ପାରାଵତଶୁକଵ୍ରାତସାରିକାପକ୍ଷମାରୁତୈଃ । ହଂସପକ୍ଷସମୁଦ୍ଭୂତାଵାତଵ୍ରାତୈଶ୍ଚଲଦ୍ଦ୍ରୁମମ୍
ପରାବତ, ଶୁଆ ଓ ସାରିକା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଝୁଣ୍ଡ, ହଂସ ପକ୍ଷର ହାଲୁକା ପବନରେ ଗଛମାନେ ହଲୁଚିଯାଏ।
ସୁଗନ୍ଧଗ୍ରାହିପଵନପୂରିତଂ ତଦ୍ଵନୋତ୍ତମମ୍ । ସହିତଂ ହରିଣୀଯୂଥୈର୍ଧାଵମାନୈରିତସ୍ତତଃ
ସେ ଉତ୍ତମ ଜଙ୍ଗଲ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏଠାରେ ହରିଣୀ ଦଳ ଏଠି ସେଠି ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।
ନୃତ୍ଯଦ୍ବର୍ହିକଦମ୍ବସ୍ଯ କେକାରାଵୈଃ ସୁଖପ୍ରଦୈଃ । ନାଦିତଂ ତଦ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମଧୁସ୍ରାଵି ସମନ୍ତତଃ
ନୃତ୍ୟରତ ମୟୂର ଓ ତାଙ୍କର ସୁଖଦ ଡାକରେ ଶବ୍ଦିତ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମଧୁ ଝରୁଛି।
କାଂସ୍ଯସାଲାଦୁତ୍ତରେ ତୁ ତାମ୍ରସାଲଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ଚତୁରସ୍ରସମାକାର ଉନ୍ନତ୍ଯା ସପ୍ତଯୋଜନଃ
କାଂସ୍ୟ ସାଳର ଉତ୍ତରେ ତାମ୍ର ସାଳ ଅଛି, ଯାହା ଚାରିକୋଣା ଆକୃତିର ଏବଂ ସାତି ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ।
ଦ୍ଵଯୋସ୍ତୁ ସାଲଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତା କଲ୍ପଵାଟିକା । ଯେଷାଂ ତରୂଣାଂ ପୁଷ୍ପାଣି କାଞ୍ଚନାଭାନି ଭୂମିପ
ଏହି ଦୁଇ ସାଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳ୍ପବାଟିକା ଅଛି, ଯାହାର ଗଛର ଫୁଲ ସୁନା ପରି ଚମକେ, ହେ ଭୂପତି।
ପତ୍ରାଣି କାଞ୍ଚନାଭାନି ରତ୍ନବୀଜଫଲାନି ଚ । ଦଶଯୋଜନଗନ୍ଧୋ ହି ପ୍ରସର୍ପତି ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ପତ୍ର ସୁନା ପରି ଜଗମଗେ, ଫଳ ମଣିର ଭଳି ଅଛି, ତାଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ।
ତଦ୍ଵନଂ ରକ୍ଷିତଂ ରାଜନ୍ ଵସନ୍ତେନର୍ତୁନାନିଶମ୍ । ପୁଷ୍ପସିଂହାସନାସୀନଃ ପୁଷ୍ପଚ୍ଛତ୍ରଵିରାଜିତଃ
ହେ ରାଜା, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଦିନ ରାତି ରକ୍ଷା କରେ; ସେଠାରେ ଫୁଲ ର ସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ଫୁଲ ଛତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ପୁଷ୍ପଭୂଷାଭୂଷିତଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପାସଵଵିଘୂର୍ଣିତଃ । ମଧୁଶ୍ରୀର୍ମାଧଵଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ
ଫୁଲର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଫୁଲର ମଦରେ ମତ୍ତ, ସେଠାରେ ମଧୁଶ୍ରୀ ଓ ମାଧବଶ୍ରୀ ଦୁଇଜଣେ ପ୍ରିୟା ଝିଅ ଉପସ୍ଥିତ।
କ୍ରୀଡତଃ ସ୍ମେରଵଦନେ ସୁମସ୍ତବକକନ୍ଦୁକୈଃ । ଅତୀଵ ରମ୍ଯଂ ଵିପିନଂ ମଧୁସ୍ରାଵି ସମନ୍ତତଃ
ସେମାନେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଫୁଲର ମାଳା ଓ ଫୁଲର ଗୋଲା ନେଇ ଖେଳୁଥିଲେ; ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ସବୁଠି ମଧୁର ମଧୁ ଝରି ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଦଶଯୋଜନପର୍ଯନ୍ତଂ କୁସୁମାମୋଦଵାଯୁନା । ପୂରିତଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସାଙ୍ଗନୈର୍ଗାନଲୋଲୁପୈଃ
ଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା; ଦେବମାନେ ଗାନକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଶୋଭିତଂ ତଦ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମତ୍ତକୋକିଲନାଦିତମ୍ । ଵସନ୍ତଲକ୍ଷ୍ମୀସଂଯୁକ୍ତଂ କାମିକାମପ୍ରଵର୍ଧନମ୍
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ମଦମସ୍ତ କୋଇଳୀର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା, ବସନ୍ତ ରୂପରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ଆସକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା।
ତାମ୍ରସାଲାଦୁତ୍ତରତ୍ର ସୀସସାଲଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ସମୁଚ୍ଛ୍ରାଯଃ ସ୍ମୃତୋଽପ୍ଯସ୍ଯ ସପ୍ତଯୋଜନସଂଖ୍ଯଯା
ତାମ୍ରସାଳ ଉତ୍ତରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୀସସାଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ସାତ ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସନ୍ତାନଵାଟିକାମଧ୍ଯେ ସାଲଯୋସ୍ତୁ ଦ୍ଵଯୋର୍ନୃପ । ଦଶଯୋଜନଗନ୍ଧସ୍ତୁ ପ୍ରସୂନାନାଂ ସମନ୍ତତଃ
ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିବା ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଦୁଇ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥାଏ।
ହିରଣ୍ଯାଭାନି କୁସୁମାନ୍ଯୁତ୍ଫୁଲ୍ଲାନି ନିରନ୍ତରମ୍ । ଅମୃତଦ୍ରଵସଂଯୁକ୍ତଫଲାନି ମଧୁରାଣି ଚ
ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ସବୁବେଳେ ଫୁଲିଥାଏ, ଫଳଗୁଡ଼ିକ ମଧୁର ଓ ଅମୃତ ମିଶିଥିବା, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଉପଲବ୍ଧ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମର୍ତୁର୍ନାଯକସ୍ତସ୍ଯା ଵାଟିକାଯା ନୃପୋତ୍ତମ । ଶୁକ୍ରଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଶୁଚିଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ସେଇ ଉଦ୍ୟାନର ନାୟକ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁକ୍ରଶ୍ରୀ; ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗର୍ବିତ ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁଚିଶ୍ରୀ ଓ ଶୁକ୍ରଶ୍ରୀ।
ସନ୍ତାପତ୍ରସ୍ତଲୋକାସ୍ତୁ ଵୃକ୍ଷମୂଲେଷୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ନାନାସିଦ୍ଧୈଃ ପରିଵୃତୋ ନାନାଦେଵୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ତାପରେ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ ଗଛର ମୂଳେ ଅଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି; ସେ ନାୟକ ବିଭିନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ଘିରିଥାନ୍ତି।
ଵିଲାସିନୀନାଂ ଵୃନ୍ଦୈସ୍ତୁ ଚନ୍ଦନଦ୍ରଵପଙ୍କିଲୈଃ । ପୁଷ୍ପମାଲାଭୂଷିତୈସ୍ତୁ ତାଲଵୃନ୍ତକରାମ୍ବୁଜୈଃ
ସେ ନାୟକ ଖେଳୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ, ତାଙ୍କର ହାତ ତାଳପତ୍ର ଭଳି ଓ କମଳକୁଡ଼ି ଭଳି, ଦେହ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା।
ପ୍ରାକାରଃ ଶୋଭିତୋ ରାଜଞ୍ଛୀତଲାମ୍ବୁନିଷେଵିଭିଃ । ସୀସସାଲାଦୁତ୍ତରତ୍ରାପ୍ଯାରକୂଟମଯଃ ଶୁଭଃ
ହେ ରାଜା, ପ୍ରାକାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ, ଶୀତଳ ଜଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି; ସୀସସାଳ ଉତ୍ତରେ ଆଉ ଏକ ସୁନାର ଦେବାଳୟ ପ୍ରାକାର ଅଛି।
ପ୍ରାକାରୋ ଵର୍ତତେ ରାଜନ୍ ମୁନିଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ । ହରିଚନ୍ଦନଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଵାଟୀ ମଧ୍ଯେ ତଯୋଃ ସ୍ମୃତା
ହେ ରାଜା, ପ୍ରାକାର ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଯୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମାପିଛନ୍ତି, ସେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି; ଏହି ଦୁଇ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ହରିଚନ୍ଦନ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ସାଲଯୋରଧିନାଥସ୍ତୁ ଵର୍ଷର୍ତୁର୍ମେଘଵାହନଃ । ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପିଙ୍ଗଲନେତ୍ରଶ୍ଚ ଜୀମୂତକଵଚଃ ସ୍ମୃତଃ
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ନାୟକ ହେଉଛନ୍ତି ମେଘବାହନ; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ପିଙ୍ଗଳ, ତାଙ୍କୁ ଜୀମୂତକବଚ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ।
ଵଜ୍ରନିର୍ଘୋଷମୁଖରଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଧନ୍ଵା ସମନ୍ତତଃ । ସହସ୍ରଶୋ ଵାରିଧାରା ମୁଞ୍ଚନ୍ନାସ୍ତେ ଗଣାଵୃତଃ
ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ମେଘର ଗୁରୁତ୍ୱ ଭଳି ଗଞ୍ଜିଉଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖାଯାଏ, ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ସାଥୀ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ହଜାର ଧାରାରେ ପାଣି ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ନଭଃଶ୍ରୀଶ୍ଚ ନଭସ୍ଯଶ୍ରୀଃ ସ୍ଵରସ୍ଯା ରସ୍ଯମାଲିନୀ । ଅମ୍ବା ଦୁଲା ନିରତ୍ନିଶ୍ଚାଭ୍ରମନ୍ତୀ ମେଘଯନ୍ତିକା
ନଭଃଶ୍ରୀ, ନଭସ୍ୟଶ୍ରୀ, ସ୍ୱରସ୍ୟା, ରସ୍ୟମାଳିନୀ, ଅମ୍ବା, ଦୁଲା, ନିରତ୍ନି, ଅଭ୍ରମନ୍ତୀ ଓ ମେଘୟନ୍ତିକା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ।
ଵର୍ଷଯନ୍ତୀ ଚିପୁଣିକା ଵାରିଧାରା ଚ ସମ୍ମତାଃ । ଵର୍ଷର୍ତୋର୍ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଶକ୍ତଯୋ ମଦଵିହ୍ଵଲାଃ
ବର୍ଷୟନ୍ତୀ, ଚିପୁଣିକା ଓ ବାରିଧାରା ମଧ୍ୟ ଗର୍ବିତ; ବର୍ଷା ଋତୁର ଏହି ବାରୋଟି ଶକ୍ତି ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ ଅଛନ୍ତି।
ନଵପଲ୍ଲଵଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ନଵୀନଲତିକାନ୍ଵିତାଃ । ହରିତାନି ତୃଣାନ୍ଯେଵ ଵେଷ୍ଟିତା ଯୈର୍ଧରାଖିଲା
ନୂତନ କିଶଳୟ ଥିବା ଗଛ, ନୂଆ ଲତା ଲଗିଥିବା, ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ହରିତ ଘାସରେ ଢାକିଯାଇଛି।
ନଦୀନଦପ୍ରଵାହାଶ୍ଚ ପ୍ରଵହନ୍ତି ଚ ଵେଗତଃ । ସରାଂସି କଲୁଷାମ୍ବୂନି ରାଗିଚିତ୍ତସମାନି ଚ
ନଦୀ ଓ ନାଳା ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ବହୁଛି; ସରୋବର ମାନେ କ୍ଳିବ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ରାଗରେ ଭରିଥିବା ଚିତ୍ତ।
ଵସନ୍ତି ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵୀକର୍ମକାରିଣଃ । ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵ୍ଯର୍ଥଂ ସମର୍ପିତାଃ
ଯେମାନେ ଦେବୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି; ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପହାର ଦିଆଯାଇଥିବା କୂଆ, ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ତେ ଗଣା ନିଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଵିଲାସାଶ୍ଚ ସାଙ୍ଗନାଃ । ଆରକୂଟମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍
ସେହି ସମସ୍ତ ଦଳ ଏଠାରେ ନିଜ ସଙ୍ଗୀନୀମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ସାମ୍ନାରେ ଆରକୂଟ ଗଛର କଠରେ ତିଆରି, ସାତି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଏକ ମହଲ ଅଛି ।
ପଞ୍ଚଲୋହାତ୍ମକଃ ସାଲୋ ମଧ୍ଯେ ମନ୍ଦାରଵାଟିକା । ନାନାପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣା ନାନାପଲ୍ଲଵଶୋଭିତା
ଏହି ମହଲ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଧାତୁରେ ତିଆରି । ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମନ୍ଦାର ଗଛର ବାଗିଚା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଲତା ଓ ନନା ପ୍ରକାର ନବ କିଶଳୟ ରେ ଶୋଭିତ ।
ଅଧିଷ୍ଠାତାତ୍ର ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶରଦ୍ଋତୁରନାମଯଃ । ଇଷୁଲକ୍ଷ୍ମୀରୂର୍ଜଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ
ଏଠାରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶରତ୍ ଋତୁ ବସନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା — ଇଷୁଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଉର୍ଜ୍ଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ।
ନାନାସିଦ୍ଧା ଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସାଙ୍ଗନାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ । ପଞ୍ଚଲୋହମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ସିଦ୍ଧ ଜନେ ଏଠାରେ ନିଜ ସଙ୍ଗୀନୀ ଓ ପରିଚାରିକାମାନେ ସହ ବସନ୍ତି । ସାମ୍ନାରେ ପାଞ୍ଚ ଧାତୁରେ ତିଆରି, ସାତି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଏକ ମହଲ ଅଛି ।