଭାଇ ଭୀଷ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଅଟୁଟ ଓ ରୂପବାନ୍ ଥିଲେ।
ମୃତେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯେ ତୁ ସତ୍ଯଵତ୍ଯତିଦୁଃଖିତା
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସତ୍ୟବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
କଥଂ ରାଜ୍ଯଂ ନ ଭୀଷ୍ମାଯ ଦଦୌ ସା ଵରଵର୍ଣିନୀ 2.3.
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳା କିପରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେନି?
ଅଧର୍ମସ୍ତୁ କୃତଃ କସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାସେନାମିତତେଜସା
ଅମେଘ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ଭ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା?
ପୁରାଣକର୍ତା ଧର୍ମାତ୍ମା ସ କଥଂ କୃତଵାନ୍ମୁନିଃ
ପୁରାଣ ରଚନାକାର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନି ଏହିପରି କାମ କିପରି କରିଲେ?