ଦେଵ୍ଯୁତ୍ସଵଦିଦୃକ୍ଷାଯାଂ ଦେଵୀନାମାନୁକୀର୍ତନେ । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ସବ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛା ଓ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂର ରହିବ, ହେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଦେଵୀଭକ୍ତସ୍ଯ ସାନ୍ନିଧ୍ଯେ ଦେଵୀଭକ୍ତାର୍ଚନେ ତଥା । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଦେବୀଭକ୍ତଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ଦେବୀଭକ୍ତଙ୍କ ପୂଜାରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂର ରହିବ, ହେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଶିଵୋତ୍ସଵଦିଦୃକ୍ଷାଯାଂ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ପୂଜନେ । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଶିବଙ୍କ ଉତ୍ସବ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛା ଓ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ପୂଜାରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂର ରହିବ, ହେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ ବିଲ୍ଵପତ୍ରେ ଚ ତଥା ଶୁଦ୍ଧେ ଚ ଭସ୍ମନି । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ବିଳ୍ବପତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂର ରହିବ, ହେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତସଦାଚାରେ ଜ୍ଞାନମାର୍ଗେ ତଥୈଵ ଚ । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଆଚରଣ, ଜ୍ଞାନର ପଥରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂର ରହିବ, ହେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅଦ୍ଵୈତଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠାଯାଂ ଶାନ୍ତିଦାନ୍ତ୍ଯାଦିସାଧନେ । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଅଦ୍ୱୈତ ଜ୍ଞାନର ନିଷ୍ଠା, ଶାନ୍ତି, ଦମ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂର ରହିବ, ହେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ନିତ୍ଯକର୍ମାଦ୍ଯନୁଷ୍ଠାନେଽପ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାଦିସାଧନେ । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ନିତ୍ୟ କର୍ମ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂରେ ରହିଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାଧ୍ଯଯନେ ଚୈଵ ତଥା ପ୍ରଵଚନେଽପି ଚ । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଵେଦ ପଢିବା, ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଓ ଶିଖେଇବାରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂରେ ରହିଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ଗୋଦାନାଦିଷୁ ଦାନେଷୁ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ଚୈଵ ହି । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଗାଁଁ ଦାନ ଓ ପିତୃପୂଜା ଭଳି ଦାନଦେବା କାମରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂରେ ରହିଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
କୃଚ୍ଛ୍ରଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣେ ଚୈଵ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ ତଥୈଵ ଚ । ଭଵତାନୁନ୍ମୁଖା ଯୂଯଂ ସର୍ଵଦା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
କୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଉପବାସ, ପାପମୋଚନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୂରେ ରହିଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ଶ୍ରୀଦେଵୀଭିନ୍ନଦେଵେଷୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତାଃ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରାଦ୍ଯଙ୍କିତାଶ୍ଚ ଭଵତ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଶ୍ରୀଦେବୀ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୁମେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରୁଛ, ଶଂଖ ଚକ୍ର ଭଳି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
କାପାଲିକମତାସକ୍ତା ବୌଦ୍ଧଶାସ୍ତ୍ରରତାଃ ସଦା । ପାଖଣ୍ଡାଚାରନିରତା ଭଵତ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
କାପାଳିକ ମତରେ ଆସକ୍ତ, ବୌଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରୁଚି ଓ ପାଖଣ୍ଡ ଆଚରଣରେ ଲିନ ଅଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ପିତୃମାତୃସୁତାଭ୍ରାତୃକନ୍ଯାଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଥା । ଭାର୍ଯାଵିକଯିଣସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ଭଵତ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ପିତା, ମାଆ, ପୁଅ, ଭାଇ, ଝିଅ ଓ ଜଣେ ଭଳି ଜଣେ ଜଣାଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରୁଛ, ଭାବିକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବିକ୍ରି କରୁଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ଵେଦଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତୀର୍ଥଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଥା । ଧର୍ମଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ଭଵତ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ଵେଦ ବିକ୍ରି କରୁଛ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ବିକ୍ରି କରୁଛ, ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରି କରୁଛ, ଏଭଳି ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ପାଞ୍ଚରାତ୍ରେ କାମଶାସ୍ତ୍ରେ ତଥା କାପାଲିକେ ମତେ । ବୌଦ୍ଧେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁତା ଯୂଯଂ ଭଵତ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ପାଞ୍ଚରାତ୍ର, କାମଶାସ୍ତ୍ର, କାପାଳିକ ମତ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖ, ଏଭଳି ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ମାତୃକନ୍ଯାଗାମିନଶ୍ଚ ଭଗିନୀଗାମିନସ୍ତଥା । ପରସ୍ତ୍ରୀଲମ୍ପଟାଃ ସର୍ଵେ ଭଵତ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମାଃ
ମାଆ, ଝିଅ, ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଭଳି ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ମହିଳାଙ୍କୁ ଯିବା, ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହେବା, ସମସ୍ତେ ଏଭଳି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ହେଉଛ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ଵଂଶଜାତାଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ପୁରୁଷାସ୍ତଥା । ମଦ୍ଦତ୍ତଶାପଦଗ୍ଧାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଵତ୍ସମାଃ
ତୁମ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାମାନେ, ମୋର ଶାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମେ ଯେମିତି ଅଛ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଭଳି ହେବେ।
କିଂ ମଯା ବହୁନୋକ୍ତେନ ମୂଲପ୍ରକୃତିରୀଶ୍ଵରୀ । ଗାଯତ୍ରୀ ପରମା ଭୂଯାଦ୍ଯୁଷ୍ମାସୁ ଖଲୁ କୋପିତା
ମୁଁ ଅଧିକ କାହିଁକି କହିବି? ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଈଶ୍ୱରୀ, ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ, ସେ ତୁମେ ଉପରେ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଧକୂପାଦିକୁଣ୍ଡେଷୁ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସ୍ଯାତ୍ସଦା ସ୍ଥିତିଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵାଗ୍ଦଣ୍ଡମୀଦୃଶଂ କୃତ୍ଵାପ୍ଯୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଜଲଂ ତତଃ
ତୁମେ ସଦା ଅନ୍ଧା କୁଆଁ ଓ ଏପରି ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ରହିବ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେ ପରେ ଜଳ ଛୁଇଁ ପବିତ୍ର ହେଲେ।
ଜଗାମ ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ଚ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ପରମୋସ୍ତୁକଃ । ପ୍ରଣନାମ ମହାଦେଵୀଂ ସାପି ଦେଵୀ ପରାତ୍ପରା
ସେ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ପରମ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ କୃତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମଯଂ ଚିତ୍ତେ ଚକାର ହ । ଅଦ୍ଯାପି ତସ୍ଯା ଵଦନଂ ସ୍ମଯଯୁକ୍ତଂ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବୀ ମନରେ ହସିଲେ; ଏଠାକୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଦେଖାଯାଏ।
ଉଵାଚ ମୁନିଵର୍ଯଂ ତଂ ସ୍ମଯମାନମୁଖାମ୍ବୁଜା । ଭୁଜଙ୍ଗାଯାର୍ପିତଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ଵିଷାଯୈଵୋପଜାଯତେ
ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସାପକୁ ଦୁଧ ଦେଲେ ସେ ମଧୁର ହେବ ନାହିଁ, ବିଷ ହେଉଛି।'
ଶାନ୍ତିଂ କୁରୁ ମହାଭାଗ କର୍ମଣୋ ଗତିରୀଦୃଶୀ । ଇତି ଦେଵୀଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାଥ ତତୋଽଗାତ୍ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
'ଶାନ୍ତି କର, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ; କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଏଭଳି ହୁଏ।' ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତତୋ ଵିପ୍ରୈଃ ଶାପଦଗ୍ଧୈର୍ଵିସ୍ମୃତା ଵେଦରାଶଯଃ । ଗାଯତ୍ରୀ ଵିସ୍ମୃତା ସର୍ଵୈସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପରେ, ବେଦମାନେ ଭୁଲିଯାଇଲେ; ସମସ୍ତେ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଭୁଲିଗଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ହେଲା।
ତେ ସର୍ଵେଽଥ ମିଲିତ୍ଵା ତୁ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପଯୁତାସ୍ତଥା । ପ୍ରଣେମୁର୍ମୁନିଵର୍ଯଂ ତଂ ଦଣ୍ଡଵତ୍ପତିତା ଭୁଵି
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଇ, ଗଭୀର ପଶ୍ଚାତାପରେ, ମହାମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡି ଶିର ନମାଇଲେ।
ନୋଚୁଃ କିଞ୍ଚନ ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ଲଜ୍ଜଯାଧୋମୁଖାଃ ସ୍ଥିତାଃ । ପ୍ରସୀଦେତି ପ୍ରସୀଦେତି ପ୍ରସୀଦେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ ଉଭେ ରହିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ବାରମ୍ବାର 'ଦୟା କର, ଦୟା କର, ଦୟା କର' ବୋଲି ଦେଉଥିଲେ।
ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସୁରଭିତଃ ପରିଵାର୍ଯ ମୁନୀଶ୍ଵରମ୍ । କରୁଣାପୂର୍ଣହୃଦଯୋ ମୁନିସ୍ତାନ୍ସମୁଵାଚ ହ
ସେମାନେ ମୁନିଶ୍ରୀଙ୍କୁ ଘେରି ଭୟରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ମୁନି, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ, ସେମାନେ ପାଇଁ କଥା କହିଲେ।
କୃଷ୍ଣାଵତାରପର୍ଯନ୍ତଂ କୁମ୍ଭୀପାକେ ଭଵେତ୍ସ୍ଥିତିଃ । ନ ମେ ଵାକ୍ଯଂ ମୃଷା ଭୂଯାଦିତି ଜାନୀଥ ସର୍ଵଥା
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବତାର ଶେଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କୁମ୍ଭୀପାକରେ ରହିବା; ମୋର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜାଣ।
ତତଃ ପରଂ କଲିଯୁଗେ ଭୁଵି ଜନ୍ମ ଭଵେଦ୍ଧି ଵାମ୍ । ମଦୁକ୍ତଂ ସର୍ଵମେତତ୍ତୁ ଭଵେଦେଵ ନ ଚାନ୍ଯଥା
ତାପରେ କଳିଯୁଗରେ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେବା; ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଘଟିବ, ଅନ୍ୟଥା କିଛି ହେବ ନାହିଁ।
ମଚ୍ଛାପସ୍ଯ ଵିମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଦୀଷଣା । ତର୍ହି ସେଵ୍ଯଂ ସଦା ସର୍ଵୈର୍ଗାଯତ୍ରୀପଦପଙ୍କଜମ୍
ମୋ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହିଲେ, ସମସ୍ତେ ସଦା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ପଦପଙ୍କଜକୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ପଡିବ।