ଦିଵ୍ଯଚୂଡାମଣିସ୍ଫାରଚଞ୍ଚଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରକସୂର୍ଯକା । ଉଦ୍ଯତ୍କଵିସମସ୍ଵଚ୍ଛନାସାଭରଣଭାସୁରା
ଦିବ୍ୟ ଚୂଡ଼ାମଣି ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚଞ୍ଚଳ କିରଣରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ନାକର ଭୂଷଣ ଉଦିତ କବିର ଉପମା ପରି ଚମକୁଛି।
ଚିନ୍ତାକଲମ୍ବିତସ୍ଵଚ୍ଛମୁକ୍ତାଗୁଚ୍ଛଵିରାଜିତା । ପାଟୀରପଙ୍କକର୍ପୂରକୁଙ୍କୁମାଲଙ୍କୃତସ୍ତନୀ
ତାଙ୍କର ଚୁଲିରୁ ଝୁଲୁଥିବା ଶୁଧ୍ଧ ମୁକ୍ତାର ଗୁଛ ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ, ତାଙ୍କର ସ୍ତନ ଚନ୍ଦନ, କର୍ପୂର ଓ କୁଙ୍କୁମରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
ଵିଚିତ୍ରଵିଵିଧାକଲ୍ପା କମ୍ବୁସଂକାଶକନ୍ଧରା । ଦାଡିମୀଫଲବୀଜାଭଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତିଵିରାଜିତା
ତାଙ୍କର ରୂପ ବିଭିନ୍ନ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ଶୋଭିତ, କଂସ ଆକୃତିର କଣ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତର ଶାରୀ ଦାଡିମ୍ବ ଫଳର ଗୁଛ ପରି ଚମକୁଛି।
ଅନର୍ଘ୍ଯରତ୍ନଘଟିତମୁକୁଟାଞ୍ଚିତମସ୍ତକା । ମତ୍ତାଲିମାଲାଵିଲସଦଲକାଢ୍ଯମୁଖାମ୍ବୁଜା
ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ମୁକୁଟ ତାଙ୍କର ମାଥାରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ମଦମତ ମଧୁମକ୍ଷିକା ମାଳାରେ ତାଙ୍କର ଚୁଲି ଶୋଭିତ ଏବଂ ପଦ୍ମମୁଖ ଚମକୁଛି।
କଲଙ୍କକାର୍ଶ୍ଯନିର୍ମୁକ୍ତଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନା । ଜାହ୍ନଵୀସଲିଲାଵର୍ତଶୋଭିନାଭିଵିଭୂଷିତା
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରତ୍କାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟିହୀନ, ତାଙ୍କର ନାଭି ଜାହ୍ନବୀ ଜଳର ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
ମାଣିକ୍ଯଶକଲାବଦ୍ଧମୁଦ୍ରିକାଙ୍ଗୁଲିଭୂଷିତା । ପୁଣ୍ଡରୀକଦଲାକାରନଯନତ୍ରଯସୁନ୍ଦରୀ
ମାଣିକ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ ତିଆରି ଅଙ୍ଗୁଠି ତାଙ୍କର ଆଂଠିରେ ଶୋଭିତ, ତିନୋଟି ନୟନ ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି ସୁନ୍ଦର।
କଲ୍ପିତାଚ୍ଛମହାରାଗପଦ୍ମରାଗୋଜ୍ଜ୍ଵଲପ୍ରଭା । ରତ୍ନକିଙ୍କିଣିକାଯୁକ୍ତରତ୍ନକଙ୍କଣଶୋଭିତା
ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଗଭୀର ଭାବନାର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିଥିବା ପଦ୍ମ ରତ୍ନର ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଚମକୁଛି । ତାଙ୍କ ପାଉଁରେ ରତ୍ନ ଝୁଙ୍କା ଏବଂ ହାତରେ ରତ୍ନ ଚୁଡ଼ି ଶୋଭା ପାଉଛି ।
ମଣିମୁକ୍ତାସରାପାରଲସତ୍ପଦକସନ୍ତତିଃ । ରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲିପ୍ରଵିତତପ୍ରଭାଜାଲଲସତ୍କରା
ତାଙ୍କର ପାଉଁରେ ମଣି, ମୁକ୍ତା ଏବଂ ସୁନାର ଝୁଙ୍କା ଧାରିଥିବା ଶୃଙ୍ଖଳା ଚମକୁଛି । ତାଙ୍କର ହାତରେ ରତ୍ନ ଲଗାଇଥିବା ଅଙ୍ଗୁଠିର ଆଲୋକ ଖେଳୁଛି ।
କଞ୍ଚୁକୀଗୁମ୍ଫିତାପାରନାନାରତ୍ନତତିଦ୍ଯୁତିଃ । ମଲ୍ଲିକାମୋଦିଧମ୍ମିଲ୍ଲମଲ୍ଲିକାଲିସରାଵୃତା
ତାଙ୍କର ଉପର ଜମା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଏବଂ ଏହାର ଆଲୋକ ଦୀପ୍ତିମାନ । ତାଙ୍କର କେଶ ମଲ୍ଲିକା ମାଳା ଏବଂ ତରୁଣ ମଲ୍ଲିକା କୁସୁମର ଗୁଛିରେ ଶୋଭିତ ।
ସୁଵୃତ୍ତନିବିଡୋତ୍ତୁଙ୍ଗକୁଚଭାରାଲସା ଶିଵା । ଵରପାଶାଙ୍କୁଶାଭୀତିଲସଦ୍ବାହୁଚତୁଷ୍ଟଯା
ଶୁଭ ଏବଂ ଗୃହଣୀ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଭଲ ଗଠିତ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଅଂଶର ଭାରରେ ଅଳସ ଦେଖାଯାଉଛି । ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତରେ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଅଭୟ ଏବଂ ଵର ମୁଦ୍ରା ଧରିଛନ୍ତି ।
ସର୍ଵଶୃଙ୍ଗାରଵେଷାଢ୍ଯା ସୁକୁମାରାଙ୍ଗଵଲ୍ଲରୀ । ସୌନ୍ଦର୍ଯଧାରାସର୍ଵସ୍ଵା ନିର୍ଵ୍ଯାଜକରୁଣାମଯୀ
ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ତରୁଣ ଲତା ପରି କୋମଳ । ସୌନ୍ଦର୍ୟର ସାର ତାଙ୍କରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ଏବଂ ନିଷ୍କପଟ କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ନିଜସଂଲାପମାଧୁର୍ଯଵିନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତକଚ୍ଛପୀ । କୋଟିକୋଟିରଵୀନ୍ଦୂନାଂ କାନ୍ତିଂ ଯା ବିଭ୍ରତୀ ପରା
ତାଙ୍କର ମିଠା କଥା ବୀଣାକୁ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜିତ କରେ । ସେ ଅନେକ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଭାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି ।
ନାନାସଖୀଭିର୍ଦାସୀଭିସ୍ତଥା ଦେଵାଙ୍ଗନାଦିଭିଃ । ସର୍ଵାଭିର୍ଦେଵତାଭିସ୍ତୁ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟିତା
ତାଙ୍କୁ ନାନା ପ୍ରକାର ସଖୀ, ଦାସୀ, ଦେବକନ୍ୟା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ।
ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତ୍ଯା ଜ୍ଞାନଶକ୍ତ୍ଯା କ୍ରିଯାଶକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତା । ଲଜ୍ଜା ତୁଷ୍ଟିସ୍ତଥା ପୁଷ୍ଟିଃ କୀର୍ତିଃ କାନ୍ତିଃ କ୍ଷମା ଦଯା
ସେ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ଓ କ୍ରିୟାଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ । ତାଙ୍କ ସହ ଲଜ୍ଜା, ସନ୍ତୋଷ, ପୁଷ୍ଟି, କୀର୍ତ୍ତି, କାନ୍ତି, ଖ୍ଷମା ଏବଂ ଦୟା ଅଛନ୍ତି ।
ବୁଦ୍ଧିର୍ମେଧା ସ୍ମୃତିର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମୂର୍ତିମତ୍ଯୋଽଙ୍ଗନାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ଚୈଵାପ୍ଯଜିତା ଚାପରାଜିତା
ବୁଦ୍ଧି, ମେଧା, ସ୍ମୃତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ — ଏହିମାନେ ଦେହଧାରୀ ଦେବୀ ଭାବେ ଚିନ୍ତାଯାନ୍ତି । ଏହିପରି ଜୟା, ବିଜୟା, ଅଜିତା ଓ ଅପରାଜିତା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ନିତ୍ଯା ଵିଲାସିନୀ ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ତ୍ଵଘୋରା ମଙ୍ଗଲା ନଵ । ପୀଠଶକ୍ତଯ ଏତାସ୍ତୁ ସେଵନ୍ତେ ଯାଂ ପରାମ୍ବିକାମ୍
ନିତ୍ୟା, ବିହାରିଣୀ, ପୋଷକ, ଭୟଙ୍କର, ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଓ ସଦା ନୂତନ — ଏହି ପୀଠଶକ୍ତିମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ।
ଯସ୍ଯାସ୍ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵଭାଗେ ସ୍ତୋ ନିଧୀ ତୌ ଶଙ୍ଖପଦ୍ମକୌ । ନଵରତ୍ନଵହା ନଦ୍ଯସ୍ତଥା ଵୈ କାଞ୍ଚନସ୍ରଵାଃ
ତାଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇଟି ଧନ — ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଅଛି । ଏହିପରି ନବରତ୍ନ ବୋଝା ନଦୀ ଏବଂ ସୁନା ଧାରା ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ସପ୍ତଧାତୁଵହା ନଦ୍ଯୋ ନିଧିଭ୍ଯାଂ ତୁ ଵିନିର୍ଗତାଃ । ସୁଧାସିନ୍ଧ୍ଵନ୍ତଗାମିନ୍ଯସ୍ତାଃ ସର୍ଵା ନୃପସତ୍ତମ
ସେଇ ଧନରୁ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ବୋଝା ନଦୀ ଉତ୍ସର୍ଗ ହୁଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଧାରା, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅମୃତ ସାଗରକୁ ଯାଉଛି ।
ସା ଦେଵୀ ଭୁଵନେଶାନୀ ତଦ୍ଵାମାଙ୍କେ ଵିରାଜତେ । ସର୍ଵେଶତ୍ଵଂ ମହେଶସ୍ଯ ଯତ୍ସଙ୍ଗାଦେଵ ନାନ୍ଯଥା
ସେଇ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଲିକା, ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭାରେ ଶୋଭିତ । ମହେଶଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ୱତା କେବଳ ତାଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ ।
ଚିନ୍ତାମଣିଗୃହସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରମାଣଂ ଶୃଣୁ ଭୂମିପ । ସହସ୍ରଯୋଜନାଯାମଂ ମହାନ୍ତସ୍ତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଚିନ୍ତାମଣି ମହଳର ମାପ ଶୁଣ । ଏହାର ଲମ୍ବ ହଜାର ଯୋଜନା, ବଡ଼ ଏହି ମହଳ ।
ତଦୁତ୍ତରେ ମହାଶାଲାଃ ପୂର୍ଵସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତଂ ତ୍ଵେତନ୍ନିରାଧାରଂ ଵିରାଜତେ
ଏହାର ଉତ୍ତରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଶାଳା ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼ । ଏହି ମହଳ ଆକାଶରେ ଭିତି ବିନା ଶୋଭା ପାଉଛି ।
ସଙ୍କୋଚଶ୍ଚ ଵିକାସଶ୍ଚ ଜାଯତେଽସ୍ଯ ନିରନ୍ତରମ୍ । ପଟଵତ୍କାର୍ଯଵଶତଃ ପ୍ରଲଯେ ସର୍ଜନେ ତଥା
ଏହା ସଦା ବିସ୍ତାର ଓ ସଂକୋଚ ହୁଏ, ଜଣେ ପଟ ଭଳି, ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ — ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ।
ଶାଲାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵକାନ୍ତିପରାଵଧି । ଚିନ୍ତାମଣିଗୃହଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯତ୍ର ଦେଵୀ ମହୋମଯୀ
ସମସ୍ତ ଶାଳା ମଧ୍ୟରେ ଚିନ୍ତାମଣି ମହଳ ସମସ୍ତ ଆଭାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୀମା ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଦେବୀ ବସିଛନ୍ତି ।
ଯେ ଯେ ଉପାସକାଃ ସନ୍ତି ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଵର୍ତିନଃ । ଦେଵେଷୁ ନାଗଲୋକେଷୁ ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵିତରେଷୁ ଚ
ଯେଉଁଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ — ଦେବତାମାନେ, ନାଗଲୋକରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ —
ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯାସ୍ତେ ଚ ସର୍ଵେଽପି ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯତ୍ରୈଵ ଭୂମିପ । ଦେଵୀକ୍ଷେତ୍ରେ ଯେ ତ୍ଯଜନ୍ତି ପ୍ରାଣାନ୍ଦେଵ୍ଯର୍ଚନେ ରତାଃ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଏଠି ଜୀବନ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହିଠାରୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ତେ ସର୍ଵେ ଯାନ୍ତି ତତ୍ରୈଵ ଯତ୍ର ଦେଵୀ ମହୋତ୍ସଵା । ଘୃତକୁଲ୍ଯା ଦୁଗ୍ଧକୁଲ୍ଯା ଦଧିକୁଲ୍ଯା ମଧୁସ୍ରଵାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ମହାଉତ୍ସବ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଘିଅ, ଦୁଧ, ଦହି ଓ ମଧୁର ନଦୀ ଭରି ରହିଛି।
ସ୍ଯନ୍ଦନ୍ତି ସରିତଃ ସର୍ଵାସ୍ତଥାମୃତଵହାଃ ପରାଃ । ଦ୍ରାକ୍ଷାରସଵହାଃ କାଶ୍ଚିଜ୍ଜମ୍ବୂରସଵହାଃ ପରାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ନଦୀ ଏହି ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ବହେ, ଏବଂ ଅମୃତ ଭରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି; କିଛି ନଦୀ ଦାକ୍ଷା ରସ ଓ କିଛି ଜମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ନେଇ ବହେ।
ଆମ୍ରେକ୍ଷୁରସଵାହିନ୍ଯୋ ନଦ୍ଯସ୍ତାସ୍ତୁ ସହସ୍ରଶଃ । ମନୋରଥଫଲା ଵୃକ୍ଷା ଵାପ୍ଯଃ କୂପାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ହଜାର-ହଜାର ନଦୀ ଆମ୍ବ ରସ ନେଇ ବହେ; ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛାଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛ, ଏବଂ ଅନେକ ପୋଖରୀ ଓ କୂଆଁ ଅଛି।
ଯଥେଷ୍ଟପାନଫଲଦା ନ ନ୍ଯୂନଂ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ହି । ନ ରୋଗପଲିତଂ ଵାପି ଜରା ଵାପି କଦାଚନ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ପାନୀୟ କିମ୍ବା ଫଳ ଚାହିଁଲେ, ସେହି ମିଳିଯାଏ; କେବେ କିଛି କମି ନାହିଁ, ରୋଗ, ପକା କେଶ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କେବେ ଆସେନାହିଁ।
ନ ଚିନ୍ତା ନ ଚ ମାତ୍ସର୍ଯଂ କାମକ୍ରୋଧାଦିକଂ ତଥା । ସର୍ଵେ ଯୁଵାନଃ ସସ୍ତ୍ରୀକା ସହସ୍ରାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସଃ
ସେଠାରେ ଚିନ୍ତା, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଆସକ୍ତି, କ୍ରୋଧ ଆଦି କିଛି ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ଯୁବକ ଅଟୁଟ ଯୁବତୀ ସହିତ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।