ମହାରୁଦ୍ରୋ ଵର୍ତତେଽତ୍ର ସରସ୍ଵତ୍ଯପି ତାଦୃଶୀ । ଯେ ଯେ ତୁ ରୁଦ୍ରଭେଦାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦକ୍ଷିଣାସ୍ଯାଦଯୋ ନୃପ
ଏଠି ମହାରୁଦ୍ର ଓ ଏକାକାର ସରସ୍ବତୀ ଅଛନ୍ତି; ରୁଦ୍ର ର ଅନେକ ରୂପ—ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି।
ଗୌରୀଭେଦାଶ୍ଚ ଯେ ସର୍ଵେ ତେ ତତ୍ର ନିଵସନ୍ତି ହି । ଚତୁଃଷଷ୍ଟ୍ଯାଗମା ଯେ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେଽପ୍ଯାଗମାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଗୌରୀ ର ସମସ୍ତ ରୂପ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି; ଚଉଷଠି ଆଗମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଗମ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି।
ତେ ସର୍ଵେ ମୂର୍ତିମନ୍ତଶ୍ଚ ତତ୍ରୈଵ ନିଵସନ୍ତି ହି । ଅଗ୍ନିକୋଣେ ରତ୍ନକୁମ୍ଭଂ ତଥା ମଣିକରଣ୍ଡକମ୍
ସମସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନି କୋଣରେ କୁବେର ନିଜ ହାତରେ ରତ୍ନପାତ୍ର ଓ ମଣିବହା ଧରି ଅଛନ୍ତି।
ଦଧାନୋ ନିଜହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କୁବେରୋ ଧନଦାଯକଃ । ନାନାଵୀଥୀସମାଯୁକ୍ତୋ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀସମନ୍ଵିତଃ
କୁବେର, ଧନର ଅଧିପତି, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ ଅଛନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ଗଲି ଓ ନିଜ ଗୁଣରେ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି।
ଦେଵ୍ଯା ନିଧିପତିସ୍ତ୍ଵାସ୍ତେ ସ୍ଵଗୁଣୈଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ । ଵାରୁଣେ ତୁ ମହାକୋଣେ ମଦନୋ ରତିସଂଯୁତଃ
ଦେବୀ ସହ ଧନପତି ନିଜ ଗୁଣରେ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି; ପଶ୍ଚିମ ମହାକୋଣରେ ମଦନ ରତି ସହ ଅଛନ୍ତି।
ପାଶାଙ୍କୁଶଧନୁର୍ବାଣଧରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିରାଜତେ । ଶୃଙ୍ଗାରା ମୂର୍ତିମନ୍ତସ୍ତୁ ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତାଃ ସଦା
ସେ ସଦା ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁ, ବାଣ ଧରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରହିଛନ୍ତି; ଏଠି ଶୃଙ୍ଗାର ରୂପ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ସଦା ବସିଛନ୍ତି।
ଈଶାନକୋଣେ ଵିଘ୍ନେଶୋ ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍ଟିସମନ୍ଵିତଃ । ପାଶାଙ୍କୁଶଧରୋ ଵୀରୋ ଵିଘ୍ନହର୍ତା ଵିରାଜତେ
ଈଶାନ କୋଣରେ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ପୁଷ୍ଟି ସହ ସଦା ଅଛନ୍ତି; ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରି, ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ଶୂର ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି।
ଵିଭୂତଯୋ ଗଣେଶସ୍ଯ ଯା ଯାଃ ସନ୍ତି ନୃପୋତ୍ତମ । ତାଃ ସର୍ଵା ନିଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ମହୈଶ୍ଵର୍ଯସମନ୍ଵିତାଃ
ଗଣେଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି, ରାଜା, ଏଠି ମହାଇଶ୍ୱର୍ୟ ସହ ବସିଛନ୍ତି।
ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସଂସ୍ଥାନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ସମଷ୍ଟଯଃ । ଏତେ ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସେଵନ୍ତେ ଜଗଦୀଶ୍ଵରୀମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଏକାକାର ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଗଦୀଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ମହାମାରକତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଶତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ । ପ୍ରଵାଲସାଲୋଽସ୍ତ୍ଯପରଃ କୁଙ୍କୁମାରୁଣଵିଗ୍ରହଃ
ମହାମାରକତ ଦେଉଳ ର ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଅନ୍ୟ କୋରାଲ ଦେଉଳ ଅଛି, ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗ ର ଦେହରେ।
ମଧ୍ଯଭୂସ୍ତାଦୃଶୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସଦନାନି ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ତନ୍ମଧ୍ଯେ ପଞ୍ଚଭୂତାନାଂ ସ୍ଵାମିନ୍ଯଃ ପଞ୍ଚ ସନ୍ତି ଚ
ମଧ୍ୟ ଭାଗଟି ଏପରି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ଘରଗୁଡିକ ପୂର୍ବ ପରି ଅଛି; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ମାଲିକା ପଞ୍ଚ ଜଣୀ ଅଛନ୍ତି।
ହୃଲ୍ଲେଖା ଗଗନା ରକ୍ତା ଚତୁର୍ଥୀ ତୁ କରାଲିକା । ମହୋଚ୍ଛୁଷ୍ମା ପଞ୍ଚମୀ ଚ ପଞ୍ଚଭୂତସମପ୍ରଭାଃ
ହୃଲ୍ଲେଖା, ଗଗନା, ରକ୍ତା, ଚତୁର୍ଥୀ କରାଳିକା ଏବଂ ପଞ୍ଚମୀ ମହୋଚ୍ଛୁଷ୍ମା — ଏହି ପଞ୍ଚଜଣୀ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।
ପାଶାଙ୍କୁଶଵରାଭୀତିଧାରିଣ୍ଯୋଽମିତଭୂଷଣାଃ । ଦେଵୀସମାନଵେଷାଢ୍ଯା ନଵଯୌଵନଗର୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ନିର୍ଭୟତା ଧରିଛନ୍ତି; ଅସଂଖ୍ୟ ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ, ଦେବୀଙ୍କ ପରି ରୂପରେ ଅଭିଭୂତ, ନବଯୌବନର ଗର୍ବରେ ତାଲିନ୍।
ପ୍ରଵାଲସାଲାଦଗ୍ରେ ତୁ ନଵରତ୍ନଵିନିର୍ମିତଃ । ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ମହାସାଲୋଽସ୍ତି ଭୂମିପ
କୋରାଲ ଶାଳାର ସାମ୍ନାରେ ନଉଟି ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଏକ ବଡ଼ ମଣ୍ଡପ ଅଛି, ଅନେକ ଯୋଜନା ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ, ରାଜା।
ତତ୍ର ଚାମ୍ନାଯଦେଵୀନାଂ ସଦନାନି ବହୂନ୍ଯପି । ନଵରତ୍ନମଯାନ୍ଯେଵ ତଡାଗାଶ୍ଚ ସରାଂସି ଚ
ସେଠାରେ ଅମ୍ନାୟ ଦେବୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଘର ଅଛି, ସବୁ ନଉଟି ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ତଳାଗ ଓ ଝିଲିମିଲି ଝିଲି ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ଯେଽଵତାରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତେ ତତ୍ର ନିଵସନ୍ତି ହି । ମହାଵିଦ୍ଯା ମହାଭେଦାଃ ସନ୍ତି ତତ୍ରୈଵ ଭୂମିପ
ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ସେଠି ବସିଛନ୍ତି; ମହାବିଦ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛି, ରାଜା।
ନିଜାଵରଣଦେଵୀଭିର୍ନିଜଭୂଷଣଵାହନୈଃ । ସର୍ଵଦେଵ୍ଯୋ ଵିରାଜନ୍ତେ କୋଟିସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାଃ
ନିଜ ଅବରଣ ଦେବୀମାନେ, ନିଜ ଗହଣା ଓ ଯାନ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
ସପ୍ତକୋଟିମହାମନ୍ତ୍ରଦେଵତାଃ ସନ୍ତି ତତ୍ର ହି । ନଵରତ୍ନମଯାଦଗ୍ରେ ଚିନ୍ତାମଣିଗୃହଂ ମହତ୍
ସେଠି ସପ୍ତ କୋଟି ମହାମନ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ନଉଟି ରତ୍ନର ଶାଳାର ସାମ୍ନାରେ ଚିନ୍ତାମଣିରେ ତିଆରି ଏକ ବଡ଼ ଗୃହ ଅଛି।
ତତ୍ରତ୍ଯଂ ଵସ୍ତୁମାତ୍ରଂ ତୁ ଚିନ୍ତାମଣିଵିନିର୍ମିତମ୍ । ସୂର୍ଯୋଦ୍ଗାରୋପଲୈସ୍ତଦ୍ଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଗାରୋପଲୈସ୍ତଥା
ସେଠିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଚିନ୍ତାମଣିରେ ତିଆରି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଗ୍ରା ରତ୍ନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଗ୍ରା ରତ୍ନର ଖମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭୋପଲୈଃ ସ୍ତମ୍ଭାଃ କଲ୍ପିତାସ୍ତୁ ସହସ୍ରଶଃ । ଯେଷାଂ ପ୍ରଭାଭିରନ୍ତଃସ୍ଥଂ ଵସ୍ତୁ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରଭା ରତ୍ନରେ ହଜାର ଖମ୍ଭା ତିଆରି; ସେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭିତରେ କିଛି ବସ୍ତୁ ଦେଖିବା ଯାଏନା।
ମଣିଦ୍ଵୀପଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଦେଵ ଦେଵୀସଦନଂ ମଧ୍ଯଭାଗେ ଵିରାଜତେ । ସହସ୍ରସ୍ତମ୍ଭସଂଯୁକ୍ତାଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତେଷୁ ମଣ୍ଡପାଃ
ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଘରଟି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଅଛି; ଏହାରେ ହଜାର ଖମ୍ଭା ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଚାରିଟି ମଣ୍ଡପ ଅଛି।
ଶୃଙ୍ଗାରମଣ୍ଡପଶ୍ଚୈକୋ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ଏଵ ଚ । ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡପସଂଜ୍ଞସ୍ତୁ ତୃତୀଯଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ଏକଟି ଶୃଙ୍ଗାର ମଣ୍ଡପ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ, ତୃତୀୟଟି ଜ୍ଞାନ ମଣ୍ଡପ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଏକାନ୍ତମଣ୍ଡପଶ୍ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ନାନାଵିତାନସଂଯୁକ୍ତା ନାନାଧୂପୈସ୍ତୁ ଧୂପିତାଃ
ଚତୁର୍ଥଟି ଏକାନ୍ତ ମଣ୍ଡପ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଚାଉଣି ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧୂପରେ ମୁଗ୍ଧ।
କୋଟିସୂର୍ଯସମାଃ କାନ୍ତ୍ଯା ଭ୍ରାଜନ୍ତେ ମଣ୍ଡପାଃ ଶୁଭାଃ । ତନ୍ମଣ୍ଡପାନାଂ ପରିତଃ କାଶ୍ମୀରଵନିକା ସ୍ମୃତା
ସୁଭ ମଣ୍ଡପମାନେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ କାଶ୍ମୀର ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ମଲ୍ଲିକାକୁନ୍ଦଵନିକା ଯତ୍ର ପୁଷ୍କଲକାଃ ସ୍ଥିତାଃ । ଅସଂଖ୍ଯାତା ମୃଗମଦୈଃ ପୂରିତାସ୍ତତ୍ସ୍ରଵା ନୃପ
ମଲ୍ଲିକା ଓ କୁନ୍ଦ ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନ ଅନେକ, ଅସଂଖ୍ୟାତ ମୃଗମଦର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହାର ସ୍ରାବ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରହିଛି, ରାଜା।
ମହାପଦ୍ମାଟଵୀ ତଦ୍ଵଦ୍ରତ୍ନସୋପାନନିର୍ମିତା । ସୁଧାରସେନ ସମ୍ପୂର୍ଣା ଗୁଞ୍ଜନ୍ମତ୍ତମଧୁଵ୍ରତା
ଏହିପରି ଏକ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଅଟବୀ ଅଛି, ରତ୍ନର ପଥରେ ତିଆରି, ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକୁଡି ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଗ୍ଧ।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣା ଗନ୍ଧପୂରିତଦିକ୍ତଟା । ଵନିକାନାଂ ସୁଗନ୍ଧୈସ୍ତୁ ମଣିଦ୍ଵୀପଂ ସୁଵାସିତମ୍
ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗନ୍ଧରେ ଦିଗଗୁଡିକ ଭରିଯାଇଛି; ଉଦ୍ୟାନର ସୁଗନ୍ଧରେ ମଣିଦ୍ୱୀପ ସମଗ୍ର ମହକୁଛି।
ଶୃଙ୍ଗାରମଣ୍ଡପେ ଦେଵ୍ଯୋ ଗାଯନ୍ତି ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵରୈଃ । ସଭାସଦୋ ଦେଵଵରା ମଧ୍ଯେ ଶ୍ରୀଜଗଦମ୍ବିକା
ଶୃଙ୍ଗାର ମଣ୍ଡପରେ ଦେବୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଗାଇଛନ୍ତି; ସଭାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଜଗଦମ୍ବିକା ଅଛନ୍ତି।
ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପମଧ୍ଯେ ତୁ ମୋଚଯତ୍ଯନିଶଂ ଶିଵା । ଜ୍ଞାନୋପଦେଶଂ କୁରୁତେ ତୃତୀଯେ ନୃପ ମଣ୍ଡପେ
ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ ଶିବା ନିରନ୍ତର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡପରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି, ରାଜା।
ଚତୁର୍ଥମଣ୍ଡପେ ଚୈଵ ଜଗଦ୍ରକ୍ଷାଵିଚିନ୍ତନମ୍ । ମନ୍ତ୍ରିଣୀସହିତା ନିତ୍ଯଂ କରୋତି ଜଗଦମ୍ବିକା
ଚତୁର୍ଥ ମଣ୍ଡପରେ ଜଗଦମ୍ବିକା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରିଣୀମାନେ ସହିତ ସଦା ଏହି ସଂସାରର ରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।