ଧାଵମାନାସ୍ତୁ ଶୋଭନ୍ତେ ସର୍ଵା ଵିଦ୍ଯୁଲ୍ଲତୋପମାଃ । କୁଶଲାଃ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଵେତ୍ରହସ୍ତାଃ ସମନ୍ତତଃ
ଏହି ସମସ୍ତେ ଦୌଡ଼ିବା ବେଳେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଲତା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି । ସମସ୍ତ କାମରେ ଦକ୍ଷ, ସବୁପଟେ ହାତରେ ଛଡ଼ ଧରିଥାନ୍ତି ।
ଅଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ତଥୈତାସାଂ ପ୍ରାକାରାଦ୍ବହିରେଵ ଚ । ସଦନାନି ଵିରାଜନ୍ତେ ନାନାଵାହନହେତିଭିଃ
ଏହିମାନଙ୍କ ଘର ବାଡ଼ର ବାହାରେ ଓ ଅଷ୍ଟଦିଗରେ ଅନେକ ଯାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛି ।
ଵଜ୍ରସାଲାଦଗ୍ରଭାଗେ ସାଲୋ ଵୈଦୂର୍ଯନିର୍ମିତଃ । ଦଶଯୋଜନତୁଙ୍ଗୋଽସୌ ଗୋପୁରଦ୍ଵାରଭୂଷିତଃ
ବଜ୍ରମଣି ମଣ୍ଡପର ସାମ୍ନାରେ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି ଏକ ମହଲ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ଗୋପୁର ଓ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ଵୈଦୂର୍ଯଭୂମିଃ ସର୍ଵାପି ଗୃହାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଵୀଥ୍ଯୋ ରଥ୍ଯା ମହାମାର୍ଗାଃ ସର୍ଵେ ଵୈଦୂର୍ଯନିର୍ମିତାଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଘର, ଗଲି, ରାସ୍ତା, ବଡ଼ ମାର୍ଗ — ସବୁ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ଚ ସ୍ରଵନ୍ତୀନାଂ ତଟାନି ଚ । ବାଲୁକା ଚୈଵ ସର୍ଵାପି ଵୈଦୂର୍ଯମଣିନିର୍ମିତା
ଏଠାରେ ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ଜଳାଶୟ, ଝରଣାପାଡ଼ା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାଲି ମଧ୍ୟ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି ।
ତତ୍ରାଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ପରିତୋ ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯାଦୀନାଂ ଚ ମଣ୍ଡଲମ୍ । ନିଜୈର୍ଗଣୈଃ ପରିଵୃତଂ ଭ୍ରାଜତେ ନୃପସତ୍ତମ
ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟଦିଗରେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଣ୍ଡଳ, ନିଜ ଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଛି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ।
ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମାତୄଣାଂ ତାଃ ସମଷ୍ଟଯ ଈରିତାଃ । ବ୍ରାହ୍ମୀ ମାହେଶ୍ଵରୀ ଚୈଵ କୌମାରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତଥା
ଏହିମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମାତୃମାନେ — ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ ଓ ବୈଷ୍ଣବୀ — ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକତ୍ର ରୂପ ।
ଵାରାହୀ ଚ ତଥେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ସପ୍ତ ମାତରଃ । ଅଷ୍ଟମୀ ତୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନାମ୍ନା ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତୁ ମାତରଃ
ଏହି ସପ୍ତ ମାତୃମାନେ — ବାରାହୀ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା । ଅଷ୍ଟମୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ମାତା ନାମରେ ପରିଚିତ ।
ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦିଦେଵାନାଂ ସମାକାରାସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଜଗତ୍କଲ୍ଯାଣକାରିଣ୍ଯଃ ସ୍ଵସ୍ଵସେନାସମାଵୃତାଃ
ଏହିମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସଂସାରର ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥାନ୍ତି ।
ତତ୍ସାଲସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦ୍ଵାର୍ଷୁ ଵାହନାନି ମହେଶିତୁଃ । ସଜ୍ଜାନି ନୃପତେ ସନ୍ତି ସାଲଙ୍କାରାଣି ନିତ୍ଯଶଃ
ସେଇ ମଣ୍ଡପର ଚାରିଟି ଦ୍ୱାରରେ, ରାଜନ୍, ମହାଦେବଙ୍କ ଯାନ ସବୁ ସଦା ସଜ୍ଜା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ।
ଦନ୍ତିନଃ କୋଟିଶୋ ଵାହାଃ କୋଟିଶଃ ଶିବିକାସ୍ତଥା । ହଂସାଃ ସିଂହାଶ୍ଚ ଗରୁଡା ମଯୂରା ଵୃଷଭାସ୍ତଥା
ସେଠାରେ କୋଟି କୋଟି ହାତୀ ଯାନ ଭାବେ, ଏତେ ହି ପାଳଙ୍କି ମଧ୍ୟ ଅଛି । ହଂସ, ସିଂହ, ଗରୁଡ଼, ମୟୂର ଓ ବୃଷଭ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ତୈର୍ଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଯନ୍ଦନାସ୍ତଦ୍ଵତ୍କୋଟିଶୋ ନୃପନନ୍ଦନ । ପାର୍ଷ୍ଣିଗ୍ରାହସମାଯୁକ୍ତା ଧ୍ଵଜୈରାକାଶଚୁମ୍ବିନଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଯାନକୁ ଯୋଗାଇ ଅନେକ କୋଟି ରଥ ଅଛି, ପଛରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଛୁଁଥିବା ଧ୍ୱଜା ସହିତ ।
କୋଟିଶସ୍ତୁ ଵିମାନାନି ନାନାଚିହ୍ନାନ୍ଵିତାନି ଚ । ନାନାଵାଦିତ୍ରଯୁକ୍ତାନି ମହାଧ୍ଵଜଯୁତାନି ଚ
କୋଟି କୋଟି ବିମାନ ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ନାନା ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ବଡ଼ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ।
ଵୈଦୂର୍ଯମଣିସାଲସ୍ଯାପ୍ଯଗ୍ରେ ସାଲଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ । ଦଶଯୋଜନତୁଙ୍ଗୋଽସାଵିନ୍ଦ୍ରନୀଲାଶ୍ମନିର୍ମିତଃ
ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ମଣ୍ଡପର ସାମ୍ନାରେ ଆଉ ଏକ ମହଲ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣିରେ ତିଆରି ।
ତନ୍ମଧ୍ଯଭୂସ୍ତଥା ଵୀଥ୍ଯୋ ମହାମାର୍ଗା ଗୃହାଣି ଚ । ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତନ୍ମଣିନିର୍ମିତାଃ
ସେଠିରେ ମଧ୍ୟରେ ରାସ୍ତା, ବଡ଼ ମାର୍ଗ, ଘର ଓ ସମସ୍ତ କୁଆଁ, ପୋକରି ଓ ଜଳାଶୟ ଗୁଡିକ ଏହି ମଣିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ର ପଦ୍ମଂ ତୁ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍ । ଷୋଡଶାରଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସୁଦର୍ଶନମିଵାପରମ୍
ସେଠି ଏକ ବିଶାଳ ପଦ୍ମ ଥିଲା, ଅନେକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଶୋଳ ମଣ୍ଡ ଥିଲା, ଚମକୁଥିଲା, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ର ଷୋଡଶଶକ୍ତୀନାଂ ସ୍ଥାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ସର୍ଵୋପସ୍କରଯୁକ୍ତାନି ସମୃଦ୍ଧାନି ଵସନ୍ତି ହି
ସେଠି ଶୋଳ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଘର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର, ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ସହିତ ଭରିପୁରି ରହିଥିଲା।
ତାସାଂ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ମେ ନୃପସତ୍ତମ । କରାଲୀ ଵିକରାଲୀ ଚ ତଥୋମା ଚ ସରସ୍ଵତୀ
ମୁଁ ଏମାନଙ୍କର ନାମ କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ ମୋ କଥା, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ: କରାଳୀ, ବିକରାଳୀ, ଉମା ଓ ସରସ୍ବତୀ।
ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗୋଷା ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଶ୍ରୁତିଶ୍ଚୈଵ ସ୍ମୃତିର୍ଧୃତିଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧା ମେଧା ମତିଃ କାନ୍ତିରାର୍ଯା ଷୋଡଶ ଶକ୍ତଯଃ
ଶ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗୋଷା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି, ଧୃତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ମେଧା, ମତି, କାନ୍ତି ଓ ଆର୍ୟା — ଏହି ଶୋଳ ଶକ୍ତିମାନ।
ନୀଲଜୀମୂତସଂକାଶାଃ କରଵାଲକରାମ୍ବୁଜାଃ । ସମାଃ ଖେଟକଧାରିଣ୍ଯୋ ଯୁଦ୍ଧୋପକ୍ରାନ୍ତମାନସାଃ
ସେମାନେ ନୀଳ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ପଦ୍ମ ଭଳି ହାତରେ ତଳୱାର ଧରିଥିଲେ, ସମାନ ଆକୃତିରେ, ଢାଳ ଧରିଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ସେନାନ୍ଯଃ ସକଲା ଏତାଃ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ଜଗଦୀଶିତୁଃ । ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସଂସ୍ଥାନାଂ ଶକ୍ତୀନାଂ ନାଯିକାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏମାନେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନାପତି, ଜଗତର ଶାସକ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ନାୟିକା ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକ୍ଷୋଭକାରିଣ୍ଯୋ ଦେଵୀଶକ୍ତ୍ଯୁପବୃଂହିତାଃ । ନାନାରଥସମାରୂଢା ନାନାଶକ୍ତିଭିରନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରନ୍ତି, ଦେବୀଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଥରେ ଚଡ଼ି, ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ସହିତ ରହନ୍ତି।
ଏତତ୍ପରାକ୍ରମଂ ଵକ୍ତୁଂ ସହସ୍ରାସ୍ଯୋଽପି ନ କ୍ଷମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମହାସାଲାଦଗ୍ରେ ତୁ ବହୁଵିସ୍ତୃତଃ
ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବର୍ଣ୍ନନ କରିବାକୁ ହଜାର ମୁଣ୍ଡିଆ ମଧ୍ୟ ଅସମର୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମହାଶାଳର ସାମ୍ନାରେ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି।
ମୁକ୍ତାପ୍ରାକାର ଉଦିତୋ ଦଶଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ । ମଧ୍ଯଭୂଃ ପୂର୍ଵଵତ୍ପ୍ରୋକ୍ତା ତନ୍ମଧ୍ଯେଽଷ୍ଟଦଲାମ୍ବୁଜମ୍
ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଦଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଆଗରୁ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ନନ ହୋଇଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ରହିଛି।
ମୁକ୍ତାମଣିଗଣାକୀର୍ଣଂ ଵିସ୍ତୃତଂ ତୁ ସକେସରମ୍ । ତତ୍ର ଦେଵୀସମାକାରା ଦେଵ୍ଯାଯୁଧଧରାଃ ସଦା
ମୁକ୍ତାମଣିର ଗୁଛରେ ସଜିତ, ବିଶାଳ ଓ କେସର ସହିତ, ସେଠି ସଦା ଦେବୀଙ୍କ ଆକୃତି ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଆକୃତିମାନ ରହନ୍ତି।
ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତା ଅଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରିଣ୍ଯୋ ଜଗଦ୍ଵାର୍ତାପ୍ରବୋଧିକାଃ । ଦେଵୀସମାନଭୋଗାସ୍ତା ଇଙ୍ଗିତଜ୍ଞାସ୍ତୁ ପଣ୍ଡିତାଃ
ସେଠି ଅଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତର ଖବର ଜଣାଇଦିଅନ୍ତି, ଦେବୀଙ୍କ ସମାନ ଭୋଗ ଭୋଗନ୍ତି, ଇଙ୍ଗିତ ବୁଝିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ।
କୁଶଲାଃ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ସ୍ଵାମିକାର୍ଯପରାଯଣାଃ । ଦେଵ୍ଯଭିପ୍ରାଯବୋଧ୍ଯସ୍ତାଶ୍ଚତୁରା ଅତିସୁନ୍ଦରାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମରେ ଦକ୍ଷ, ସ୍ୱାମିନୀଙ୍କ କାମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଦେବୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିପାରନ୍ତି, ଚତୁର ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ନାନାଶକ୍ତିସମାଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଵର୍ତିନାମ୍ । ପ୍ରାଣିନାଂ ତାଃ ସମାଚାରଂ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତ୍ଯା ଵିଦନ୍ତି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେଖନ୍ତି।
ତାସାଂ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମତ୍ତଃ ଶୃଣୁ ନୃପୋତ୍ତମ । ଅନଙ୍ଗକୁସୁମା ପ୍ରୋକ୍ତାପ୍ଯନଙ୍ଗକୁସୁମାତୁରା
ମୁଁ ଏମାନଙ୍କର ନାମ କହିବି, ମୋଠୁ ଶୁଣନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ: ଅନଙ୍ଗକୁସୁମା, ଅନଙ୍ଗକୁସୁମାତୁରା।
ଅନଙ୍ଗମଦନା ତଦ୍ଵଦନଙ୍ଗମଦନାତୁରା । ଭୁଵନପାଲା ଗଗନଵେଗା ଚୈଵ ତତଃ ପରମ୍
ଅନଙ୍ଗମଦନା, ଅନଙ୍ଗମଦନାତୁରା, ଭୁବନପାଳା, ଗଗନବେଗା ଓ ତାପରେ ଅନ୍ୟ।