ଭଵନ୍ତଃ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ମନ୍ଵନ୍ତରପତୀଶ୍ଵରାଃ । ସନ୍ତତ୍ଯା ଦୀର୍ଘଯା ଭୋଗୈରନେକୈରପି ସଙ୍ଗମଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେବ । ଦୀର୍ଘ ବଂଶ ଓ ବହୁ ଭୋଗ ସହିତ ଅନେକ ସଂଯୋଗ ହେବ ।
ଅଖଣ୍ଡିତବଲୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯଶସ୍ତେଜୋଵିଭୂତଯଃ । ଭଵିତାରୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ରାଜପୁତ୍ରାଃ କ୍ରମେଣ ତୁ
ଅଖଣ୍ଡିତ ଶକ୍ତି, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ତେଜ ଓ ବିଭୂତି ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ପାଇବ । ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲାଭ ହେବ ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଏଵଂ ତେଭ୍ଯୋ ଵରାନ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ଭ୍ରାମରୀ ଜଗଦମ୍ବିକା । ଅନ୍ତର୍ଧାନଂ ଜଗାମାଶୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ତୈଃ ସଂସ୍ତୁତା ସତୀ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ, ଏପରିଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଭ୍ରାମରୀ ଜଗତ୍ଜନନୀ ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତେ ରାଜପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେଽପି ତସ୍ମିଞ୍ଜନ୍ମନ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍ । ରାଜ୍ଯଂ ମହୀଗତାନ୍ଭୋଗାନ୍ବୁଭୁଜୁଶ୍ଚ ମହୌଜସଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସେଇ ଜନ୍ମରେ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଏହି ଭୂମିରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ସନ୍ତତିଂ ଚାଖଣ୍ଡିତାଂ ତେ ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ମହୀତଲେ । ଵଂଶଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସର୍ଵେଽପି ମନୂନାଂ ପତଯୋଽଭଵନ୍
ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଅଭିନ୍ନ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ନିଜ ରାଜବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମନୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ହେଲେ।
ଭଵାନ୍ତରେ କ୍ରମେଣୈଵ ସାଵର୍ଣିପଦଭାଗିନଃ । ପ୍ରଥମୋ ଦକ୍ଷସାଵର୍ଣିର୍ନଵମୋ ମନୁରୀରିତଃ
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ କ୍ରମେ ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁଙ୍କ ପଦବୀ ଲାଭ କଲେ; ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ଦକ୍ଷ ସାବର୍ଣ୍ଣି, ଯିଏ ନବମ ମନୁ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଅଵ୍ଯାହତବଲୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦାଦଭଵଦ୍ଵିଭୁଃ । ଦ୍ଵିତୀଯୋ ମେରୁସାଵର୍ଣିର୍ଦଶମୋ ମନୁରେଵ ଚ
ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ଅବିରୋଧିତ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଲାଭ କଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ ମେରୁ ସାବର୍ଣ୍ଣି, ଯିଏ ଦଶମ ମନୁ।
ବଭୂଵ ମନ୍ଵନ୍ତରପୋ ମହାଦେଵୀପ୍ରସାଦତଃ । ତୃତୀଯୋ ମନୁରାଖ୍ଯାତଃ ସୂର୍ଯସାଵର୍ଣିନାମକଃ
ମହାଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେଲେ; ତୃତୀୟ ମନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାବର୍ଣ୍ଣି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଏକାଦଶୋ ମହୋତ୍ସାହସ୍ତପସା ସ୍ଵେନ ଭାଵିତଃ । ଚତୁର୍ଥଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସାଵର୍ଣିର୍ଦ୍ଵାଦଶୋ ମନୁରାଡ୍ ଵିଭୁଃ
ଏକାଦଶ ମନୁ ବିଶେଷ ଉତ୍ସାହ ଓ ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ; ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ର ସାବର୍ଣ୍ଣି ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମନୁ ହେଉଛନ୍ତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା।
ଦେଵୀସମାରାଧନେନ ଜାତୋ ମନ୍ଵନ୍ତରେଶ୍ଵରଃ । ପଞ୍ଚମୋ ରୁଦ୍ରସାଵର୍ଣିସ୍ତ୍ରଯୋଦଶମନୁଃ ସ୍ମୃତଃ
ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେଲେ; ପଞ୍ଚମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର ସାବର୍ଣ୍ଣି, ତିନୋଟିଏ ମନୁ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।
ମହାବଲୋ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ବଭୂଵ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ । ଷଷ୍ଠଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁସାଵର୍ଣିଶ୍ଚତୁର୍ଦଶମନୁଃ କୃତୀ
ମହାଶକ୍ତି ଓ ମହାସାତ୍ତ୍ୱିକ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଜଗତର ଅଧିପତି ହେଲେ; ଷଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ସାବର୍ଣ୍ଣି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମନୁ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ।
ବଭୂଵ ଦେଵୀଵରତୋ ଜଗତାଂ ପ୍ରଥିତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଚତୁର୍ଦଶୈତେ ମନଵୋ ମହାତେଜୋବଲୈର୍ଯୁତାଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଭୁ ହେଲେ; ଏହି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମନୁ ମହାତ୍ୱ, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଦେଵ୍ଯାରାଧନତଃ ପୂଜ୍ଯା ଵନ୍ଦ୍ଯା ଲୋକେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ । ମହାପ୍ରତାପିନଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାମର୍ଯାସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦତଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସବୁ ଲୋକରେ ସଦା ପୂଜିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ; ସମସ୍ତେ ଭ୍ରାମରୀଙ୍କ କୃପାରେ ଅତି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ନାରଦ ଉଵାଚ କେଯଂ ସା ଭ୍ରାମରୀ ଦେଵୀ କଥଂ ଜାତା କିମାତ୍ମିକା । ତଦାଖ୍ଯାନଂ ଵଦ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଵିଚିତ୍ରଂ ଶୋକନାଶକମ୍
ନାରଦ କହିଲେ, ଏହି ଭ୍ରାମରୀ ଦେବୀ କିଏ? ସେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କଣ? ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କରୁଥିବା କଥା ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ନ ତୃପ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛାମି ପିବନ୍ଦେଵୀକଥାମୃତମ୍ । ଅମୃତଂ ପିବତାଂ ମୃତ୍ଯୁର୍ନାସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣତୋ ଯତଃ
ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କର କଥାମୃତ ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଉନି; କାରଣ, ଏହି ଅମୃତ ପିଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହା ଶୁଣିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜଗନ୍ମାତୁର୍ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଅଚିନ୍ତ୍ଯାଵ୍ଯକ୍ତରୂପାଯା ଵିଚିତ୍ରଂ ମୋକ୍ଷଦାଯକମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ, ନାରଦ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ।
ଯଦ୍ଯଚ୍ଚରିତ୍ରଂ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯାସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଲୋକହେତଵେ । ନିର୍ଵ୍ଯାଜଯା କରୁଣଯା ପୁତ୍ରେ ମାତୁର୍ଯଥା ତଥା
ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କର ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେସବୁ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ; ନିର୍ମଳ କରୁଣାରେ, ଯେପରି ଜଣେ ମାଆ ନିଜ ଶିଶୁ ପାଇଁ କରନ୍ତି, ସେପରି।
ପୂର୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯୋ ମହାନାସୀଦରୁଣାଖ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ପାତାଲେ ଦୈତ୍ଯସଂସ୍ଥାନେ ଦେଵଦ୍ଵେଷୀ ମହାଖଲଃ
ପୂର୍ବେ ଅରୁଣ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଥିଲେ, ସେ ପାତାଳରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଓ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ।
ସ ଦେଵାଞ୍ଜେତୁକାମଶ୍ଚ ଚକାର ପରମଂ ତପଃ । ପଦ୍ମସମ୍ଭଵମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁ, ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଭାବିଲେ, 'ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।'
ଗତ୍ଵା ହିମଵତଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଗଙ୍ଗାଜଲସୁଶୀତଲେ । ପକ୍ଵପର୍ଣାଶନୋ ଯୋଗୀ ସନ୍ନିରୁଧ୍ଯ ମରୁଦ୍ଗଣମ୍
ସେ ହିମାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ବହୁତ ଶୀତଳ, ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଗଛରୁ ପଡିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇ, ନିଜ ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଗାଯତ୍ରୀଜପସଂସକ୍ତଃ ସକାମସ୍ତମସା ଯୁତଃ । ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତୋ ଵାରିକଣାଶନଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ଜପରେ ଲଗି ରହି, ଇଚ୍ଛାରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଥିବା ସେ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ପାଣିର ତିଣିକି ତିଣିକି କଣିକା ଖାଇ ରହିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତଃ ପଵନଭୋଜନଃ । ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ନିରାହାରୋଽଭଵତ୍ତତଃ
ପୁଣି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ସେ କେବଳ ପବନ ଖାଇ ରହିଲେ; ତାପରେ ଆଉ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ସେ କିଛି ଖାଇବା ବିନା ରହିଲେ।
ଏଵଂ ତପସ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଶରୀରାଦୁତ୍ଥିତୋଽନଲଃ । ଦଦାହ ଜଗତୀଂ ସର୍ଵାଂ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଅଗ୍ନି ବିରୋଧିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ପୋଡ଼ିଦେଲା; ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
କିମିଦଂ କିମିଦଂ ଚେତି ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଚକମ୍ପିରେ । ସନ୍ତ୍ରସ୍ତାଃ ସକଲା ଲୋକା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ
“ଏହା କ'ଣ? ଏହା କ'ଣ?” ବୋଲି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କମ୍ପିତ ହେଲେ; ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ଵିଜ୍ଞାପିତଂ ଦେଵଵରୈଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ର ଚତୁର୍ମୁଖଃ । ଗାଯତ୍ରୀସହିତୋ ହଂସସମାରୂଢୋ ଯଯୌ ମୁଦା
ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମା ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ହଂସ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରାଣମାତ୍ରାଵଶିଷ୍ଟଂ ତଂ ଧମନୀଶତସଙ୍କୁଲମ୍ । ଶୁଷ୍କୋଦରଂ କ୍ଷାମଗାତ୍ରଂ ଧ୍ଯାନମୀଲିତଲୋଚନମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ମାନେ କେବଳ ଶ୍ୱାସ ଅଛି, ଶରୀରରେ ଶିରା ଭରିଛି, ପେଟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଧ୍ୟାନରେ ବନ୍ଦ।
ଦଦର୍ଶ ତେଜସା ଦୀପ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ପାଵକମ୍ । ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵତ୍ସ ଯନ୍ମନସି ସ୍ଥିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖିଲେ; ଏବଂ କହିଲେ, “ଭଲ ହେଉ, ବଟୁ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ଦାୟିକା ମାଗ।
ଶ୍ରୁତିମାତ୍ରେଣ ସନ୍ତୋଷକାରକଂ ଵାକ୍ଯମୂଚିଵାନ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମମୁଖାଦ୍ଵାଣୀଂ ସୁଧାଧାରାମିଵାରୁଣଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମନେ ସନ୍ତୋଷ ହୁଏ, ଅରୁଣ ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଝରୁଥିବା ଅମୃତ ଧାରା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଉନ୍ମୀଲିତାକ୍ଷଃ ପୁରତୋ ଦଦର୍ଶ ଜଲଜୋଦ୍ଭଵମ୍ । ଗାଯତ୍ରୀସହିତଂ ଦେଵଂ ଚତୁର୍ଵେଦସମନ୍ଵିତମ୍
ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ସେ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ଏବଂ ଚାରି ବେଦର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ଅକ୍ଷସ୍ରକ୍କୁଣ୍ଡିକାହସ୍ତଂ ଜପନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋତ୍ଥାଯ ନନାମାଥ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତଵୈଃ
ଅକ୍ଷମାଳା ଏବଂ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି, ଜପ କରୁଥିବା ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଉଠିଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣାମ କଲେ।