ଜନଯାମାସ ବହୁଶୋ ଯୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ । ମଟଚୀଯୂଥଵତ୍ତେଷାଂ ସମୁଦାଯସ୍ତୁ ନିର୍ଗତଃ
ସେ ଅନେକ ମଧୁମକ୍ଷିକା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ସେମାନଙ୍କର ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏକଠି ହୋଇ ମାଟିର ମାନେ ଚାଲିଆସିଲେ।
ତଦାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ତୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତମନ୍ଧକାରଃ କ୍ଷିତାଵଭୂତ୍ । ଦିଵି ପର୍ଵତଶୃଙ୍ଗେଷୁ ଦ୍ରୁମେଷୁ ଵିପିନେଷ୍ଵପି
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଗଲା; ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ, ଗଛମାନେ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ମଧ୍ୟ।
ଭ୍ରମରା ଏଵ ସଞ୍ଜାତାସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ । ତେ ସର୍ଵେ ଦୈତ୍ଯଵକ୍ଷାଂସି ଦାରଯାମାସୁରୁଦ୍ଗତାଃ
ତାପରେ ମହୁମାଛିମାନେ ଦେଖାଦେଲେ, ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ଛାତିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ନରଂ ମଧୁହରଂ ଯଦ୍ଵନ୍ମକ୍ଷିକାଃ କୋପସଂଯୁତାଃ । ଉପାଯୋ ନ ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତଥାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତଦାଭଵତ୍
ଯେପରି ରାଗିଥିବା ମହୁମାଛିମାନେ ମଧୁ ଚୋର କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେଇପରି ସେ ସମୟରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ବା ଶସ୍ତ୍ର କାମକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ।
ନ ଯୁଦ୍ଧଂ ନ ଚ ସମ୍ଭାଷା କେଵଲଂ ମରଣଂ ଖଲୁ । ଯସ୍ମିନ୍ଯସ୍ମିନ୍ସ୍ଥଲେ ଯେ ଯେ ସ୍ଥିତା ଦୈତ୍ଯା ଯଥା ଯଥା
ସେଠାରେ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଲା ନାହିଁ, କେବଳ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଦଢ଼ିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଚ ତଥା ସର୍ଵେ ମରଣଂ ପ୍ରାପୁରୁତ୍ସ୍ମଯାଃ । ପରସ୍ପରଂ ସମାଚାରୋ ନ କସ୍ଯାପ୍ଯଭଵତ୍ତଦା
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଅହଂକାରୀ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଏଭଳି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସେ ସମୟରେ କାହା ସହିତ କାହାର ସମ୍ପର୍କ ହେଲା ନାହିଁ।
କ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ ତେ ସର୍ଵେ ଵିନଷ୍ଟା ଦୈତ୍ଯପୁଙ୍ଗଵାଃ । କୃତ୍ଵେତ୍ଥଂ ଭ୍ରମରାଃ କାର୍ଯଂ ଦେଵୀନିକଟମାଯଯୁଃ
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଗଲେ। ମହୁମାଛିମାନେ ନିଜ କାମ ସାରି ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯମେତଦାଶ୍ଚର୍ଯମିତି ଲୋକାଃ ସମୂଚିରେ । କିଂ ଚିତ୍ରଂ ଜଗଦମ୍ବାଯା ଯସ୍ଯା ମାଯେଯମୀଦୃଶୀ
ଲୋକମାନେ କହିଲେ, 'ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ, ନିଜେ ଅଦ୍ଭୁତ! ଏହିପରି ଶକ୍ତି ଯାହା ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କର, ତାଙ୍କ ମାୟାରେ କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!'
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ । ନିମଗ୍ନା ହର୍ଷଜଲଧୌ ପୂଜଯାମାସୁରମ୍ବିକାମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଡୁବି ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ନାନୋପଚାରୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ନାନୋପାଯନପାଣଯଃ । ଜଯଶବ୍ଦଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣା ମୁମୁଚୁଃ ସୁମନାଂସି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାର ଓ ଉପହାର ହାତରେ ନେଇ, 'ଜୟ' ଧ୍ୱନି କରି, ସେମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।
ଦିଵି ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ । ପେଠୁର୍ଵେଦାନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗନ୍ଧର୍ଵାଦ୍ଯା ଜଗୁସ୍ତଥା
ଆକାଶରେ ଢୋଳ ଓଲାଗିଲା, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ମହାମୁନିମାନେ ବେଦ ପଢ଼ିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ମୃଦଙ୍ଗମୁରଜାଵୀଣାଢକ୍କାଡମରୁନିଃସ୍ଵନୈଃ । ଘଣ୍ଟାଶଙ୍ଖନିନାଦୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାପ୍ତମାସୀଜ୍ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ମୃଦଙ୍ଗ, ମୁରଜ, ବୀଣା, ଢକ୍କା, ଡମରୁ, ଘଣ୍ଟି ଓ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ତିନି ଭୁବନ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନାନାସ୍ତୋତ୍ରୈସ୍ତଦା ସ୍ତୁତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯାଧାଯାଜ୍ଜଲୀଂସ୍ତଥା । ଜଯ ମାତର୍ଜଯେଶାନୀତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵେ ସମୂଚିରେ
ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଗାଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ସମସ୍ତେ କହିଲେ, 'ଜୟ ମାଆ! ଜୟ ଇଶ୍ୱରୀ!'
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟା ମହାଦେଵୀ ଵରାନ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ସ୍ଵସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଵିପୁଲାଂ ଭକ୍ତିଂ ପ୍ରାର୍ଥିତା ତୈର୍ଦଦୌ ଚ ତାମ୍
ତାପରେ ମହାଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଯେପରି ଚାହିଲେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ବହୁତ ଭକ୍ତି ଦେଲେ।
ପଶ୍ଯତାମେଵ ଦେଵାନାମନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତା ତତଃ । ଇତି ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଭ୍ରାମର୍ଯାଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍
ଦେବତାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହିପରି ଭ୍ରାମରୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।
ପଠତାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ଶ୍ରୁତମାଶ୍ଚର୍ଯଜନକଂ ସଂସାରାର୍ଣଵତାରକମ୍
ଏହି କଥା ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ; ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ।
ଏଵଂ ମନୂନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଚରିତଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯସଂଯୁକ୍ତଂ ପଠଞ୍ଶୃଣ୍ଵଞ୍ଶୁଭପ୍ରଦମ୍
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ମନୁମାନଙ୍କର କଥା ଓ ଦେବୀଙ୍କ ମହିମା ସହିତ ଯେଉଁଠି ପଢ଼ାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ଏହା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଯଶ୍ଚୈତତ୍ପଠତେ ନିତ୍ଯଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯୋଽନିଶଂ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଦେଵୀସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।
ମସ୍ତ୍ଯଗନ୍ଧୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଆଶ୍ଚର୍ଯକରମେତତ୍ତେ ଵଚନଂ ଗର୍ଭହେତୁକମ୍ । ସନ୍ଦେହୋଽତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସର୍ଵେଷାଂ ନସ୍ତପସ୍ଵିନାମ୍
ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣୀ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ତୁମର ଏହି ଗର୍ଭ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ଆମ ପାଇଁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଆମ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ମନରେ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି।'
ମାତା ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ମେଧାଵିନ୍ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଵତୀତି ଚ । ଵିଵାହିତା ପୁରା ଜ୍ଞାତା ରାଜ୍ଞା ଶନ୍ତନୁନା ଯଥା
ହେ ମେଧାବୀ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ନାମ ସତ୍ୟବତୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ ସେ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହୋଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ କଥଂ ଵ୍ଯାସଃ ସତୀ ସ୍ଵଭଵନେ ସ୍ଥିତା । ଈଦୃଶୀ ସା କଥଂ ରାଜ୍ଞା ପୁନଃ ଶନ୍ତନୁନା ଵୃତା
ସତୀ ନିଜ ଘରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ବ୍ୟାସ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ଏମିତି ଥିବା ସତୀଙ୍କୁ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ କିପରି ପୁନି ବରିଲେ?
ତସ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାଵୁଭୌ ଜାତୌ ତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯ ସୁଵ୍ରତ । ଵିସ୍ତରେଣ ମହାଭାଗ କଥାଂ ପରମପାଵନୀମ୍
ସେଠାରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହ, ହେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ! ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଏହି ପବିତ୍ର କଥାଟିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଆମକୁ କୁହ।
ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ଵଦ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାସ୍ତଥା ପୁନଃ । ଶ୍ରୋତୁକାମାଃ ପୁନଃ ସର୍ଵେ ଋଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ବ୍ୟାସ ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କୁହ। ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ସୂତ ଉଵାଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରମାଂ ଶକ୍ତିଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଗପ୍ରଦାଯିନୀମ୍ । ଆଦିଶକ୍ତିଂ ଵଦିଷ୍ଯାମି କଥାଂ ପୌରାଣିକୀଂ ଶୁଭାମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥିବା ପରମ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ଏବେ ଆଦିଶକ୍ତିଙ୍କ ପବିତ୍ର ପୁରାତନ କଥା କହିବି।
ଯସ୍ଯୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେଣ ସିଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତୀ । ଵ୍ଯାଜେନାପି ହି ବୀଜସ୍ଯ ଵାଗ୍ଭଵସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାମାତ୍ରରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ବିଶେଷକରି ବାଗ୍ଭବ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସେଠିଏ ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ।
ସମ୍ଯକ୍ ସର୍ଵାତ୍ମନା ସର୍ଵୈଃ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯା ସର୍ଵଥା ଦେଵୀ ଵାଞ୍ଛିତାର୍ଥପ୍ରଦାଯିନୀ
ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଚାହିଦା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ରାଜୋପରିଚରୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ଚେଦିଦେଶପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଭୂଵ ଦ୍ଵିଜପୂଜକଃ
ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ରାଜୋପରିଚର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରୁତି, ଚେଦି ଦେଶର ଅଧିପତି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ତପସା ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟେନ ଵିମାନଂ ସ୍ଫାଟିକଂ ଶୁଭମ୍ । ଦତ୍ତମିନ୍ଦ୍ରେଣ ତତ୍ତସ୍ମୈ ସୁନ୍ଦରଂ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦୂର୍ଲଭ ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଫଟିକ ମହଲ ଦେଲେ, ଯାହା ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚାହିଦା ଥିଲା।
ତେନାରୂଢସ୍ତୁ ସର୍ଵତ୍ର ଯାତି ଦିଵ୍ଯେନ ଭୂପତିଃ । ନ ଭୂମାଵୁପରିସ୍ଥୋଽସୌ ତେନୋପରିଚରୋ ଵସୁଃ
ସେ ରାଜା ସେଇ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତଠାରେ ଯାଉଥିଲେ; ତେଣୁ ରାଜୋପରିଚର ବସୁ ଭୂମିରେ ଅଟକି ରହୁନଥିଲେ।
ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଧର୍ମନିତ୍ଯଃ ସ ଭୂପତିଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଵରାରୋହା ଗିରିକା ନାମ ସୁନ୍ଦରୀ
ସେ ଭୂପତି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆକୃତିର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗିରିକା।