ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯଗ୍ରେଽମ୍ବିକାପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ପରମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସାପ୍ଯସଂଖ୍ଯାତାନ୍ସୁଵାସିନୀଃ
ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଆଗ୍ରେ ରାଜା ଦେବୀଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଠ କରାଇଲେ ଏବଂ ଅନେକ ସୁବାସିନୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ।
କୁମାରୀର୍ଵଟୁକାଦୀଂଶ୍ଚ ଦୀନାନାଥାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରଦାନୈସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସନ୍ତୋଷ୍ଯ ଵସୁଧାଧିପଃ
କୁମାରୀ, ଭଟୁକ ଓ ଦୁଃଖୀ-ନିରାଶ୍ରୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନ ଓ ଉପହାର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ସମାପ୍ଯ ଯଜ୍ଞଂ ସଂସ୍ଥାନେ ସଂସ୍ଥିତୋ ଯାଵଦେଵ ହି । ତାଵଦେଵ ହି ଚାକାଶାନ୍ନାରଦଃ ସମଵାତରତ୍
ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରି ରାଜା ସ୍ଥାନରେ ଆବଶ୍ୟକ ଦିନ ଯାଏଁ ରହିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ନାରଦ ଆକାଶରୁ ଅବତରିଲେ।
ରଣଯନ୍ମହତୀଂ ଵୀଣାଂ ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଶିଖୋପମଃ । ସସମ୍ଭମଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ନାରଦଂ ମୁନିମ୍
ବଡ଼ ଭୀଣା ବଜାଇ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରଦ ମୁନି ଆସିଲେ; ରାଜା ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଠିଲେ।
ଆସନାଦ୍ଯୁପଚାରୈଶ୍ଚ ପୂଜଯାମାସ ଭୂମିପଃ । କୃତ୍ଵା ତୁ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛାଗମକାରଣମ୍
ରାଜା ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ତାଙ୍କର କୁଶଳ ଜାଣି ଆସିବାର କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ରାଜୋଵାଚ କୁତ ଆଗମନଂ ସାଧୋ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ । ସନାଥୋଽହଂ କୃତାର୍ଥୋଽହଂ ତ୍ଵଦାଗମନକାରଣାତ୍
ରାଜା କହିଲେ: 'ମହାପୁରୁଷ, ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଆପଣ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଓ ସଫଳ ହେଲି।'
ଇତି ରାଜ୍ଞୋ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଅଦ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଦେଵଲୋକେ ନୃପୋତ୍ତମ
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଲେ: 'ଆଜି ମୁଁ ଦେବଲୋକରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛି, ରାଜା।'
ତନ୍ନିଵେଦଯିତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶେ ସୁଵିସ୍ମିତଃ । ପିତା ତେ ଦୁର୍ଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନିଜକର୍ମଵିପର୍ଯଯାତ୍
'ଏହି ଖବର ଦେବା ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭରିତ ହୋଇ ତୁମଠାରେ ଆସିଛି; ତୁମର ପିତା ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିଲେ।'
ସ ଏଵାଯଂ ଦିଵ୍ଯରୂପଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵାଧୁନୈଵ ହି । ଦେଵଦେଵୈଃ ସ୍ତୁତଃ ସମ୍ଯଗପ୍ସରୋଭିଃ ସମନ୍ତତଃ
'ଏବେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନେ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି।'
ଵିମାନଵରମାରୁହ୍ଯ ମଣିଦ୍ଵୀପଂ ଗତୋଽଭଵତ୍ । ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣୋତ୍ଥଫଲେନ ଚ
'ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଚଢ଼ି ସେ ମଣିଦ୍ୱୀପକୁ ଗଲେ; ଏହା ଦେବୀଭାଗବତ ପାଠର ଫଳ।'
ଅମ୍ବାମଖଫଲେନାପି ପିତା ତେ ସୁଗତିଂ ଗତଃ । ଧନ୍ଯୋଽସି କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ଜୀଵିତଂ ସଫଲଂ ତଵ
'ଅମ୍ବିକା ଯଜ୍ଞର ଫଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ପିତା ସୁଗତି ପାଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ, ତୁମର ଜୀବନ ଫଳଦାୟୀ।'
ନରକାଦୁଦ୍ଧୃତସ୍ତାତସ୍ତ୍ଵଯା ତୁ କୁଲଭୂଷଣ । ଦେଵଲୋକେ ସ୍ଫୀତକୀର୍ତିସ୍ତଵାଦ୍ଯ ଵିପୁଲାଭଵତ୍
'ତୁମେ ତୁମର ପିତାକୁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ; ଏହି କୁଳର ଶୋଭା, ଆଜି ଦେବଲୋକରେ ତୁମର କୀର୍ତି ବହୁତ ବଢ଼ିଛି।'
ସୂତ ଉଵାଚ ନାରଦୋକ୍ତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରେମଗଦ୍ଗଦିତାନ୍ତରଃ । ପପାତ ପାଦାମ୍ବୁଜଯୋର୍ଵ୍ଯାସସ୍ଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ
ସୂତ କହିଲେ: ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ଭରିଗଲା; ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମର ଅରବିନ୍ଦ ପାଦରେ ପଡିଗଲେ।
ତଵାନୁଗ୍ରହତୋ ଦେଵ କୃତାର୍ଥୋଽହଂ ମହାମୁନେ । କିଂ ମଯା ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯଂ ନମସ୍କାରାଦୃତେ ତଵ
'ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଛଡ଼ା ମୁଁ ଆପଣ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି?'
ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯଃ ସଦୈଵାହମେଵମେଵ ତ୍ଵଯା ମୁନେ । ଇତି ରାଜ୍ଞୋ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ଯାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ
'ମୁନି, ଆପଣ ସଦା ଏଭଳି ଦୟା କରିବେ।' ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନାରଦ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଖୁସି ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣଃ । ରାଜନ୍ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଜ ଦେଵୀପଦାମ୍ବୁଜମ୍
ଭଗବାନ ବାଦରାୟଣ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ: 'ରାଜା, ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କ ଅରବିନ୍ଦ ପାଦକୁ ଭଜନ କର।'
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଚୈଵ ପଠ ନିତ୍ଯଂ ସମାହିତଃ । ଅମ୍ବାମଖଂ ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା କୁରୁ ନିତ୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
'ଦେବୀଭାଗବତ ପୁରାଣ ସଦା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପାଠ କର; ଅମ୍ବିକା ଯଜ୍ଞ ସଦା ଭକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ସହ କର।'
ଅନାଯାସେନ ତେନ ତ୍ଵଂ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ଭଵବନ୍ଧନାତ୍ । ସନ୍ତ୍ଯନ୍ଯାନି ପୁରାଣାନି ହରିରୁଦ୍ରମୁଖାନି ଚ
'ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସହଜରେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହରି ଓ ରୁଦ୍ର ସଂପର୍କିତ।'
ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ । ସାରମେତତ୍ପୁରାଣାନାଂ ଵେଦାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ଅନ୍ୟ ପୁରାଣ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଦେବୀଭାଗବତର ଏକ ଶୋଡଶୀ କଳାକୁ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସାର।
ମୂଲପ୍ରକୃତିରେଵୈଷା ଯତ୍ର ତୁ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯତେ । ସମଂ ତେନ ପୁରାଣଂ ସ୍ଯାତ୍କଥମନ୍ଯନ୍ନୃପୋତ୍ତମ
ଏହିଠାରେ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ରାଜା, ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରାଣ କିପରି ସମାନ ହେବ?
ପାଠେ ଵେଦସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାଜ୍ଜନମେଜଯ । ପଠିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତଦେଵ ଵିବୁଧୋତ୍ତମୈଃ
ଜନମେଜୟ, ଏହା ପଠିବାରେ ବେଦ ପଠିବା ପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏହି ଦେବୀଭାଗବତକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉଦ୍ୟମରେ ପଠିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପଵର୍ଯଂ ତଂ ଜଗାମ ମୁନିରାଟ୍ ତତଃ । ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚୈଵ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ଧୌମ୍ଯାଦିମୁନଯୋଽମଲାଃ
ଏପରି କହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ; ଧୌମ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯୈଵ ପ୍ରଶଂସାଂ ଚକ୍ରୁରୁତ୍ତମାମ୍ । ରାଜା ଶଶାସ ଧରଣୀଂ ତତଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟମାନସଃ । ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଚୈଵ ପଠଚ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ତିରନ୍ତରମ୍
ସେମାନେ ଦେବୀଭାଗବତକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ତାପରେ ରାଜା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲେ, ଦେବୀଭାଗବତକୁ ପଠିବା ଓ ଶୁଣିବା ଚାଲିରଖିଲେ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଦେଵୀଭାଗଵତମହାପୁରାଣ-ଶ୍ରଵଣଫଲଵର୍ଣନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ଅର୍ଧଶ୍ଲୋକାତ୍ମକଂ ଯତ୍ତୁ ଦେଵୀଵକ୍ତ୍ରାବ୍ଜନିର୍ଗତମ୍ । ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ନାମ ଵେଦସିଦ୍ଧାନ୍ତବୋଧକମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖରୁ ଯାହା ଅର୍ଧଶ୍ଲୋକ ଆକାରରେ ବିରାଜିଥାଏ, ତାହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ, ଯାହା ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଉପଦିଷ୍ଟଂ ଵିଷ୍ଣୁଵେ ଯଦ୍ଵଟପତ୍ରନିଵାସିନେ । ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ତତ୍କୃତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା
ଏହା ବଟବୃକ୍ଷ ପତ୍ରରେ ବସିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଶତକୋଟି ପ୍ରସାରରେ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ତତ୍ସାରମେକତଃ କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯାସେନ ଶୁକହେତଵେ । ଅଷ୍ଟାଦଶସହସ୍ରଂ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶସ୍କନ୍ଧସଂଯୁତମ୍
ବ୍ୟାସ ଏହାର ସାରକୁ ଏକତ୍ର କରି ଶୁକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଷ୍ଟାଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧରେ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ।
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନାମ ପୁରାଣଂ ଗ୍ରଥିତଂ ପୁରା । ଅଦ୍ଯାପି ଦେଵଲୋକେ ତଦ୍ବହୁଵିସ୍ତୀର୍ଣମସ୍ତି ହି
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦେବୀଭାଗବତ ନାମକ ପୁରାଣ ଏପରି ରଚିତ ହୋଇଥିଲା; ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେବଲୋକରେ ଏହା ବିଶାଳ ଆକାରରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ନାନେନ ସଦୃଶଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍ । ପଦେ ପଦେଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଏହା ପରି ପୁଣ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ପାପ ନାଶକ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ; ପ୍ରତି ପଦେ ଏହା ପଠିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ପୌରାଣିକଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାଭରଣାଦିଭିଃ । ଵ୍ଯାସବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତନ୍ମୁଖାତ୍ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ସମୁପୋଷିତଃ
ପୁରାଣିକଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଲିଖିତ୍ଵା ନିଜହସ୍ତେନ ଲେଖକେନାଥଵା ମୁନେ । ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ହେମସିଂହସମନ୍ଵିତମ୍
ମୁନି, ନିଜ ହାତରେ କିମ୍ବା ଲେଖକ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଲେଖି, ଭାଦ୍ରପଦ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ସୁନା ଶିଂହ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।