ଶୋଭିତଂ ତଦ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମତ୍ତକୋକିଲନାଦିତମ୍ । ଵସନ୍ତଲକ୍ଷ୍ମୀସଂଯୁକ୍ତଂ କାମିକାମପ୍ରଵର୍ଧନମ୍
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ମଦମସ୍ତ କୋଇଳୀର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା, ବସନ୍ତ ରୂପରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ଆସକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା।
ତାମ୍ରସାଲାଦୁତ୍ତରତ୍ର ସୀସସାଲଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ସମୁଚ୍ଛ୍ରାଯଃ ସ୍ମୃତୋଽପ୍ଯସ୍ଯ ସପ୍ତଯୋଜନସଂଖ୍ଯଯା
ତାମ୍ରସାଳ ଉତ୍ତରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୀସସାଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ସାତ ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସନ୍ତାନଵାଟିକାମଧ୍ଯେ ସାଲଯୋସ୍ତୁ ଦ୍ଵଯୋର୍ନୃପ । ଦଶଯୋଜନଗନ୍ଧସ୍ତୁ ପ୍ରସୂନାନାଂ ସମନ୍ତତଃ
ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିବା ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଦୁଇ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥାଏ।
ହିରଣ୍ଯାଭାନି କୁସୁମାନ୍ଯୁତ୍ଫୁଲ୍ଲାନି ନିରନ୍ତରମ୍ । ଅମୃତଦ୍ରଵସଂଯୁକ୍ତଫଲାନି ମଧୁରାଣି ଚ
ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ସବୁବେଳେ ଫୁଲିଥାଏ, ଫଳଗୁଡ଼ିକ ମଧୁର ଓ ଅମୃତ ମିଶିଥିବା, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଉପଲବ୍ଧ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମର୍ତୁର୍ନାଯକସ୍ତସ୍ଯା ଵାଟିକାଯା ନୃପୋତ୍ତମ । ଶୁକ୍ରଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଶୁଚିଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ସେଇ ଉଦ୍ୟାନର ନାୟକ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁକ୍ରଶ୍ରୀ; ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗର୍ବିତ ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁଚିଶ୍ରୀ ଓ ଶୁକ୍ରଶ୍ରୀ।
ସନ୍ତାପତ୍ରସ୍ତଲୋକାସ୍ତୁ ଵୃକ୍ଷମୂଲେଷୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ନାନାସିଦ୍ଧୈଃ ପରିଵୃତୋ ନାନାଦେଵୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ତାପରେ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ ଗଛର ମୂଳେ ଅଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି; ସେ ନାୟକ ବିଭିନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ଘିରିଥାନ୍ତି।
ଵିଲାସିନୀନାଂ ଵୃନ୍ଦୈସ୍ତୁ ଚନ୍ଦନଦ୍ରଵପଙ୍କିଲୈଃ । ପୁଷ୍ପମାଲାଭୂଷିତୈସ୍ତୁ ତାଲଵୃନ୍ତକରାମ୍ବୁଜୈଃ
ସେ ନାୟକ ଖେଳୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ, ତାଙ୍କର ହାତ ତାଳପତ୍ର ଭଳି ଓ କମଳକୁଡ଼ି ଭଳି, ଦେହ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା।
ପ୍ରାକାରଃ ଶୋଭିତୋ ରାଜଞ୍ଛୀତଲାମ୍ବୁନିଷେଵିଭିଃ । ସୀସସାଲାଦୁତ୍ତରତ୍ରାପ୍ଯାରକୂଟମଯଃ ଶୁଭଃ
ହେ ରାଜା, ପ୍ରାକାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ, ଶୀତଳ ଜଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି; ସୀସସାଳ ଉତ୍ତରେ ଆଉ ଏକ ସୁନାର ଦେବାଳୟ ପ୍ରାକାର ଅଛି।
ପ୍ରାକାରୋ ଵର୍ତତେ ରାଜନ୍ ମୁନିଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ । ହରିଚନ୍ଦନଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଵାଟୀ ମଧ୍ଯେ ତଯୋଃ ସ୍ମୃତା
ହେ ରାଜା, ପ୍ରାକାର ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଯୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମାପିଛନ୍ତି, ସେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି; ଏହି ଦୁଇ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ହରିଚନ୍ଦନ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ସାଲଯୋରଧିନାଥସ୍ତୁ ଵର୍ଷର୍ତୁର୍ମେଘଵାହନଃ । ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପିଙ୍ଗଲନେତ୍ରଶ୍ଚ ଜୀମୂତକଵଚଃ ସ୍ମୃତଃ
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ନାୟକ ହେଉଛନ୍ତି ମେଘବାହନ; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ପିଙ୍ଗଳ, ତାଙ୍କୁ ଜୀମୂତକବଚ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ।
ଵଜ୍ରନିର୍ଘୋଷମୁଖରଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଧନ୍ଵା ସମନ୍ତତଃ । ସହସ୍ରଶୋ ଵାରିଧାରା ମୁଞ୍ଚନ୍ନାସ୍ତେ ଗଣାଵୃତଃ
ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ମେଘର ଗୁରୁତ୍ୱ ଭଳି ଗଞ୍ଜିଉଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖାଯାଏ, ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ସାଥୀ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ହଜାର ଧାରାରେ ପାଣି ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ନଭଃଶ୍ରୀଶ୍ଚ ନଭସ୍ଯଶ୍ରୀଃ ସ୍ଵରସ୍ଯା ରସ୍ଯମାଲିନୀ । ଅମ୍ବା ଦୁଲା ନିରତ୍ନିଶ୍ଚାଭ୍ରମନ୍ତୀ ମେଘଯନ୍ତିକା
ନଭଃଶ୍ରୀ, ନଭସ୍ୟଶ୍ରୀ, ସ୍ୱରସ୍ୟା, ରସ୍ୟମାଳିନୀ, ଅମ୍ବା, ଦୁଲା, ନିରତ୍ନି, ଅଭ୍ରମନ୍ତୀ ଓ ମେଘୟନ୍ତିକା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ।
ଵର୍ଷଯନ୍ତୀ ଚିପୁଣିକା ଵାରିଧାରା ଚ ସମ୍ମତାଃ । ଵର୍ଷର୍ତୋର୍ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଶକ୍ତଯୋ ମଦଵିହ୍ଵଲାଃ
ବର୍ଷୟନ୍ତୀ, ଚିପୁଣିକା ଓ ବାରିଧାରା ମଧ୍ୟ ଗର୍ବିତ; ବର୍ଷା ଋତୁର ଏହି ବାରୋଟି ଶକ୍ତି ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ ଅଛନ୍ତି।
ନଵପଲ୍ଲଵଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ନଵୀନଲତିକାନ୍ଵିତାଃ । ହରିତାନି ତୃଣାନ୍ଯେଵ ଵେଷ୍ଟିତା ଯୈର୍ଧରାଖିଲା
ନୂତନ କିଶଳୟ ଥିବା ଗଛ, ନୂଆ ଲତା ଲଗିଥିବା, ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ହରିତ ଘାସରେ ଢାକିଯାଇଛି।
ନଦୀନଦପ୍ରଵାହାଶ୍ଚ ପ୍ରଵହନ୍ତି ଚ ଵେଗତଃ । ସରାଂସି କଲୁଷାମ୍ବୂନି ରାଗିଚିତ୍ତସମାନି ଚ
ନଦୀ ଓ ନାଳା ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ବହୁଛି; ସରୋବର ମାନେ କ୍ଳିବ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ରାଗରେ ଭରିଥିବା ଚିତ୍ତ।
ଵସନ୍ତି ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵୀକର୍ମକାରିଣଃ । ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵ୍ଯର୍ଥଂ ସମର୍ପିତାଃ
ଯେମାନେ ଦେବୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି; ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପହାର ଦିଆଯାଇଥିବା କୂଆ, ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ତେ ଗଣା ନିଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଵିଲାସାଶ୍ଚ ସାଙ୍ଗନାଃ । ଆରକୂଟମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍
ସେହି ସମସ୍ତ ଦଳ ଏଠାରେ ନିଜ ସଙ୍ଗୀନୀମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ସାମ୍ନାରେ ଆରକୂଟ ଗଛର କଠରେ ତିଆରି, ସାତି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଏକ ମହଲ ଅଛି ।
ପଞ୍ଚଲୋହାତ୍ମକଃ ସାଲୋ ମଧ୍ଯେ ମନ୍ଦାରଵାଟିକା । ନାନାପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣା ନାନାପଲ୍ଲଵଶୋଭିତା
ଏହି ମହଲ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଧାତୁରେ ତିଆରି । ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମନ୍ଦାର ଗଛର ବାଗିଚା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଲତା ଓ ନନା ପ୍ରକାର ନବ କିଶଳୟ ରେ ଶୋଭିତ ।
ଅଧିଷ୍ଠାତାତ୍ର ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶରଦ୍ଋତୁରନାମଯଃ । ଇଷୁଲକ୍ଷ୍ମୀରୂର୍ଜଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ
ଏଠାରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶରତ୍ ଋତୁ ବସନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା — ଇଷୁଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଉର୍ଜ୍ଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ।
ନାନାସିଦ୍ଧା ଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସାଙ୍ଗନାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ । ପଞ୍ଚଲୋହମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ଜନେ ଏଠାରେ ନିଜ ସଙ୍ଗୀନୀ ଓ ପରିଚାରିକାମାନେ ସହ ବସନ୍ତି । ସାମ୍ନାରେ ପାଞ୍ଚ ଧାତୁରେ ତିଆରି, ସାତି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଏକ ମହଲ ଅଛି ।
ଦୀପ୍ଯମାନୋ ମହାଶୃଙ୍ଗୈର୍ଵର୍ତତେ ରୌପ୍ଯସାଲକଃ । ପାରିଜାତାଟଵୀମଧ୍ଯେ ପ୍ରସୂନସ୍ତବକାନ୍ଵିତା
ବଡ଼ ଶିଖରରେ ଜଳମଳାଉଥିବା ଏକ ରୌପ୍ୟ ମହଲ ଅଛି । ଏହା ପାରିଜାତ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଫୁଲ ଗୁଛ ରହିଛି ।
ଦଶଯୋଜନଗନ୍ଧୀନି କୁସୁମାନି ସମନ୍ତତଃ । ମୋଦଯନ୍ତି ଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯେ ଦେଵୀକର୍ମକାରିଣଃ
ଦଶ ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘ୍ରାଣ ହେଉଥିବା ଫୁଲ ଚାରିପଟେ ରହିଛି, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କ କାମ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦଳଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି ।
ତତ୍ରାଧିନାଥଃ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତୋ ହେମନ୍ତର୍ତୁର୍ମହୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ । ସଗଣଃ ସାଯୁଧଃ ସର୍ଵାନ୍ ରାଗିଣୋ ରଞ୍ଜଯନ୍ନୃପ
ଏଠାରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେମନ୍ତ ଋତୁ ବସନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କ ଦଳ ଓ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ରଙ୍ଗିଦେଉଛନ୍ତି, ରାଜନ ।
ସହଶ୍ରୀଶ୍ଚ ସହସ୍ଯଶ୍ରୀର୍ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ । ଵସନ୍ତି ତତ୍ର ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵୀଵ୍ରତକାରିଣଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା — ସହଶ୍ରୀ ଓ ସହସ୍ୟଶ୍ରୀ । ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧ ଭାବେ ବସନ୍ତି ।
ରୌପ୍ଯସାଲମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ । ସୌଵର୍ଣସାଲଃ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତପ୍ତହାଟକକଲ୍ପିତଃ
ରୌପ୍ୟ ମହଲ ସାମ୍ନାରେ, ସାତି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଏକ ସୁନାର ମହଲ ଅଛି, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି ।
ମଧ୍ଯେ କଦମ୍ବଵାଟୀ ତୁ ପୁଷ୍ପପଲ୍ଲଵଶୋଭିତା । କଦମ୍ବମଦିରାଧାରାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହାର ମଧ୍ୟରେ କଦମ୍ବ ଗଛର ବାଗିଚା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଫୁଲ ଓ କିଶଳୟ ରେ ଶୋଭିତ । ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର କଦମ୍ବ ମଧୁର ଧାରା ବହୁଛି ।
ଯାଭିର୍ନିପୀତପୀତାଭିର୍ନିଜାନନ୍ଦୋଽନୁଭୂଯତେ । ତତ୍ରାଧିନାଥଃ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶୈଶିରର୍ତୁର୍ମହୋଦଯଃ
ଏହି ସୁନା ଧାରା ପିଇଲେ ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ ହୁଏ । ଏଠାରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ମହୋଦୟ ଶିଶିର ଋତୁ ବସନ୍ତି ।
ତପଃଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତପସ୍ଯଶ୍ରୀର୍ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ । ମୋଦମାନଃ ସହୈତାଭ୍ଯାଂ ଵର୍ତତେ ଶିଶିରାକୃତିଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା — ତପଃଶ୍ରୀ ଓ ତପସ୍ୟାଶ୍ରୀ । ସେ ଦୁହିଁଜଣ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଶିଶିର ଆକୃତିରେ ବସନ୍ତି ।
ନାନାଵିଲାସସଂଯୁକ୍ତୋ ନାନାଗଣସମାଵୃତଃ । ନିଵସନ୍ତି ମହାସିଦ୍ଧା ଯେ ଦେଵୀଦାନକାରିଣଃ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ବିଳାସରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ବହୁ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି । ଯେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ମହାସିଦ୍ଧ ଭାବେ ବସନ୍ତି ।
ନାନାଭୋଗସମୁତ୍ପନ୍ନମହାନନ୍ଦସମନ୍ଵିତାଃ । ସାଙ୍ଗନାଃ ପରିଵାରୈସ୍ତୁ ସଙ୍ଘଶଃ ପରିଵାରିତାଃ
ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏଥିବା ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ନିଜ ସଙ୍ଗୀନୀ ଓ ପରିବାର ସହ ଦଳ ଦଳ ଭାବେ ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି ।