ପାଲନଂ ଚୈଵ ସଂହାରଂ ସୈଵ ଦେଵୀ ଦଧାତି ହି । ତାଂ ସମାଶ୍ରଯ ଦେଵେଶୀଂ ଜଗନ୍ମୋହନିଵାରିଣୀମ୍
ସେଇ ଦେବୀ ଜଗତର ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଜଗତର ମୋହ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।
ମହାମାଯାଂ ପୂଜ୍ଯତମାଂ ସା କାର୍ଯଂ ତେ ଵିଧାସ୍ଯତି । ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଇତି ରାଜା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନେଃ ପରମଶୋଭନମ୍
ସେଇ ମହାମାୟା, ସବୁଠୁ ପୂଜ୍ୟ, ତୁମର କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଦେବେ; ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏଭଳି, ରାଜା ମୁନିଙ୍କର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଶୁଣିଲେ।
ଦେଵୀଂ ଜଗାମ ଶରଣଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦାମ୍ । ନିରାହାରୋ ଯତାତ୍ମା ଚ ତନ୍ମନାଶ୍ଚ ସମାହିତଃ
ରାଜା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଉପବାସରେ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ରହିଲେ।
ଦେଵୀମୂର୍ତିଂ ମୃଣ୍ମଯୀଂ ଚ ପୂଜଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ । ପୂଜନାନ୍ତେ ବଲିଂ ତସ୍ଯୈ ନିଜଗାତ୍ରାସୃଜଂ ଦଦତ୍
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମାଟିର ଦେବୀମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କଲେ; ପୂଜାର ଶେଷରେ ନିଜ ଦେହର ରକ୍ତ ବଳି ଭାବେ ଦେଲେ।
ତଦା ପ୍ରସନ୍ନା ଦେଵେଶୀ ଜଗଦ୍ଯୋନିଃ କୃପାଵତୀ । ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ପୁରତୋ ଵରଂ ବ୍ରୂହୀତି ଭାଷିଣୀ
ତେବେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହିଳା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, କୃପାମୟୀ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ବର ମାଗ।'
ସ ରାଜା ନିଜମୋହସ୍ଯ ନାଶନଂ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ । ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ଚୈଵ ଯାଚତି ସ୍ମ ମହେଶ୍ଵରୀମ୍
ସେଇ ରାଜା ମହାଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜ ମୋହ ନାଶ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବିଘ୍ନ ନଥିବା ରାଜ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ରାଜନ୍ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ରାଜ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵୈ ମୋହନାଶନମ୍ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମଯା ଦତ୍ତମସ୍ମିନ୍ନେଵ ଭଵେ ତଵ
ଦେବୀ କହିଲେ: 'ରାଜା, ବିଘ୍ନ ନଥିବା ରାଜ୍ୟ, ମୋହ ନାଶ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନ, ଏହି ସବୁ ମୁଁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ତୁମକୁ ଦେବି।'
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଶୃଣୁ ଭୂପାଲ ଜନ୍ମାନ୍ତରଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଭାନୋର୍ଜନ୍ମ ସମାସାଦ୍ଯ ସାଵର୍ଣିର୍ଭଵିତା ଭଵାନ୍
ଏହା ସହିତ, ରାଜା, ତୁମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ; ଭାନୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତୁମେ ସାବର୍ଣି ହେବ।
ତତ୍ର ମନ୍ଵନ୍ତରସ୍ଯାପି ପତିତ୍ଵଂ ବହୁଵିକ୍ରମମ୍ । ସନ୍ତତିଂ ବହୁଲାଂ ଚାପି ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ମଦ୍ଵରାଦ୍ଭଵାନ୍
ସେଠାରେ, ସେଇ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ତୁମେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନୁ ହେବ; ମୋର ଦୟାରେ ତୁମେ ବଡ଼ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ବଂଶ ପାଇବ।
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଦେଵୀ ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ ତଦା । ସୋଽପି ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ଜାତୋ ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିପଃ
ଏଭଳି, ଦେବୀ ବର ଦେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ହେଲେ।
ଏଵଂ ତେ ଵର୍ଣିତଂ ସାଧୋ ସାଵର୍ଣେର୍ଜନ୍ମ କର୍ମ ଚ । ଏତତ୍ପଠଂସ୍ତଥା ଶୃଣ୍ଵନ୍ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଭଳି, ମହାପୁରୁଷ, ସାବର୍ଣିଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏହି କଥା ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଲୋକ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଏ।
ଭ୍ରାମରୀଚରିତ୍ରଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥାତଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଶେଷମନୂନାଂ ଚିତ୍ରମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ଯସ୍ଯ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ଦେଵୀଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଭ୍ରାମରୀଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ବାକି ମନୁମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ; ଏହାକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଆସନ୍ଵୈଵସ୍ଵତମନୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ଷଡ୍ ଵିମଲୋଦଯାଃ । କରୂଷଶ୍ଚ ପୃଷଧ୍ରଶ୍ଚ ନାଭାଗୋ ଦିଷ୍ଟ ଏଵ ଚ
ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କର ଛଅ ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; କରୂଷ, ପୃଷଧ୍ର, ନାଭାଗ ଓ ଦିଷ୍ଟ।
ଶର୍ଯାତିଶ୍ଚ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଶ୍ଚ ସର୍ଵ ଏଵ ମହାବଲାଃ । ତତଃ ଷଡେଵ ତେ ଗତ୍ଵା କାଲିନ୍ଦ୍ଯାସ୍ତୀରମୁତ୍ତମମ୍
ଶର୍ୟାତି ଓ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ; ପରେ, ସେଇ ଛଅ ଜଣ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୂଳକୁ ଗଲେ।
ନିରାହାରା ଜିତଶ୍ଵାସାଃ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତତଃ ସ୍ଥିତାଃ । ଦେଵ୍ଯା ମହୀମଯୀଂ ମୂର୍ତିଂ ଵିନିର୍ମାଯ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଏବଂ ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବରେ ପୃଥିବୀ ମାଟିରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ପୂଜା କରିଥିଲେ ।
ଵିଵିଧୈରୁପଚାରୈସ୍ତାଂ ପୂଜଯାମାସୁରାଦୃତାଃ । ତତଶ୍ଚ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ତପଃସାରା ମହାବଲାଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୟାର ସାର ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ।
ଜୀର୍ଣପର୍ଣାଶନା ଵାଯୁଭକ୍ଷଣାସ୍ତୋଯଜୀଵନାଃ । ଧୂମ୍ରପାନା ରଶ୍ମିପାନାଃ କ୍ରମଶଶ୍ଚ ବହୁଶ୍ରମାଃ
କେହି ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇ, କେହି ବାୟୁ ଖାଇ, କେହି ପାଣି ପିଇ, କେହି ଧୂଆଁ ଗ୍ରହଣ କରି, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ଅନେକ କଷ୍ଟ ସହିଲେ ।
ତତସ୍ତେଷାମାଦରେଣାରାଧନଂ କୁର୍ଵତାଂ ସଦା । ଵିମଲା ମତିରୁତ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵମୋହଵିନାଶିନୀ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନେ ସଦା ଆଦର ସହିତ ଆରାଧନା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ମତି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ମୋହକୁ ଦୂର କଲା ।
ବଭୂଵୁର୍ମନୁପୁତ୍ରାସ୍ତେ ଦେଵୀପାଦୈକଚିନ୍ତନାଃ । ମତ୍ଯା ଵିମଲଯା ତେଷାମାତ୍ମନ୍ଯେଵାଖିଲଂ ଜଗତ୍
ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦରେ ଏକାଗ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ମତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ମନରେ ଅନୁଭବ କଲେ ।
ଦର୍ଶନଂ ସଞ୍ଜଗାମାଶୁ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ । ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାନ୍ତେ ତପସା ଜଗଦୀଶ୍ଵରୀ
ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ ତୁରନ୍ତ ଦେଖାଦେଲା । ଏଭଳି ଭାବରେ ବାରୋ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା ପରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମା' ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ।
ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ଦେଵେଶୀ ସହସ୍ରାର୍କସମଦ୍ଯୁତିଃ । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମଲାତ୍ମାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଃ ଷଡେଵ ତେ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଛଅ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହେଲେ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଭକ୍ତିନମ୍ରାନ୍ତଃକରଣା ଭାଵସଂଯୁତାଃ । ରାଜପୁତ୍ରା ଊଚୁଃ ମହେଶ୍ଵରି ଜଯେଶାନି ପରମେ କରୁଣାଲଯେ
ସେମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ଭାବନାରେ ନମ୍ର ହୃଦୟ ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ । ରାଜପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ: 'ମହାଶକ୍ତି, ବିଜୟଶୀଳିନୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କରୁଣାମୟୀ ମା'!'
ଵାଗ୍ଭଵାରାଧନପ୍ରୀତେ ଵାଗ୍ଭଵପ୍ରତିପାଦିତେ । କ୍ଲୀଂକାରଵିଗ୍ରହେ ଦେଵି କ୍ଲୀଂକାରପ୍ରୀତିଦାଯିନି
ବାଣୀ ଓ ଭାବର ଆରାଧନାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ତାହାରେ ପ୍ରକାଶିତ, 'କ୍ଲୀଂ' ଧ୍ୱନିର ଆକାର ଥିବା ଦେବୀ, 'କ୍ଲୀଂ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମା'!
କାମରାଜମନୋମୋଦଦାଯିନୀଶ୍ଵରତୋଷିଣି । ମହାମାଯେ ମୋଦପରେ ମହାସାମ୍ରାଜ୍ଯଦାଯିନି
କାମରାଜଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା, ବଡ଼ ମାୟା, ଆନନ୍ଦରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ବଡ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିବା ମା'!
ଵିଷ୍ଣ୍ଵର୍କହରଶକ୍ରାଦିସ୍ଵରୂପେ ଭୋଗଵର୍ଧିନି । ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ଭଗଵତୀ ରାଜପୁତ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ହର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ତୁମେ ଭୋଗକୁ ବଢ଼ାଅଛ । ଏଭଳି ଭାବରେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମହାତ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।
ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀ ଦେଵୀ ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ଶୁଭମ୍ । ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ରାଜପୁତ୍ରା ମହାତ୍ମାନୋ ଭଵନ୍ତସ୍ତପସା ଯୁତାଃ
କୃପାର ଆଲୋକରେ ଦେବୀ ମୁହଁରେ ହସ ନେଇ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ । ଦେବୀ କହିଲେ: 'ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ତୁମେ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ।'
ନିଷ୍କଲ୍ମଷାଃ ଶୁଦ୍ଧଧିଯୋ ଜାତା ଵୈ ମଦୁପାସନାତ୍ । ଵରଂ ମନୋଗତଂ ସର୍ଵଂ ଯାଚଧ୍ଵମଵିଲମ୍ବିତମ୍
ମୋର ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୋଷମୁକ୍ତ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ହୋଇଛ । ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ସେହି ଦୟାକରି ମୋ ପାଖରେ ଅବିଳମ୍ବରେ ଚାହିଅ ।
ପ୍ରସନ୍ନାହଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମାକଂ ମନସି ସ୍ଥିତମ୍ । ରାଜପୁତ୍ରା ଊଚୁଃ ଦେଵି ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ରାଜ୍ଯଂ ସନ୍ତତିଶ୍ଚିରଜୀଵିନୀ
ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମେ ମନରେ ଯାହା ଧାରଣ କରିଛ, ମୁଁ ଦେବି । ରାଜପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ: 'ମା', ଆମ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେଉ, ଆମ ବଂଶ ଦୀର୍ଘ ହେଉ ।'
ଭୋଗା ଅଵ୍ଯାହତା କାମଂ ଯଶସ୍ତେଜୋ ମତିଶ୍ଚ ହ । ଅକୁଣ୍ଠିତତ୍ଵଂ ସର୍ଵେଷାମେଷ ଏଵ ଵରୋ ହିତଃ
ଆମ ଭୋଗବିଲାସ ଇଚ୍ଛାମତେ ଅବିରୋଧ ହେଉ, ଆମେ କୀର୍ତ୍ତି, ତେଜ, ମତି ପାଉ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅବିରତ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ — ଏହି ଆମର ଚାହିଦା ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଏଵମସ୍ତୁ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭଵତାଂ ଯନ୍ମନୋଗତମ୍ । ଅଥାନ୍ଯଦପି ମେ ଵାକ୍ଯଂ ଭୂଯତାମାଦରାଦିଦମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ: 'ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଅଛି । ଏବେ ଆଉ ଏକ କଥା ମୁଁ ଆଦର ସହ କହିବି ।'