ସୂତ ଉଵାଚ ପରାଶରସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ହିତପୂର୍ଵକମ୍ । କରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ସିନ୍ଧୋଃ ପାରଂ ଗତଃ ପୁନଃ
ସୂତ କହିଲେ— ପରାଶର ସେ ଉପଦେଶମୟ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ହାତ ଛାଡି ତାଳପଟେ ଦଢ଼ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ସିନ୍ଧୁର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯଗନ୍ଧାଂ ପ୍ରଜଗ୍ରାହ ମୁନିଃ କାମାତୁରସ୍ତଦା । ଵେପମାନା ତୁ ସା କନ୍ଯା ତମୁଵାଚ ପୁରଃସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ, କାମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ମୁନି ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା ଝିଅଟିକୁ ଧରିଲେ। ସେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ମୁନିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ ହୋଇ କହିଲା।
ଦୁର୍ଗନ୍ଧାହଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥଂ ତ୍ଵଂ ନୋପଶଙ୍କସେ । ସମାନରୂପଯୋଃ କାମସଂଯୋଗସ୍ତୁ ସୁଖାଵହଃ
'ମୁଁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ଝିଅ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କିପରି ଭୟ କରୁନାହାଁ? ସମାନ ପ୍ରକୃତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଏକତ୍ୱ ହିଁ ସଉଖ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେନ ତୁ ସା କନ୍ଯା କ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ ଭାମିନୀ । କୃତା ଯୋଜନଗନ୍ଧା ତୁ ସୁରୂପା ଚ ଵରାନନା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଝିଅଟି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଗନ୍ଧି ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷକ ମୁହଁ ହୋଇପଡ଼ିଲା।
ମୃଗନାଭିସୁଗନ୍ଧାଂ ତାଂ କୃତ୍ଵା କାନ୍ତାଂ ମନୋହରାମ୍ । ଜଗ୍ରାହ ଦକ୍ଷିଣେ ପାଣୌ ମୁନିର୍ମନ୍ମଥପୀଡିତଃ
ମୁନି ତାଙ୍କୁ ମୃଗନାଭି ସୁଗନ୍ଧି, ଆକର୍ଷକ ଓ ମନୋହରା କରି, କାମରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ଧରିଲେ।
ଗ୍ରହୀତୁକାମଂ ତଂ ପ୍ରାହ ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଵତୀ ଶୁଭା । ମୁନେ ପଶ୍ଯତି ଲୋକୋଽଯଂ ପିତା ଚୈଵ ତଟସ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସେ ଶୁଭ ସତ୍ୟବତୀ କହିଲା— 'ହେ ମୁନି, ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଓ ମୋ ପିତା ତଟରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି।'
ପଶୁଧର୍ମୋ ନ ମେ ପ୍ରୀତିଂ ଜନଯତ୍ଯତିଦାରୁଣଃ । ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଵଦ୍ଭଵତି ଯାମିନୀ
'ପଶୁମାନେ ପରି ଖୋଲା ଏବଂ କଠୋର ଭାବରେ ଏକତ୍ୱ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ରାତି ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର।'
ରାତ୍ରୌ ଵ୍ଯଵାଯ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟୋ ଦିଵା ନ ମନୁଜସ୍ଯ ହି । ଦିଵାସଙ୍ଗେ ମହାନ୍ ଦୋଷଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି କିଲ ମାନଵାଃ
'ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନେ ଏକତ୍ୱ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ରାତିରେ ଏହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଦିନେ ଏକତ୍ୱ କଲେ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ବଡ଼ ଦୋଷ ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି।'
କାମଂ ଯଚ୍ଛ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଲୋକନିନ୍ଦା ଦୁରାସଦା । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ଯୁକ୍ତମୁକ୍ତମୁଦାରଧୀଃ
'ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, କାମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର। ଲୋକଙ୍କ ନିନ୍ଦା ସହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।' ତାଙ୍କର ଯଥାଯଥ ଓ ଯୁକ୍ତିସମ୍ମତ କଥା ଶୁଣି,
ନୀହାରଂ କଲ୍ପଯାମାସ ଶୀଘ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯବଲେନ ଵୈ । ନୀହାରେ ଚ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ତଟେଽତିତମସା ଯୁତେ
ମୁନି ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ବଳରେ ତୁରନ୍ତ ଧୂସର ପ୍ରକାଶ କରିଦେଲେ। ଧୂସର ହେବା ସହିତ ତଟ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଗଲା।
କାମିନୀ ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରାହ ମୃଦୁପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ । କନ୍ଯାହଂ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ତାସି କାମତଃ
ସେ କାମନାମୟୀ ଝିଅଟି ମୁନିଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଭାବରେ କହିଲା— 'ମୁଁ ଏଉଁଠି କନ୍ୟା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେପରି ଚାହଁ, ଭୋଗ କରି ଚାଲିଯିବ।'
ଅମୋଘଵୀର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କା ଗତିର୍ମେ ଭଵେଦିତି । ପିତରଂ କିଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯଦ୍ଯ ସଗର୍ଭା ଚେଦ୍ଭଵାମ୍ଯହମ୍
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଅପରାଜିତ— ମୋର ଭବିଷ୍ୟତ କଣ ହେବ? ଯଦି ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ ହେଉଛି, ଏହାକୁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ କଣ କହିବି?'
ତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯସି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମାଂ କିଂ କରୋମି ଵଦସ୍ଵ ତତ୍ । ପରାଶର ଉଵାଚ କାନ୍ତେଽଦ୍ଯ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ କୃତ୍ଵା କନ୍ଯୈଵ ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ମୋତେ ଭୋଗ କରି ଯିବେ, ଏହା ପରେ ମୁଁ କଣ କରିବି, ମୋତେ କହ।
ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଚ ଵରଂ ଭୀରୁ ଯଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ଭାମିନି । ସତ୍ଯଵତ୍ଯୁଵାଚ ଯଥା ମେ ପିତରୌ ଲୋକେ ନ ଜାନୀତୋ ହି ମାନଦ
ଭୟଭିନ୍ନେ, ସୁନ୍ଦରି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦାୟ ଚାହଁ, ମୋତେ କହି ଚୟନ କର।
କନ୍ଯାଵ୍ରତଂ ନ ମେ ହନ୍ଯାତ୍ତଥା କୁରୁ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ଵତ୍ସମଃ କାମଂ ଭଵେଦଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯଵାନ୍
ମୋର କନ୍ୟାବ୍ରତ କେବେ ଭଙ୍ଗ ହେଉନାହିଁ, ଏହି ଦାୟ ଦିଅ। ଏବଂ ମୋର ପୁଅ ତୁମ ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ।
ଗନ୍ଧୋଽଯଂ ସର୍ଵଦା ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଯୌଵନଂ ଚ ନଵଂ ନଵମ୍ । ପରାଶର ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ସୁନ୍ଦରି ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣ୍ଵଂଶସମ୍ଭଵଃ ଶୁଚିଃ
ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ସଦା ମୋ ସହ ରହୁ, ଏବଂ ମୋର ଯୁବନ ସବୁବେଳେ ନୂତନ ଓ ତଜା ରହୁ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵରଵର୍ଣିନି । କେନଚିତ୍କାରଣେନାହଂ ଜାତଃ କାମାତୁରସ୍ତ୍ଵଯି
ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରି, ତୁମର ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇବେ, ସେ ପବିତ୍ର ଓ ତିନି ଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
କଦାପି ଚ ନ ସମ୍ମୋହୋ ଭୂତପୂର୍ଵୋ ଵରାନନେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାପ୍ସରସାଂ ରୂପଂ ସଦାହଂ ଧୈର୍ଯମାଵହମ୍
ମୁଁ କେବେ ମଧୁର ମୁହଁବାଳିକେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହେଉନଥିଲା, କିନ୍ତୁ କିଛି କାରଣରୁ ତୁମେ ପାଇଁ ମୋର ମନ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା।
ଦୈଵଯୋଗେନ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତ୍ଵାଂ କାମସ୍ଯ ଵଶଗୋଽଭଵମ୍ । ତତ୍କିଞ୍ଚିତ୍କାରଣଂ ଵିଦ୍ଧି ଦୈଵଂ ହି ଦୁରତିକ୍ରମମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଆସକ୍ତ ହେଲି; ଏହା କିଛି କାରଣରୁ ହେଲା, କାରଣ ଭାଗ୍ୟକୁ ଟାଳିବା କଠିନ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାହଂ ଚାତିଦୁର୍ଗନ୍ଧାଂ ତ୍ଵାଂ କଥଂ ମୋହମାପ୍ନୁଯାମ୍ । ପୁରାଣକର୍ତା ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵରାନନେ
ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଅତି ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିଲେ, ତେବେ ମୁଁ କିପରି ମୋହିତ ହେବି? ସୁନ୍ଦରି, ତୁମର ପୁଅ ପୁରାଣ ରଚନାକାର ହେବେ।
ଵେଦଵିଦ୍ଭାଗକର୍ତା ଚ ଖ୍ଯାତଶ୍ଚ ଭୁଵନତ୍ରଯେ । ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ଵଶଂ ଯାତାଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେ ବେଦ ଜଣିବେ, ବେଦ ଶାଖା ବିଭାଜନ କରିବେ, ଏବଂ ତିନି ଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
ଜଗାମ ତରସା ସ୍ନାତ୍ଵା କାଲିନ୍ଦୀସଲିଲେ ମୁନିଃ । ସାପି ସତ୍ଯଵତୀ ଜାତା ସଦ୍ଯୋ ଗର୍ଭଵତୀ ସତୀ
ଏପରି କହି, ସେ ମହାମୁନି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କରି, ଶୀଘ୍ର କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ସୁଷୁଵେ ଯମୁନାଦ୍ଵୀପେ ପୁତ୍ରଂ କାମମିଵାପରମ୍ । ଜାତମାତ୍ରସ୍ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ତାମୁଵାଚ ସ୍ଵମାତରମ୍
ସତ୍ୟବତୀ ସହସା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ଏବଂ ଯମୁନା ଦ୍ବୀପରେ ଏକ ଅତିଶୟ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତପସ୍ଯେଵ ମନଃ କୃତ୍ଵା ଵିଵିଶେ ଚାତିଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଗଚ୍ଛ ମାତର୍ଯଥାକାମଂ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହମତଃ ପରମ୍
ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ସେ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, ମନେ ତପସ୍ୟା ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ନେଇ।
ତପଃ କର୍ତୁଂ ମହାଭାଗେ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ଵୈ ସ୍ମୃତଃ । ମାତର୍ଯଦା ଭଵେତ୍କାର୍ଯଂ ତଵ କିଞ୍ଚିଦନୁତ୍ତମମ୍
ମାଆ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଯାଅ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଉଛି। କେବେ ତୁମ ପାଖରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କିଛି କାମ ହେଲେ, ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା।
ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯୋଽହଂ ତଦା ଶୀଘ୍ରମାଗମିଷ୍ଯାମି ଭାମିନି । ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚିନ୍ତାଂ ସୁଖଂ ଵସ
ସେ ସମୟରେ, ସୁନ୍ଦରି, ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଯିବି। ତୁମେ ଭଲରୁହ, ମୁଁ ଚାଲିଯାଉଛି। ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଶୁଭରେ ରୁହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଯଯୌ ଵ୍ଯାସଃ ସାପି ପିତ୍ରନ୍ତିକଂ ଗତା । ଦ୍ଵୀପେ ନ୍ଯସ୍ତସ୍ତଯା ବାଲସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵୈପାଯନୋଽଭଵତ୍
ଏପରି କହି, ବ୍ୟାସ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଦ୍ବୀପରେ ଶିଶୁକୁ ରଖିଥିବାରୁ ସେ 'ଦ୍ୱୈପାୟନ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଜାତମାତ୍ରୋ ଜଗାମାଶୁ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଵିଷ୍ଣ୍ଵଂଶଯୋଗତଃ । ତୀର୍ଥେ ତୀର୍ଥେ କୃତସ୍ତାନଶ୍ଚଚାର ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ବିଷ୍ଣୁବଂଶର ଶକ୍ତିରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ବଡ଼ ହେଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସେ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଜଜ୍ଞେ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ପରାଶରାତ୍ । ଚକାର ଵେଦଶାଖାଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କଲେର୍ଯୁଗମ୍
ଏପରି ଭାବେ, ପରାଶର ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଳିଯୁଗ ଆସିବାକୁ ଜାଣି, ସେ ବେଦ ଶାଖା ବିଭାଜନ କଲେ।
ଵେଦଵିସ୍ତାରକରଣାଦ୍ଵ୍ଯାସନାମାଭଵନ୍ମୁନିଃ । ପୁରାଣସଂହିତାଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାଭାରତମୁତ୍ତମମ୍
ବେଦ ବିସ୍ତାର କରିଥିବାରୁ ସେ ମୁନି 'ବ୍ୟାସ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେ ପୁରାଣ ଓ ମହାଭାରତ ରଚନା କଲେ।