ଦିଵି ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ । ପେଠୁର୍ଵେଦାନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗନ୍ଧର୍ଵାଦ୍ଯା ଜଗୁସ୍ତଥା
ଆକାଶରେ ଢୋଳ ଓଲାଗିଲା, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ମହାମୁନିମାନେ ବେଦ ପଢ଼ିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ମୃଦଙ୍ଗମୁରଜାଵୀଣାଢକ୍କାଡମରୁନିଃସ୍ଵନୈଃ । ଘଣ୍ଟାଶଙ୍ଖନିନାଦୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାପ୍ତମାସୀଜ୍ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ମୃଦଙ୍ଗ, ମୁରଜ, ବୀଣା, ଢକ୍କା, ଡମରୁ, ଘଣ୍ଟି ଓ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ତିନି ଭୁବନ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନାନାସ୍ତୋତ୍ରୈସ୍ତଦା ସ୍ତୁତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯାଧାଯାଜ୍ଜଲୀଂସ୍ତଥା । ଜଯ ମାତର୍ଜଯେଶାନୀତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵେ ସମୂଚିରେ
ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଗାଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ସମସ୍ତେ କହିଲେ, 'ଜୟ ମାଆ! ଜୟ ଇଶ୍ୱରୀ!'
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟା ମହାଦେଵୀ ଵରାନ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ସ୍ଵସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଵିପୁଲାଂ ଭକ୍ତିଂ ପ୍ରାର୍ଥିତା ତୈର୍ଦଦୌ ଚ ତାମ୍
ତାପରେ ମହାଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଯେପରି ଚାହିଲେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ବହୁତ ଭକ୍ତି ଦେଲେ।
ପଶ୍ଯତାମେଵ ଦେଵାନାମନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତା ତତଃ । ଇତି ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଭ୍ରାମର୍ଯାଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍
ଦେବତାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହିପରି ଭ୍ରାମରୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।
ପଠତାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ଶ୍ରୁତମାଶ୍ଚର୍ଯଜନକଂ ସଂସାରାର୍ଣଵତାରକମ୍
ଏହି କଥା ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ; ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ।
ଏଵଂ ମନୂନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଚରିତଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯସଂଯୁକ୍ତଂ ପଠଞ୍ଶୃଣ୍ଵଞ୍ଶୁଭପ୍ରଦମ୍
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ମନୁମାନଙ୍କର କଥା ଓ ଦେବୀଙ୍କ ମହିମା ସହିତ ଯେଉଁଠି ପଢ଼ାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ଏହା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଯଶ୍ଚୈତତ୍ପଠତେ ନିତ୍ଯଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯୋଽନିଶଂ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଦେଵୀସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।
ମସ୍ତ୍ଯଗନ୍ଧୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଆଶ୍ଚର୍ଯକରମେତତ୍ତେ ଵଚନଂ ଗର୍ଭହେତୁକମ୍ । ସନ୍ଦେହୋଽତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସର୍ଵେଷାଂ ନସ୍ତପସ୍ଵିନାମ୍
ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣୀ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ତୁମର ଏହି ଗର୍ଭ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ଆମ ପାଇଁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଆମ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ମନରେ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି।'
ମାତା ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ମେଧାଵିନ୍ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଵତୀତି ଚ । ଵିଵାହିତା ପୁରା ଜ୍ଞାତା ରାଜ୍ଞା ଶନ୍ତନୁନା ଯଥା
ହେ ମେଧାବୀ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ନାମ ସତ୍ୟବତୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ ସେ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହୋଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ କଥଂ ଵ୍ଯାସଃ ସତୀ ସ୍ଵଭଵନେ ସ୍ଥିତା । ଈଦୃଶୀ ସା କଥଂ ରାଜ୍ଞା ପୁନଃ ଶନ୍ତନୁନା ଵୃତା
ସତୀ ନିଜ ଘରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ବ୍ୟାସ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ଏମିତି ଥିବା ସତୀଙ୍କୁ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ କିପରି ପୁନି ବରିଲେ?
ତସ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାଵୁଭୌ ଜାତୌ ତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯ ସୁଵ୍ରତ । ଵିସ୍ତରେଣ ମହାଭାଗ କଥାଂ ପରମପାଵନୀମ୍
ସେଠାରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହ, ହେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ! ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଏହି ପବିତ୍ର କଥାଟିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଆମକୁ କୁହ।
ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ଵଦ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାସ୍ତଥା ପୁନଃ । ଶ୍ରୋତୁକାମାଃ ପୁନଃ ସର୍ଵେ ଋଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ବ୍ୟାସ ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କୁହ। ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ସୂତ ଉଵାଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରମାଂ ଶକ୍ତିଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଗପ୍ରଦାଯିନୀମ୍ । ଆଦିଶକ୍ତିଂ ଵଦିଷ୍ଯାମି କଥାଂ ପୌରାଣିକୀଂ ଶୁଭାମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥିବା ପରମ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ଏବେ ଆଦିଶକ୍ତିଙ୍କ ପବିତ୍ର ପୁରାତନ କଥା କହିବି।
ଯସ୍ଯୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେଣ ସିଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତୀ । ଵ୍ଯାଜେନାପି ହି ବୀଜସ୍ଯ ଵାଗ୍ଭଵସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାମାତ୍ରରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ବିଶେଷକରି ବାଗ୍ଭବ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସେଠିଏ ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ।
ସମ୍ଯକ୍ ସର୍ଵାତ୍ମନା ସର୍ଵୈଃ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯା ସର୍ଵଥା ଦେଵୀ ଵାଞ୍ଛିତାର୍ଥପ୍ରଦାଯିନୀ
ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଚାହିଦା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ରାଜୋପରିଚରୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ଚେଦିଦେଶପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଭୂଵ ଦ୍ଵିଜପୂଜକଃ
ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ରାଜୋପରିଚର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରୁତି, ଚେଦି ଦେଶର ଅଧିପତି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ତପସା ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟେନ ଵିମାନଂ ସ୍ଫାଟିକଂ ଶୁଭମ୍ । ଦତ୍ତମିନ୍ଦ୍ରେଣ ତତ୍ତସ୍ମୈ ସୁନ୍ଦରଂ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦୂର୍ଲଭ ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଫଟିକ ମହଲ ଦେଲେ, ଯାହା ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚାହିଦା ଥିଲା।
ତେନାରୂଢସ୍ତୁ ସର୍ଵତ୍ର ଯାତି ଦିଵ୍ଯେନ ଭୂପତିଃ । ନ ଭୂମାଵୁପରିସ୍ଥୋଽସୌ ତେନୋପରିଚରୋ ଵସୁଃ
ସେ ରାଜା ସେଇ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତଠାରେ ଯାଉଥିଲେ; ତେଣୁ ରାଜୋପରିଚର ବସୁ ଭୂମିରେ ଅଟକି ରହୁନଥିଲେ।
ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଧର୍ମନିତ୍ଯଃ ସ ଭୂପତିଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଵରାରୋହା ଗିରିକା ନାମ ସୁନ୍ଦରୀ
ସେ ଭୂପତି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆକୃତିର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗିରିକା।
ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାସ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ପଞ୍ଚାସନ୍ନମିତୌଜସଃ । ପୃଥଗ୍ଦେଶେଷୁ ରାଜାନଃ ସ୍ଥାପିତାସ୍ତେନ ଭୂଭୁଜା
ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ରାଜା ଭାବେ ବସାଇଥିଲେ।
ଵସୋସ୍ତୁ ପତ୍ନୀ ଗିରିକା କାମାନ୍ କାଲେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ଋତୁକାଲମନୁପ୍ରାପ୍ତା ସ୍ନାତା ପୁଂସଵନେ ଶୁଚିଃ
ବସୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗିରିକା, ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସିଲା, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତଦହଃ ପିତରଶ୍ଚୈନମୂଚୁର୍ଜହି ମୃଗାନିତି । ତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାମାସ ଭାର୍ଯାମୃତୁମତୀଂ ତଥା
ସେ ଦିନ ତାଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପଶୁ ଶିକାର କର।' ଏହା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଋତୁମତୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ପିତୃଵାକ୍ଯଂ ଗୁରୁଂ ମତ୍ଵା କର୍ତଵ୍ଯମିତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଚଚାର ମୃଗଯାଂ ରାଜା ଗିରିକାଂ ମନସା ସ୍ମରନ୍
ପିତୃମାନେଙ୍କ କଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ, ଏହା କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ରାଜା ମନରେ ଗିରିକାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶିକାରକୁ ଗଲେ।
ଵନେ ସ୍ଥିତଃ ସ ରାଜର୍ଷିଶ୍ଚିତ୍ତେ ସସ୍ମାର ଭାମିନୀମ୍ । ଅତୀଵ ରୂପସମ୍ପନ୍ନାଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରିଯମିଵାପରାମ୍
ବନରେ ଥିବା ବେଳେ, ସେ ରାଜା ଋଷି ମନରେ ଅତି ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀଦେବୀ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଲାଗୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରେତଃ ପ୍ରଚସ୍କନ୍ଦ ସ୍ମରତସ୍ତାଂ ଚ କାମିନୀମ୍ । ଵଟପତ୍ରେ ତୁ ତଦ୍ରାଜା ସ୍କନ୍ନମାତ୍ରଂ ସମାକ୍ଷିପତ୍
ସେ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷା ଭାବରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଚୁଇଁଗଲା; ରାଜା ଏହା ବଟ ଗଛର ପତ୍ରରେ ପଡ଼ିବା ସହିତ ଧରିନେଲେ।
ଇଦଂ ଵୃଥା ପରିସ୍କନ୍ନଂ ରେତୋ ଵୈ ନ ଭଵେତ୍କଥମ୍ । ଋତୁକାଲଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ନୃପସ୍ତଦା
ଏହି ବୀର୍ୟ ଅକାରଣରେ ଚୁଇଁଗଲା, ଏହା କିପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ? ଋତୁକାଳ ବୁଝି, ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଅମୋଘଂ ସର୍ଵଥା ଵୀର୍ଯଂ ମମ ଚୈତନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ପ୍ରିଯାଯୈ ପ୍ରେଷଯାମ୍ଯେତଦିତି ବୁଦ୍ଧିମକଲ୍ପଯତ୍
ମୋର ବୀର୍ୟ ସଦା ଫଳଦାୟକ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପଠାଇବି ବୋଲି ରାଜା ମନେ ଧାରଣା କଲେ।
ଶୁକ୍ରପ୍ରସ୍ଥାପନେ କାଲଂ ମହିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ । ଅଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯାଥ ତଦ୍ଵୀର୍ଯଂ ଵଟପର୍ଣପୁଟେ କୃତମ୍
ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଣୀଙ୍କର ଉପଯୋଗୀ ସମୟ ଦେଖି, ନିଜ ବୀର୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରି ବଟଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ରଖିଲେ।
ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥଂ ଶ୍ଯେନମାଭାଷ୍ଯ ରାଜୋଵାଚ ଦ୍ଵିଜଂ ପ୍ରତି । ଗୃହାଣେଦଂ ମହାଭାଗ ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଗୃହଂ ମମ
ପାଖରେ ଥିବା ଶ୍ୟେନକୁ ଦେଖି, ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହାକୁ ନିଅ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ମୋ ଘରକୁ ଯାଅ।'