ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାସ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ପଞ୍ଚାସନ୍ନମିତୌଜସଃ । ପୃଥଗ୍ଦେଶେଷୁ ରାଜାନଃ ସ୍ଥାପିତାସ୍ତେନ ଭୂଭୁଜା
ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ରାଜା ଭାବେ ବସାଇଥିଲେ।
ଵସୋସ୍ତୁ ପତ୍ନୀ ଗିରିକା କାମାନ୍ କାଲେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ଋତୁକାଲମନୁପ୍ରାପ୍ତା ସ୍ନାତା ପୁଂସଵନେ ଶୁଚିଃ
ବସୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗିରିକା, ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସିଲା, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତଦହଃ ପିତରଶ୍ଚୈନମୂଚୁର୍ଜହି ମୃଗାନିତି । ତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାମାସ ଭାର୍ଯାମୃତୁମତୀଂ ତଥା
ସେ ଦିନ ତାଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପଶୁ ଶିକାର କର।' ଏହା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଋତୁମତୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ପିତୃଵାକ୍ଯଂ ଗୁରୁଂ ମତ୍ଵା କର୍ତଵ୍ଯମିତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଚଚାର ମୃଗଯାଂ ରାଜା ଗିରିକାଂ ମନସା ସ୍ମରନ୍
ପିତୃମାନେଙ୍କ କଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ, ଏହା କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ରାଜା ମନରେ ଗିରିକାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶିକାରକୁ ଗଲେ।
ଵନେ ସ୍ଥିତଃ ସ ରାଜର୍ଷିଶ୍ଚିତ୍ତେ ସସ୍ମାର ଭାମିନୀମ୍ । ଅତୀଵ ରୂପସମ୍ପନ୍ନାଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରିଯମିଵାପରାମ୍
ବନରେ ଥିବା ବେଳେ, ସେ ରାଜା ଋଷି ମନରେ ଅତି ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀଦେବୀ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଲାଗୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରେତଃ ପ୍ରଚସ୍କନ୍ଦ ସ୍ମରତସ୍ତାଂ ଚ କାମିନୀମ୍ । ଵଟପତ୍ରେ ତୁ ତଦ୍ରାଜା ସ୍କନ୍ନମାତ୍ରଂ ସମାକ୍ଷିପତ୍
ସେ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷା ଭାବରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଚୁଇଁଗଲା; ରାଜା ଏହା ବଟ ଗଛର ପତ୍ରରେ ପଡ଼ିବା ସହିତ ଧରିନେଲେ।
ଇଦଂ ଵୃଥା ପରିସ୍କନ୍ନଂ ରେତୋ ଵୈ ନ ଭଵେତ୍କଥମ୍ । ଋତୁକାଲଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ନୃପସ୍ତଦା
ଏହି ବୀର୍ୟ ଅକାରଣରେ ଚୁଇଁଗଲା, ଏହା କିପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ? ଋତୁକାଳ ବୁଝି, ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଅମୋଘଂ ସର୍ଵଥା ଵୀର୍ଯଂ ମମ ଚୈତନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ପ୍ରିଯାଯୈ ପ୍ରେଷଯାମ୍ଯେତଦିତି ବୁଦ୍ଧିମକଲ୍ପଯତ୍
ମୋର ବୀର୍ୟ ସଦା ଫଳଦାୟକ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପଠାଇବି ବୋଲି ରାଜା ମନେ ଧାରଣା କଲେ।
ଶୁକ୍ରପ୍ରସ୍ଥାପନେ କାଲଂ ମହିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ । ଅଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯାଥ ତଦ୍ଵୀର୍ଯଂ ଵଟପର୍ଣପୁଟେ କୃତମ୍
ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଣୀଙ୍କର ଉପଯୋଗୀ ସମୟ ଦେଖି, ନିଜ ବୀର୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରି ବଟଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ରଖିଲେ।
ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥଂ ଶ୍ଯେନମାଭାଷ୍ଯ ରାଜୋଵାଚ ଦ୍ଵିଜଂ ପ୍ରତି । ଗୃହାଣେଦଂ ମହାଭାଗ ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଗୃହଂ ମମ
ପାଖରେ ଥିବା ଶ୍ୟେନକୁ ଦେଖି, ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହାକୁ ନିଅ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ମୋ ଘରକୁ ଯାଅ।'
ମତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥମିଦଂ ସୌମ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଗୃହଂ ନଯ । ଗିରିକାଯୈ ପ୍ରଯଚ୍ଛାଶୁ ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାର୍ତଵମଦ୍ଯ ଵୈ
ମୋ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ, ମୃଦୁଭାବୀ, ଏହାକୁ ନେଇ ଘରକୁ ନେଉଛ; ଦୟାକରି ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଗିରିକାଙ୍କୁ ଦେଅ, କାରଣ ଆଜି ତାଙ୍କର ଉପଯୋଗୀ ସମୟ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦଦୌ ପର୍ଣଂ ଶ୍ଯେନାଯ ନୃପସତ୍ତମଃ । ସ ଗୃହୀତ୍ଵୋତ୍ପପାତାଶୁ ଗଗନଂ ଗତିଵିତ୍ତମଃ
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବଟପତ୍ରଟିକୁ ଶ୍ୟେନକୁ ଦେଲେ; ଶ୍ୟେନ ଏହାକୁ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଗଗନଂ ଶ୍ଯେନଂ ଧୃତ୍ଵା ଚଞ୍ଚୁପୁଟେ ପୁଟମ୍ । ତମପଶ୍ଯଦଥାଯାନ୍ତଂ ଖଗଂ ଶ୍ଯେନସ୍ତଥାପରଃ
ଶ୍ୟେନ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ବଟପତ୍ରଟିକୁ ଚଞ୍ଚୁରେ ଧରି ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ୟେନ ଏହାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲା।
ଆମିଷଂ ସ ତୁ ଵିଜ୍ଞାଯ ଶୀଘ୍ରମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ଖଗମ୍ । ତୁଣ୍ଡଯୁଦ୍ଧମଥାକାଶେ ତାଵୁଭୌ ସମ୍ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ସେ ଚିଡ଼ିଆ ଏହାକୁ ମାଂସ ବୋଲି ବୁଝି, ତୁରନ୍ତ ଶ୍ୟେନ ଉପରେ ଝପଟିଲା; ତାପରେ ଦୁଇ ଚିଡ଼ିଆ ଆକାଶରେ ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧ୍ଯତୋରପତଦ୍ରେତସ୍ତଜ୍ଜାପି ଯମୁନାମ୍ଭସି । ଖଗୌ ତୌ ନିର୍ଗତୌ କାମଂ ପୁଟକେ ପତିତେ ତଦା
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ବୀର୍ୟ ଯମୁନା ନଦୀରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଦୁଇଟି ଚିଡ଼ିଆ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ପତ୍ରଟି ତଳେ ପଡ଼ିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ସମଯେ କାଚିଦ୍ଅଦ୍ରିକା ନାମ ଚାପ୍ସରାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଵନ୍ଦନତତ୍ପରମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଆଦ୍ରିକା ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନାରେ ଲିନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
କୁର୍ଵନ୍ତୀ ଜଲକେଲିଂ ସା ଜଲେ ମଗ୍ନା ଚଚାର ସା । ଜଗ୍ରାହ ଚରଣଂ ନାରୀ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ସେ ଜଳରେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଡୁବି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ; ଶୋଭାବତୀ ସେ ନାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ।
ପ୍ରାଣାଯାମପରଃ ସୋଽଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ କାମଚାରିଣୀମ୍ । ଶଶାପ ଭଵ ମତ୍ସ୍ଯୀ ତ୍ଵଂ ଧ୍ଯାନଵିଘ୍ନକରୀ ଯତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଏହି କାମପ୍ରବୃତ୍ତି ଅପ୍ସରାକୁ ଦେଖି, ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ମାଛ ହେଉ, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଧ୍ୟାନ ବିଘ୍ନ କଲା।'
ସା ଶପ୍ତା ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯେନ ବଭୂଵ ଯମୁନାଚରୀ । ଶଫରୀ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ହ୍ଯଦ୍ରିକା ଚ ଵରାପ୍ସରାଃ
ଏପରି ଶାପ ପାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଆଦ୍ରିକା ନାମକ ଅପ୍ସରା ଯମୁନାରେ ଶୁଭ୍ର ଆକୃତି ଥିବା ମାଛ ହେଲେ।
ଶ୍ଯେନପାଦପରିଭ୍ରଷ୍ଟଂ ତଚ୍ଛୁକ୍ରମଥ ଵାସଵୀ । ଜଗ୍ରାହ ତରସାଭ୍ଯେତ୍ଯ ସାଦ୍ରିକା ମତ୍ସ୍ଯରୂପିଣୀ
ତାପରେ, ଶ୍ୟେନର ଚଞ୍ଚୁରୁ ବୀର୍ୟ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ମାଛ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଆଦ୍ରିକା ତୁରନ୍ତ ଏହାକୁ ଗିଲେ।
ଅଥ କାଲେନ କିଯତା ମତ୍ସ୍ଯୀଂ ତାଂ ମତ୍ସ୍ଯଜୀଵନଃ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଦଶମେ ମାସି ବବନ୍ଧ ତାଂ ମନୋରମାମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦଶମ ମାସ ଆସିଲାବେଳେ, ଏକ ମାଛ ଧରିବା ମଣିଷ ସେ ଶୋଭାବତୀ ମାଛକୁ ଧରିଲେ।
ଉଦରଂ ଵିଦଦାରାଶୁ ସ ତସ୍ଯା ମତ୍ସ୍ଯଜୀଵନଃ । ଯୁଗ୍ମଂ ଵିନିଃସୃତଂ ତସ୍ମାଦୁଦରାନ୍ମାନୁଷାକୃତି
ମାଛ ଧରିବା ମଣିଷ ତୁରନ୍ତ ତାହାର ପେଟ କାଟିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଦୁଇଜଣ ମାନବ ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ବାଲଃ କୁମାରଃ ସୁଭଗସ୍ତଥା କନ୍ଯା ଶୁଭାନନା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ସୋଽଥ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ଏକ ଶୋଭାବାନ୍ ବାଳକ ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ କନ୍ୟା ଦେଖାଦେଲେ; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରାଜ୍ଞେ ନିଵେଦଯାମାସ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଝଷୋଦ୍ଭଵୌ । ରାଜାପି ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଃ ସୁତଂ ଜଗ୍ରାହ ତଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ମଣିଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ, ମାଛରୁ ଦୁଇଟି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; ରାଜା ବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ଶୁଭ୍ର ବାଳକକୁ ନେଲେ।
ସ ମତ୍ସ୍ଯୋ ନାମ ରାଜାସୌ ଧାର୍ମିକଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ଵସୁପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ପିତ୍ରା ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ନାମ ମାଛ ଥିଲା, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ୍, ବସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ।
କାଲିକା ଵସୁନା ଦତ୍ତା ତରସା ଜଲଜୀଵିନେ । ନାମ୍ନା କାଲୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତଥା ମତ୍ସ୍ଯୋଦରୀତି ଚ
କାଳିକାକୁ ବସୁ ତୁରନ୍ତ ମାଛ ଧରିବା ମଣିଷଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ; ସେ କାଳି ଏବଂ ମାଛପେଟି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯଗନ୍ଧେତି ନାମ୍ନା ଵୈ ଗଣେନ ସମଜାଯତ । ଵିଵର୍ଧମାନା ଦାଶସ୍ଯ ଗୃହେ ସା ଵାସଵୀ ଶୁଭା
ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା ନାମରେ ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଶୁଭ୍ର ବାସବୀ ମାଛ ଧରୁଥିବା ମଣିଷଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ହେଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଅଦ୍ରିକା ମୁନିନା ଶପ୍ତା ମତ୍ସ୍ଯୀ ଜାତା ଵରାପ୍ସରାଃ । ଵିଦାରିତା ଚ ଦାଶେନ ମୃତା ଚ ଭକ୍ଷିତା ପୁନଃ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଏକ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଅଦ୍ରିକା, ଏକ ମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ମାଛ ହେଲେ; ମାଛ ଧରୁଥିବା ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ, ସେ ମରିଗଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଖାଇଦେଲେ।
କିଂ ବଭୂଵ ପୁନସ୍ତସ୍ଯା ଅପ୍ସରାଯା ଵଦସ୍ଵ ତତ୍ । ଶାପସ୍ଯାନ୍ତଂ କଥଂ ସୂତ କଥଂ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ ସା
ସେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ପରେ କଣ ହେଲେ? ଆମକୁ କୁହ, ତାଙ୍କ ଶାପ କିପରି ଶେଷ ହେଲା ଏବଂ ସେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ସୂତ ଉଵାଚ ଶପ୍ତା ଯଦା ସା ମୁନିନା ଵିସ୍ମିତା ସମ୍ବଭୂଵ ହ । ସ୍ତୁତିଂ ଚକାର ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଦୀନେଵ ରୁଦତୀ ତଦା
ସୂତ କହିଲେ: ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହେବାବେଳେ, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଭଳି ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।