ମଧ୍ଯଭୂସ୍ତାଦୃଶୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସଦନାନି ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ତନ୍ମଧ୍ଯେ ପଞ୍ଚଭୂତାନାଂ ସ୍ଵାମିନ୍ଯଃ ପଞ୍ଚ ସନ୍ତି ଚ
ମଧ୍ୟ ଭାଗଟି ଏପରି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ଘରଗୁଡିକ ପୂର୍ବ ପରି ଅଛି; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ମାଲିକା ପଞ୍ଚ ଜଣୀ ଅଛନ୍ତି।
ହୃଲ୍ଲେଖା ଗଗନା ରକ୍ତା ଚତୁର୍ଥୀ ତୁ କରାଲିକା । ମହୋଚ୍ଛୁଷ୍ମା ପଞ୍ଚମୀ ଚ ପଞ୍ଚଭୂତସମପ୍ରଭାଃ
ହୃଲ୍ଲେଖା, ଗଗନା, ରକ୍ତା, ଚତୁର୍ଥୀ କରାଳିକା ଏବଂ ପଞ୍ଚମୀ ମହୋଚ୍ଛୁଷ୍ମା — ଏହି ପଞ୍ଚଜଣୀ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।
ପାଶାଙ୍କୁଶଵରାଭୀତିଧାରିଣ୍ଯୋଽମିତଭୂଷଣାଃ । ଦେଵୀସମାନଵେଷାଢ୍ଯା ନଵଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ନିର୍ଭୟତା ଧରିଛନ୍ତି; ଅସଂଖ୍ୟ ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ, ଦେବୀଙ୍କ ପରି ରୂପରେ ଅଭିଭୂତ, ନବଯୌବନର ଗର୍ବରେ ତାଲିନ୍।
ପ୍ରଵାଲସାଲାଦଗ୍ରେ ତୁ ନଵରତ୍ନଵିନିର୍ମିତଃ । ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ମହାସାଲୋଽସ୍ତି ଭୂମିପ
କୋରାଲ ଶାଳାର ସାମ୍ନାରେ ନଉଟି ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଏକ ବଡ଼ ମଣ୍ଡପ ଅଛି, ଅନେକ ଯୋଜନା ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ, ରାଜା।
ତତ୍ର ଚାମ୍ନାଯଦେଵୀନାଂ ସଦନାନି ବହୂନ୍ଯପି । ନଵରତ୍ନମଯାନ୍ଯେଵ ତଡାଗାଶ୍ଚ ସରାଂସି ଚ
ସେଠାରେ ଅମ୍ନାୟ ଦେବୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଘର ଅଛି, ସବୁ ନଉଟି ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ତଳାଗ ଓ ଝିଲିମିଲି ଝିଲି ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ଯେଽଵତାରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତେ ତତ୍ର ନିଵସନ୍ତି ହି । ମହାଵିଦ୍ଯା ମହାଭେଦାଃ ସନ୍ତି ତତ୍ରୈଵ ଭୂମିପ
ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ସେଠି ବସିଛନ୍ତି; ମହାବିଦ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛି, ରାଜା।
ନିଜାଵରଣଦେଵୀଭିର୍ନିଜଭୂଷଣଵାହନୈଃ । ସର୍ଵଦେଵ୍ଯୋ ଵିରାଜନ୍ତେ କୋଟିସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାଃ
ନିଜ ଅବରଣ ଦେବୀମାନେ, ନିଜ ଗହଣା ଓ ଯାନ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
ସପ୍ତକୋଟିମହାମନ୍ତ୍ରଦେଵତାଃ ସନ୍ତି ତତ୍ର ହି । ନଵରତ୍ନମଯାଦଗ୍ରେ ଚିନ୍ତାମଣିଗୃହଂ ମହତ୍
ସେଠି ସପ୍ତ କୋଟି ମହାମନ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ନଉଟି ରତ୍ନର ଶାଳାର ସାମ୍ନାରେ ଚିନ୍ତାମଣିରେ ତିଆରି ଏକ ବଡ଼ ଗୃହ ଅଛି।
ତତ୍ରତ୍ଯଂ ଵସ୍ତୁମାତ୍ରଂ ତୁ ଚିନ୍ତାମଣିଵିନିର୍ମିତମ୍ । ସୂର୍ଯୋଦ୍ଗାରୋପଲୈସ୍ତଦ୍ଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଗାରୋପଲୈସ୍ତଥା
ସେଠିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଚିନ୍ତାମଣିରେ ତିଆରି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଗ୍ରା ରତ୍ନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଗ୍ରା ରତ୍ନର ଖମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭୋପଲୈଃ ସ୍ତମ୍ଭାଃ କଲ୍ପିତାସ୍ତୁ ସହସ୍ରଶଃ । ଯେଷାଂ ପ୍ରଭାଭିରନ୍ତଃସ୍ଥଂ ଵସ୍ତୁ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରଭା ରତ୍ନରେ ହଜାର ଖମ୍ଭା ତିଆରି; ସେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭିତରେ କିଛି ବସ୍ତୁ ଦେଖିବା ଯାଏନା।
ମଣିଦ୍ଵୀପଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଦେଵ ଦେଵୀସଦନଂ ମଧ୍ଯଭାଗେ ଵିରାଜତେ । ସହସ୍ରସ୍ତମ୍ଭସଂଯୁକ୍ତାଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତେଷୁ ମଣ୍ଡପାଃ
ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଘରଟି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଅଛି; ଏହାରେ ହଜାର ଖମ୍ଭା ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଚାରିଟି ମଣ୍ଡପ ଅଛି।
ଶୃଙ୍ଗାରମଣ୍ଡପଶ୍ଚୈକୋ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ଏଵ ଚ । ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡପସଂଜ୍ଞସ୍ତୁ ତୃତୀଯଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ଏକଟି ଶୃଙ୍ଗାର ମଣ୍ଡପ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ, ତୃତୀୟଟି ଜ୍ଞାନ ମଣ୍ଡପ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଏକାନ୍ତମଣ୍ଡପଶ୍ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ନାନାଵିତାନସଂଯୁକ୍ତା ନାନାଧୂପୈସ୍ତୁ ଧୂପିତାଃ
ଚତୁର୍ଥଟି ଏକାନ୍ତ ମଣ୍ଡପ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଚାଉଣି ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧୂପରେ ମୁଗ୍ଧ।
କୋଟିସୂର୍ଯସମାଃ କାନ୍ତ୍ଯା ଭ୍ରାଜନ୍ତେ ମଣ୍ଡପାଃ ଶୁଭାଃ । ତନ୍ମଣ୍ଡପାନାଂ ପରିତଃ କାଶ୍ମୀରଵନିକା ସ୍ମୃତା
ସୁଭ ମଣ୍ଡପମାନେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ କାଶ୍ମୀର ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ମଲ୍ଲିକାକୁନ୍ଦଵନିକା ଯତ୍ର ପୁଷ୍କଲକାଃ ସ୍ଥିତାଃ । ଅସଂଖ୍ଯାତା ମୃଗମଦୈଃ ପୂରିତାସ୍ତତ୍ସ୍ରଵା ନୃପ
ମଲ୍ଲିକା ଓ କୁନ୍ଦ ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନ ଅନେକ, ଅସଂଖ୍ୟାତ ମୃଗମଦର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହାର ସ୍ରାବ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରହିଛି, ରାଜା।
ମହାପଦ୍ମାଟଵୀ ତଦ୍ଵଦ୍ରତ୍ନସୋପାନନିର୍ମିତା । ସୁଧାରସେନ ସମ୍ପୂର୍ଣା ଗୁଞ୍ଜନ୍ମତ୍ତମଧୁଵ୍ରତା
ଏହିପରି ଏକ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଅଟବୀ ଅଛି, ରତ୍ନର ପଥରେ ତିଆରି, ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକୁଡି ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଗ୍ଧ।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣା ଗନ୍ଧପୂରିତଦିକ୍ତଟା । ଵନିକାନାଂ ସୁଗନ୍ଧୈସ୍ତୁ ମଣିଦ୍ଵୀପଂ ସୁଵାସିତମ୍
ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗନ୍ଧରେ ଦିଗଗୁଡିକ ଭରିଯାଇଛି; ଉଦ୍ୟାନର ସୁଗନ୍ଧରେ ମଣିଦ୍ୱୀପ ସମଗ୍ର ମହକୁଛି।
ଶୃଙ୍ଗାରମଣ୍ଡପେ ଦେଵ୍ଯୋ ଗାଯନ୍ତି ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵରୈଃ । ସଭାସଦୋ ଦେଵଵରା ମଧ୍ଯେ ଶ୍ରୀଜଗଦମ୍ବିକା
ଶୃଙ୍ଗାର ମଣ୍ଡପରେ ଦେବୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଗାଇଛନ୍ତି; ସଭାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଜଗଦମ୍ବିକା ଅଛନ୍ତି।
ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପମଧ୍ଯେ ତୁ ମୋଚଯତ୍ଯନିଶଂ ଶିଵା । ଜ୍ଞାନୋପଦେଶଂ କୁରୁତେ ତୃତୀଯେ ନୃପ ମଣ୍ଡପେ
ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ ଶିବା ନିରନ୍ତର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡପରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି, ରାଜା।
ଚତୁର୍ଥମଣ୍ଡପେ ଚୈଵ ଜଗଦ୍ରକ୍ଷାଵିଚିନ୍ତନମ୍ । ମନ୍ତ୍ରିଣୀସହିତା ନିତ୍ଯଂ କରୋତି ଜଗଦମ୍ବିକା
ଚତୁର୍ଥ ମଣ୍ଡପରେ ଜଗଦମ୍ବିକା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରିଣୀମାନେ ସହିତ ସଦା ଏହି ସଂସାରର ରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।
ଚିନ୍ତାମଣିଗୃହେ ରାଜଞ୍ଛକ୍ତିତତ୍ତ୍ଵାତ୍ମକୈଃ ପରୈଃ । ସୋପାନୈର୍ଦଶଭିର୍ଯୁକ୍ତୋ ମଞ୍ଚକୋଽପ୍ଯଧିରାଜତେ
ହେ ରାଜା, ଚିନ୍ତାମଣି ଗୃହରେ ଶକ୍ତିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ତିଆରି ଦଶଟି ସିଢ଼ି ଥିବା ଏକ ମଞ୍ଚ ଅଛି।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରଶ୍ଚ ସଦାଶିଵଃ । ଏତେ ମଞ୍ଚଖୁରାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଫଲକସ୍ତୁ ସଦାଶିଵଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଈଶ୍ୱର ଏବଂ ସଦାଶିବ—ଏହିମାନେ ମଞ୍ଚର ପାଏଁ ଭାବିତ, ଏବଂ ମଞ୍ଚର ଫଳକ ସଦାଶିବ ନିଜେ।
ତସ୍ଯୋପରି ମହାଦେଵୋ ଭୁଵନେଶୋ ଵିରାଜତେ । ଯା ଦେଵୀ ନିଜଲୀଲାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଧାଭୂତା ବଭୂଵ ହ
ସେହି ମଞ୍ଚ ଉପରେ ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ଯିଏ ନିଜ ଲୀଳା ପାଇଁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦୌ ତୁ ସ ଏଵାଯଂ ତଦର୍ଧାଙ୍ଗୋ ମହେଶ୍ଵରଃ । କନ୍ଦର୍ପଦର୍ପନାଶୋଦ୍ଯତ୍କୋଟିକନ୍ଦର୍ପସୁନ୍ଦରଃ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସେଇ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗ ଦେବୀ ସହିତ, କାମଦେବଙ୍କର ଗର୍ବକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ଅନେକ କାମଦେବ ଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଅଟୁଟ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।
ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରଶ୍ଚ ମଣିଭୂଷଣଭୂଷିତଃ । ହରିଣାଭୀତିପରଶୂନ୍ ଵରଂ ଚ ନିଜବାହୁଭିଃ
ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ, ତିନୋଟି ଚକ୍ଷୁ, ମଣି ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ; ତାଙ୍କର ବାହୁରେ ହରିଣ, ପରଶୁ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଛି।
ଦଧାନଃ ଷୋଡଶାବ୍ଦୋଽସୌ ଦେଵଃ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ମହାନ୍ । କୋଟିସୂର୍ଯପ୍ରତୀକାଶଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରକୋଟିସୁଶୀତଲଃ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମହାନ୍ ନାଥ, ଷୋଳ ଓଢ଼ିଆ ବୟସର ଯୁବକ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶିତଳ।
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରଃ ଶୀତଲଦ୍ଯୁତିଃ । ଵାମାଙ୍ଗେ ସନ୍ନିଷଣ୍ଣାସ୍ଯ ଦେଵୀ ଶ୍ରୀଭୁଵନେଶ୍ଵରୀ
ସେ ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି, ତିନୋଟି ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ ଶିତଳ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶ୍ରୀଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ବସିଛନ୍ତି।
ନଵରତ୍ନଗଣାକୀର୍ଣକାଞ୍ଚୀଦାମଵିରାଜିତା । ତପ୍ତକାଞ୍ଚନସନ୍ନଦ୍ଧଵୈଦୂର୍ଯାଙ୍ଗଦଭୂଷଣା
ନବରତ୍ନର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ କଞ୍ଚୀଦାମ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଛି, ତପ୍ତ ସୁନା ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ରତ୍ନର ବାହୁବନ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ଭୂଷିତ କରିଛି।
କନଚ୍ଛ୍ରୀଚକ୍ରତାଟଙ୍କଵିଟଙ୍କଵଦନାମ୍ବୁଜା । ଲଲାଟକାନ୍ତିଵିଭଵଵିଜିତାର୍ଥସୁଧାକରା
ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଶ୍ରୀଚକ୍ର ଆକୃତିର ସୁନା ଝୁମକାରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଲଳାଟର ତେଜ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅମୃତ କିରଣକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ବିମ୍ବକାନ୍ତିତିରସ୍କାରିରଦଚ୍ଛଦଵିରାଜିତା । ଲସତ୍କୁଙ୍କୁମକସ୍ତୁରୀତିଲକୋଦ୍ଭାସିତାନନା
ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ରଙ୍ଗିନ ବିମ୍ବା ଫଳକୁ ମଧ୍ୟ ଅପରାଜିତ କରେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଲାଲ କୁଙ୍କୁମ ଓ କାସ୍ତୂରୀ ଟିଳକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।