ତାସାଂ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପାପନାଶକରାଣି ଚ । ଵିଦ୍ଯାହ୍ରୀପୁଷ୍ଟଯଃ ପ୍ରଜ୍ଞା ସିନୀଵାଲୀ କୁହୂସ୍ତଥା
ମୁଁ ଏବେ ସେହି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ନାମ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରନ୍ତି — ବିଦ୍ୟା, ଶ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ସିନୀବାଳୀ ଓ କୁହୁ ।
ରୁଦ୍ରା ଵୀର୍ଯା ପ୍ରଭା ନନ୍ଦା ପୋଷିଣୀ ଋଦ୍ଧିଦା ଶୁଭା । କାଲରାତ୍ରିର୍ମହାରାତ୍ରିର୍ଭଦ୍ରକାଲୀ କପର୍ଦିନୀ
ରୁଦ୍ରାଣୀ, ବୀର୍ୟା, ପ୍ରଭା, ନନ୍ଦା, ପୋଷିଣୀ, ଋଦ୍ଧିଦା, ଶୁଭା, କାଳରାତ୍ରି, ମହାରାତ୍ରି, ଭଦ୍ରକାଳୀ ଓ କପର୍ଦ୍ଦିନୀ ।
ଵିକୃତିର୍ଦଣ୍ଡିମୁଣ୍ଡିନ୍ଯୌ ସେନ୍ଦୁଖଣ୍ଡା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ । ନିଶୁମ୍ଭଶୁମ୍ଭମଥିନୀ ମହିଷାସୁରମର୍ଦିନୀ
ବିକୃତି, ଦଣ୍ଡିନୀ, ମୁଣ୍ଡିନୀ, ସେନ୍ଦୁଖଣ୍ଡା, ଶିଖଣ୍ଡିନୀ, ନିଶୁମ୍ଭଶୁମ୍ଭମଥିନୀ ଓ ମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଣୀ ଶଙ୍କରାର୍ଧଶରୀରିଣୀ । ନାରୀ ନାରାଯଣୀ ଚୈଵ ତ୍ରିଶୂଲିନ୍ଯପି ପାଲିନୀ
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ରୁଦ୍ରାଣୀ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅର୍ଧଶରୀରା, ନାରୀ, ନାରାୟଣୀ, ତ୍ରିଶୂଳିନୀ ଓ ପାଳିନୀ ।
ଅମ୍ବିକା ହ୍ଲାଦିନୀ ପଶ୍ଚାଦିତ୍ଯେଵଂ ଶକ୍ତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଯଦ୍ଯେତାଃ କୁପିତା ଦେଵ୍ଯସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନାଶନମ୍
ଅମ୍ବିକା, ହ୍ଲାଦିନୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ଏହି ଦେବୀମାନେ ଯଦି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ପରାଜଯୋ ନ ଚୈତାସାଂ କଦାଚିତ୍କ୍ଵଚିଦସ୍ତି ହି । ଗୋମେଦକମଯାଦଗ୍ରେ ସଦ୍ଵଜ୍ରମଣିନିର୍ମିତଃ
ସେମାନେ କେବେ କେଉଁଠି ହାରିନାହାନ୍ତି । ସେଠାରେ ଆଗରେ ଗୋମେଦ ମଣିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱାର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଜ୍ର ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଗୋପୁର ଅଛି ।
ଦଶଯୋଜନତୁଙ୍ଗୋଽସୌ ଗୋପୁରଦ୍ଵାରସଂଯୁତଃ । କପାଟଶୃଙ୍ଖଲାବଦ୍ଧୋ ନଵଵୃକ୍ଷସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଃ
ସେ ଗୋପୁର ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ଦ୍ୱାର ଓ ମହାମନ୍ଦପ ସହିତ; ଦ୍ୱାରରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ଲାଗିଛି ଓ ନବପ୍ରକାର ଗଛରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ।
ସାଲସ୍ତନ୍ମଧ୍ଯଭୂମ୍ଯାଦି ସର୍ଵଂ ହୀରମଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଗୃହାଣି ଵୀଥଯୋ ରଥ୍ଯା ମହାମାର୍ଗାଙ୍ଗଣାନି ଚ
ସେଠାର ମଣ୍ଦପ, ମଧ୍ୟଭୂମି ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ସୁନାରେ ତିଆରି । ଘର, ଗଲି, ରାସ୍ତା, ବଡ଼ ମାର୍ଗ ଓ ଅଙ୍ଗଣା ସବୁ ସୁନାର ।
ଵୃକ୍ଷାଲଵାଲତରଵଃ ସାରଙ୍ଗା ଅପି ତାଦୃଶାଃ । ଦୀର୍ଘିକାଶ୍ରେଣଯୋ ଵାପ୍ଯସ୍ତଡାଗାଃ କୂପସଂଯୁତାଃ
ବନ, ଗଛର ଗୁଛ ଓ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅପୂର୍ବ । ଏଠାରେ ଅନେକ ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ କୁଆଁ ଅଛି ।
ତତ୍ର ଶ୍ରୀଭୁଵନେଶ୍ଵର୍ଯା ଵସନ୍ତି ପରିଚାରିକାଃ । ଏକୈକା ଲକ୍ଷଦାସୀଭିଃ ସେଵିତା ମଦଗର୍ଵିତାଃ
ସେଠାରେ ଶ୍ରୀଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କର ପରିଚାରିକାମାନେ ବସନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ ଦାସୀ ସେବା କରେ, ସେମାନେ ମଦରେ ଗର୍ବିତ ।
ତାଲଵୃନ୍ତଧରାଃ କାଶ୍ଚିଚ୍ଚଷକାଢ୍ଯକରାମ୍ବୁଜାଃ । କାଶ୍ଚିତ୍ତାମ୍ବୂଲପାତ୍ରାଣି ଧାରଯନ୍ତ୍ଯୋଽତିଗର୍ଵିତାଃ
କେହି ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା ଧରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ହାତରେ ପାନପାତ୍ର ଅଛି; କେହି ଅତି ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ତାମ୍ବୁଳ ପାତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି ।
କାଶ୍ଚିତ୍ତଚ୍ଛତ୍ରଧାରିଣ୍ଯଶ୍ଚାମରାଣାଂ ଵିଧାରିକାଃ । ନାନାଵସ୍ତ୍ରଧରାଃ କାଶ୍ଚିତ୍କାଶ୍ଚିତ୍ପୁଷ୍ପକରାମ୍ବୁଜାଃ
କେହି ଛତା ଧରିଛନ୍ତି, କେହି ଚାମର ନେଇଛନ୍ତି; କେହି ନାନା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, କେହି ପଦ୍ମ ହାତରେ ଫୁଲ ଧରିଛନ୍ତି ।
ନାନାଦର୍ଶକରାଃ କାଶ୍ଚିତ୍କାଶ୍ଚିତ୍କୁଙ୍କୁମଲେପନମ୍ । ଧାରଯନ୍ତ୍ଯଃ କଜ୍ଜଲଂ ଚ ସିନ୍ଦୂରଚଷକଂ ପରାଃ
କେହି ନାନା ପ୍ରକାର ଆଇନା ଧରିଛନ୍ତି, କେହି କୁଙ୍କୁମ ଲେପ ନେଇଛନ୍ତି; କେହି କାଜଳ ଓ କେହି ସିନ୍ଦୂର ପାତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି ।
କାଶ୍ଚିଚ୍ଚିତ୍ରକନିର୍ମାତ୍ର୍ଯଃ ପାଦସଂଵାହନେ ରତାଃ । କାଶ୍ଚିତ୍ତୁ ଭୂଷାକାରିଣ୍ଯୋ ନାନାଭୂଷାଧରାଃ ପରାଃ
କେହି ଚିତ୍ର ଆକିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ପାଦ ମାସାଜ କରିବାରେ ଆନନ୍ଦିତ; କେହି ଗହନା ତିଆରି କରନ୍ତି, ନାନା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ।
ପୁଷ୍ପଭୂଷଣନିର୍ମାତ୍ର୍ଯଃ ପୁଷ୍ପଶୃଙ୍ଗାରକାରିକାଃ । ନାନାଵିଲାସଚତୁରା ବହ୍ଵ୍ଯ ଏଵଂଵିଧାଃ ପରାଃ
କେହି ଫୁଲର ଗହନା ତିଆରି କରନ୍ତି, କେହି ଫୁଲର ଶୃଙ୍ଗାର କରନ୍ତି; ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳା ନାନା ବିଳାସ କଳାରେ ଦକ୍ଷ ।
ନିବଦ୍ଧପରିଧାନୀଯା ଯୁଵତ୍ଯଃ ସକଲା ଅପି । ଦେଵୀକୃପାଲେଶଵଶାତ୍ତୁଚ୍ଛୀକୃତଜଗତ୍ତ୍ରଯାଃ
ସମସ୍ତ ଯୁବତୀମାନେ ନିବଦ୍ଧ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି; ଦେବୀଙ୍କର କୃପାର ଏକ ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ତୁଚ୍ଛ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି ।
ଏତା ଦୂତ୍ଯଃ ସ୍ମୃତା ଦେଵ୍ଯଃ ଶୃଙ୍ଗାରମଦଗର୍ଵିତାଃ । ତାସାଂ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ମେ ନୃପସତ୍ତମ
ଏହିମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଦୂତୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ମଦରେ ଗର୍ବିତ । ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ନାମ କହିବି — ମୋ କଥା ଶୁଣ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଅନଙ୍ଗରୂପା ପ୍ରଥମାପ୍ଯନଙ୍ଗମଦନା ପରା । ତୃତୀଯା ତୁ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ସୁନ୍ଦରୀ ମଦନାତୁରା
ପ୍ରଥମ ଦୂତୀ ଅନଙ୍ଗରୂପା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନଙ୍ଗମଦନା । ତୃତୀୟ ସୁନ୍ଦରୀ, ଚତୁର୍ଥ ମଦନାତୁରା ।
ତତୋ ଭୁଵନଵେଗା ସ୍ଯାତ୍ତଥା ଭୁଵନପାଲିକା । ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଶିଶିରାନଙ୍ଗଵଦନାନଙ୍ଗମେଖଲା
ତାପରେ ଭୁବନବେଗା, ତାପରେ ଭୁବନପାଳିକା । ପୁନି ସର୍ବଶିଶିରା, ଅନଙ୍ଗବଦନା ଓ ଅନଙ୍ଗମେଖଳା ।
ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦାମସମାନାଙ୍ଗ୍ଯଃ କ୍ଵଣତ୍କାଞ୍ଚୀଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ । ରଣନ୍ମଞ୍ଜୀରଚରଣା ବହିରନ୍ତରିତସ୍ତତଃ
ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକେ, କଣ୍ଠରେ ଝୁଣ୍କାରୁଥିବା କଞ୍ଚନ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି । ପାଉଁରେ ରଣ୍ଧନ ମଞ୍ଜିରା, ଏବଂ ସେମାନେ ଦୃତଗତିରେ ଭିତର ବାହାରେ ଚଳିଥାନ୍ତି ।
ଧାଵମାନାସ୍ତୁ ଶୋଭନ୍ତେ ସର୍ଵା ଵିଦ୍ଯୁଲ୍ଲତୋପମାଃ । କୁଶଲାଃ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଵେତ୍ରହସ୍ତାଃ ସମନ୍ତତଃ
ଏହି ସମସ୍ତେ ଦୌଡ଼ିବା ବେଳେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଲତା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି । ସମସ୍ତ କାମରେ ଦକ୍ଷ, ସବୁପଟେ ହାତରେ ଛଡ଼ ଧରିଥାନ୍ତି ।
ଅଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ତଥୈତାସାଂ ପ୍ରାକାରାଦ୍ବହିରେଵ ଚ । ସଦନାନି ଵିରାଜନ୍ତେ ନାନାଵାହନହେତିଭିଃ
ଏହିମାନଙ୍କ ଘର ବାଡ଼ର ବାହାରେ ଓ ଅଷ୍ଟଦିଗରେ ଅନେକ ଯାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛି ।
ଵଜ୍ରସାଲାଦଗ୍ରଭାଗେ ସାଲୋ ଵୈଦୂର୍ଯନିର୍ମିତଃ । ଦଶଯୋଜନତୁଙ୍ଗୋଽସୌ ଗୋପୁରଦ୍ଵାରଭୂଷିତଃ
ବଜ୍ରମଣି ମଣ୍ଡପର ସାମ୍ନାରେ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି ଏକ ମହଲ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ଗୋପୁର ଓ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ଵୈଦୂର୍ଯଭୂମିଃ ସର୍ଵାପି ଗୃହାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଵୀଥ୍ଯୋ ରଥ୍ଯା ମହାମାର୍ଗାଃ ସର୍ଵେ ଵୈଦୂର୍ଯନିର୍ମିତାଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଘର, ଗଲି, ରାସ୍ତା, ବଡ଼ ମାର୍ଗ — ସବୁ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ଚ ସ୍ରଵନ୍ତୀନାଂ ତଟାନି ଚ । ବାଲୁକା ଚୈଵ ସର୍ଵାପି ଵୈଦୂର୍ଯମଣିନିର୍ମିତା
ଏଠାରେ ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ଜଳାଶୟ, ଝରଣାପାଡ଼ା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାଲି ମଧ୍ୟ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି ।
ତତ୍ରାଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ପରିତୋ ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯାଦୀନାଂ ଚ ମଣ୍ଡଲମ୍ । ନିଜୈର୍ଗଣୈଃ ପରିଵୃତଂ ଭ୍ରାଜତେ ନୃପସତ୍ତମ
ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟଦିଗରେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଣ୍ଡଳ, ନିଜ ଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଛି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ।
ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମାତୄଣାଂ ତାଃ ସମଷ୍ଟଯ ଈରିତାଃ । ବ୍ରାହ୍ମୀ ମାହେଶ୍ଵରୀ ଚୈଵ କୌମାରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତଥା
ଏହିମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମାତୃମାନେ — ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ ଓ ବୈଷ୍ଣବୀ — ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକତ୍ର ରୂପ ।
ଵାରାହୀ ଚ ତଥେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ସପ୍ତ ମାତରଃ । ଅଷ୍ଟମୀ ତୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନାମ୍ନା ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତୁ ମାତରଃ
ଏହି ସପ୍ତ ମାତୃମାନେ — ବାରାହୀ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା । ଅଷ୍ଟମୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ମାତା ନାମରେ ପରିଚିତ ।
ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦିଦେଵାନାଂ ସମାକାରାସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଜଗତ୍କଲ୍ଯାଣକାରିଣ୍ଯଃ ସ୍ଵସ୍ଵସେନାସମାଵୃତାଃ
ଏହିମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସଂସାରର ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥାନ୍ତି ।
ତତ୍ସାଲସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦ୍ଵାର୍ଷୁ ଵାହନାନି ମହେଶିତୁଃ । ସଜ୍ଜାନି ନୃପତେ ସନ୍ତି ସାଲଙ୍କାରାଣି ନିତ୍ଯଶଃ
ସେଇ ମଣ୍ଡପର ଚାରିଟି ଦ୍ୱାରରେ, ରାଜନ୍, ମହାଦେବଙ୍କ ଯାନ ସବୁ ସଦା ସଜ୍ଜା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ।