ଏତସ୍ଯ ସ୍ମରଣାତ୍ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵଂ ପାପଂ ଵିନଶ୍ଯତି । ପ୍ରାଣୋତ୍କ୍ରମଣସନ୍ଧୌ ତୁ ସ୍ମୃତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛତି
ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଅଧ୍ଯାଯପଞ୍ଚକଂ ତ୍ଵେତତ୍ପଠେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସମାହିତଃ । ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚାଦିବାଧା ତତ୍ର ଭଵେନ୍ନ ହି
ଯେଉଁଠି ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅଧ୍ୟାୟ ଦିନେ ଦିନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପଢିବେ, ସେଉଁଠି ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ଏହାର ଅନ୍ୟ କଷ୍ଟ ଆସିବ ନାହିଁ।
ନଵୀନଗୃହନିର୍ମାଣେ ଵାସ୍ତୁଯାଗେ ତଥୈଵ ଚ । ପଠିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ କଲ୍ଯାଣଂ ତେନ ଜାଯତେ
ନୂତନ ଘର ତିଆରି କରିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ବାସ୍ତୁ ପୂଜା କରିବା ସମୟରେ ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପଢିବା ଉଚିତ; ଏହାରେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳିଥାଏ।
ଜନମେଜଯେନାମ୍ବାମଖକରଣ-ଦେଵୀଭାଗଵତଶ୍ରଵଣପୂର୍ଵକଂ ସ୍ଵପିତ୍ରୁଦ୍ଧାରଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତେ କଥିତଂ ଭୂପ ଯଦ୍ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯାନଘ । ନାରାଯଣେନ ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନାରଦାଯ ମହାତ୍ମନେ
ଜନମେଜୟ ଅମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଦେବୀଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ ପରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା କଥା କହାଯାଇଥିଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ତୁ ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପୁରାଣଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯତମୋ ହି ସଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି, ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲେ, ମୁଁ ସେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି, ଯେଉଁଠି ନାରାୟଣ ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
କୁରୁ ଚାମ୍ବାମଖଂ ରାଜନ୍ ସ୍ଵପିତ୍ରୁଦ୍ଧରଣାଯ ଵୈ । ଖିନ୍ନୋଽସି ଯେନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପିତୁର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଦୁର୍ଗତିମ୍
ଏହି ମହାଦେବୀ ର ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ ତାଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ କରିଥାଏ ଓ ଦେବୀଙ୍କର ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ।
ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ମହାଦେଵ୍ଯା ମନ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ଯଥାଵିଧିଵିଧାନେନ ଜନ୍ମସାଫଲ୍ଯଦାଯକମ୍
ରାଜା, ତୁମେ ଅମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର; ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଜାଣି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛ।
ସୂତ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପଶାର୍ଦୂଲଃ ପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵା ମୁନୀଶ୍ଵରମ୍ । ତସ୍ମାଦେଵ ମହାମନ୍ତ୍ରଂ ଦେଵୀପ୍ରଣଵସଂଜ୍ଞକମ୍
ମହାଦେବୀଙ୍କ ଠାରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କର, ଯାହା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିଲେ ଜନ୍ମର ସାର୍ଥକତା ମିଳିଥାଏ।
ଦୀକ୍ଷାଵିଧିଂ ଵିଧାନେନ ଜଗ୍ରାହ ନୃପସତ୍ତମଃ । ତତ ଆହୂଯ ଧୌମ୍ଯାଦୀନ୍ନଵରାତ୍ରସମାଗମେ
ସୂତ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ରାଜା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ଦେବୀ ପ୍ରଣବ ନାମକ ମହାମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅମ୍ବାଯଜ୍ଞଂ ଚକାରାଶୁ ଵିତ୍ତଶାଢ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପାଠଯାମାସ ପୁରାଣଂ ତ୍ଵେତଦୁତ୍ତମମ୍
ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ରାଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ ନବରାତ୍ରି ଉତ୍ସବରେ ଧୌମ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯଗ୍ରେଽମ୍ବିକାପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ପରମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସାପ୍ଯସଂଖ୍ଯାତାନ୍ସୁଵାସିନୀଃ
ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଆଗ୍ରେ ରାଜା ଦେବୀଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଠ କରାଇଲେ ଏବଂ ଅନେକ ସୁବାସିନୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ।
କୁମାରୀର୍ଵଟୁକାଦୀଂଶ୍ଚ ଦୀନାନାଥାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରଦାନୈସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସନ୍ତୋଷ୍ଯ ଵସୁଧାଧିପଃ
କୁମାରୀ, ଭଟୁକ ଓ ଦୁଃଖୀ-ନିରାଶ୍ରୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନ ଓ ଉପହାର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ସମାପ୍ଯ ଯଜ୍ଞଂ ସଂସ୍ଥାନେ ସଂସ୍ଥିତୋ ଯାଵଦେଵ ହି । ତାଵଦେଵ ହି ଚାକାଶାନ୍ନାରଦଃ ସମଵାତରତ୍
ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରି ରାଜା ସ୍ଥାନରେ ଆବଶ୍ୟକ ଦିନ ଯାଏଁ ରହିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ନାରଦ ଆକାଶରୁ ଅବତରିଲେ।
ରଣଯନ୍ମହତୀଂ ଵୀଣାଂ ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଶିଖୋପମଃ । ସସମ୍ଭମଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ନାରଦଂ ମୁନିମ୍
ବଡ଼ ଭୀଣା ବଜାଇ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରଦ ମୁନି ଆସିଲେ; ରାଜା ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଠିଲେ।
ଆସନାଦ୍ଯୁପଚାରୈଶ୍ଚ ପୂଜଯାମାସ ଭୂମିପଃ । କୃତ୍ଵା ତୁ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛାଗମକାରଣମ୍
ରାଜା ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ତାଙ୍କର କୁଶଳ ଜାଣି ଆସିବାର କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ରାଜୋଵାଚ କୁତ ଆଗମନଂ ସାଧୋ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ । ସନାଥୋଽହଂ କୃତାର୍ଥୋଽହଂ ତ୍ଵଦାଗମନକାରଣାତ୍
ରାଜା କହିଲେ: 'ମହାପୁରୁଷ, ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଆପଣ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଓ ସଫଳ ହେଲି।'
ଇତି ରାଜ୍ଞୋ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଅଦ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଦେଵଲୋକେ ନୃପୋତ୍ତମ
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଲେ: 'ଆଜି ମୁଁ ଦେବଲୋକରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛି, ରାଜା।'
ତନ୍ନିଵେଦଯିତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶେ ସୁଵିସ୍ମିତଃ । ପିତା ତେ ଦୁର୍ଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନିଜକର୍ମଵିପର୍ଯଯାତ୍
'ଏହି ଖବର ଦେବା ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭରିତ ହୋଇ ତୁମଠାରେ ଆସିଛି; ତୁମର ପିତା ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିଲେ।'
ସ ଏଵାଯଂ ଦିଵ୍ଯରୂପଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵାଧୁନୈଵ ହି । ଦେଵଦେଵୈଃ ସ୍ତୁତଃ ସମ୍ଯଗପ୍ସରୋଭିଃ ସମନ୍ତତଃ
'ଏବେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନେ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି।'
ଵିମାନଵରମାରୁହ୍ଯ ମଣିଦ୍ଵୀପଂ ଗତୋଽଭଵତ୍ । ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣୋତ୍ଥଫଲେନ ଚ
'ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଚଢ଼ି ସେ ମଣିଦ୍ୱୀପକୁ ଗଲେ; ଏହା ଦେବୀଭାଗବତ ପାଠର ଫଳ।'
ଅମ୍ବାମଖଫଲେନାପି ପିତା ତେ ସୁଗତିଂ ଗତଃ । ଧନ୍ଯୋଽସି କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ଜୀଵିତଂ ସଫଲଂ ତଵ
'ଅମ୍ବିକା ଯଜ୍ଞର ଫଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ପିତା ସୁଗତି ପାଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ, ତୁମର ଜୀବନ ଫଳଦାୟୀ।'
ନରକାଦୁଦ୍ଧୃତସ୍ତାତସ୍ତ୍ଵଯା ତୁ କୁଲଭୂଷଣ । ଦେଵଲୋକେ ସ୍ଫୀତକୀର୍ତିସ୍ତଵାଦ୍ଯ ଵିପୁଲାଭଵତ୍
'ତୁମେ ତୁମର ପିତାକୁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ; ଏହି କୁଳର ଶୋଭା, ଆଜି ଦେବଲୋକରେ ତୁମର କୀର୍ତି ବହୁତ ବଢ଼ିଛି।'
ସୂତ ଉଵାଚ ନାରଦୋକ୍ତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରେମଗଦ୍ଗଦିତାନ୍ତରଃ । ପପାତ ପାଦାମ୍ବୁଜଯୋର୍ଵ୍ଯାସସ୍ଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ
ସୂତ କହିଲେ: ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ଭରିଗଲା; ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମର ଅରବିନ୍ଦ ପାଦରେ ପଡିଗଲେ।
ତଵାନୁଗ୍ରହତୋ ଦେଵ କୃତାର୍ଥୋଽହଂ ମହାମୁନେ । କିଂ ମଯା ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯଂ ନମସ୍କାରାଦୃତେ ତଵ
'ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଛଡ଼ା ମୁଁ ଆପଣ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି?'
ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯଃ ସଦୈଵାହମେଵମେଵ ତ୍ଵଯା ମୁନେ । ଇତି ରାଜ୍ଞୋ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ଯାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ
'ମୁନି, ଆପଣ ସଦା ଏଭଳି ଦୟା କରିବେ।' ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନାରଦ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଖୁସି ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣଃ । ରାଜନ୍ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଜ ଦେଵୀପଦାମ୍ବୁଜମ୍
ଭଗବାନ ବାଦରାୟଣ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ: 'ରାଜା, ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କ ଅରବିନ୍ଦ ପାଦକୁ ଭଜନ କର।'
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଚୈଵ ପଠ ନିତ୍ଯଂ ସମାହିତଃ । ଅମ୍ବାମଖଂ ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା କୁରୁ ନିତ୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
'ଦେବୀଭାଗବତ ପୁରାଣ ସଦା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପାଠ କର; ଅମ୍ବିକା ଯଜ୍ଞ ସଦା ଭକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ସହ କର।'
ଅନାଯାସେନ ତେନ ତ୍ଵଂ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ଭଵବନ୍ଧନାତ୍ । ସନ୍ତ୍ଯନ୍ଯାନି ପୁରାଣାନି ହରିରୁଦ୍ରମୁଖାନି ଚ
'ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସହଜରେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହରି ଓ ରୁଦ୍ର ସଂପର୍କିତ।'
ଦେଵୀଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ । ସାରମେତତ୍ପୁରାଣାନାଂ ଵେଦାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ଅନ୍ୟ ପୁରାଣ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଦେବୀଭାଗବତର ଏକ ଶୋଡଶୀ କଳାକୁ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସାର।
ମୂଲପ୍ରକୃତିରେଵୈଷା ଯତ୍ର ତୁ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯତେ । ସମଂ ତେନ ପୁରାଣଂ ସ୍ଯାତ୍କଥମନ୍ଯନ୍ନୃପୋତ୍ତମ
ଏହିଠାରେ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ରାଜା, ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରାଣ କିପରି ସମାନ ହେବ?