ଵୌଷଡନ୍ତେନ ମନୁନା ଵହ୍ନେସ୍ତୁ ଜୁହୁଯାତ୍ତତଃ । ମହାଗଣେଶମନ୍ତ୍ରେଣ ଜୁହୁଯାଦାହୁତୀର୍ଦଶ
‘ବୌଷଟ୍’ ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବା ପରେ, ମହାଗଣେଶ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦଶ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।
ଵହ୍ନୌ ପୀଠଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଯମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଦେଵତାମ୍ । ଵହ୍ନୌ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରେ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସଂଖ୍ଯଯା
ଅଗ୍ନିରେ ପୀଠକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ଦେବତା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅଗ୍ନିର ମୁହଁରେ ଏହି ଦେବତାକୁ ଭାବି ପ୍ରଶ୍ନପ୍ରତିଶ୍ନ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଜୁହୁଯାଦ୍ଵକ୍ତ୍ରୈକୀକରଣାଯ ଚ । ଵହ୍ନିଦେଵତଯୋରୈକ୍ଯଂ ଭାଵଯନ୍ନାତ୍ମନା ସହ
ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ମୁହଁର ଏକତା ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ସହ, ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦେବତା ସହ ନିଜକୁ ଏକତାରେ ଭାବିବା ଦରକାର।
ଏକୀଭୂତଂ ଭାଵଯେତ୍ତୁ ତତସ୍ତୁ ସାଧକୋତ୍ତମଃ । ଷଡଙ୍ଗଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ଜୁହୁଯାଦାହୁତୀଃ ପୃଥକ୍
ଏହି ଏକତାକୁ ଭାବିବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଷଡଂଗ ରୂପକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଦଶୈଵ ଜୁହୁଯାଦାହୁତୀର୍ମୁନିସତ୍ତମ । ଏତେନ ନାଡୀସନ୍ଧାନଂ ଵହ୍ନିଦେଵତଯୋର୍ମୁନେ
ଏକାଦଶ ହୋମ କରିବା ଦରକାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି; ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାର ନାଡୀ ସଂଯୋଗ ହୁଏ।
ଏକୈକକ୍ରମଯୋଗେନାପ୍ଯାଵୃତ୍ତୀନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ଏକୈକକ୍ରମଯୋଗେନ ଘୃତେନ ଜୁହୁଯାନ୍ମୁନେ
ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆବୃତିର କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଘୀ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ, ମୁନି।
ତତଃ କଲ୍ପୋକ୍ତଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ତୁ ଜୁହୁଯାଦଥଵା ତିଲୈଃ । ଦେଵତାମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଗଜାନ୍ତକସହସ୍ରକମ୍
ଏହାପରେ କ୍ରିୟାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ତିଳ ଦେଇ, ଦେବତାର ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ‘ଗଜାନ୍ତକ’ ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହୋଇ ଏକ ହଜାର ହୋମ କରିବା ଦରକାର।
ଏଵଂ ହୁତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵୀଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଂ ଭାଵଯେନ୍ମୁନେ । ତଥୈଵାଵୃତିଦେଵୀଶ୍ଚ ଵହ୍ନ୍ଯାଦ୍ଯା ଦେଵତା ଅପି
ଏପରି ହୋମ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେବୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ମୁନି; ଏହିପରି ଆବୃତି ଦେବୀ ଓ ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
ତତଃ ଶିଷ୍ଯଂ ଚ ସୁସ୍ନାତଂ କୃତସମ୍ଯାଦିକକ୍ରିଯମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଦ୍ଵଯଯୁତଂ ସ୍ଵର୍ଣାଭରଣେନ ସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହାପରେ ଶିଷ୍ୟ, ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି ଆବଶ୍ୟକ ପୂର୍ବକ୍ରିୟା କରି, ଦୁଇଟି ପୋଶାକ ଓ ସୁନା ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଆସିବା ଉଚିତ।
କମଣ୍ଡଲୁକରଂ ଶୁଦ୍ଧଂ କୁଣ୍ଡସ୍ଯାନ୍ତିକମାନଯେତ୍ । ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତତଃ ଶିଷ୍ଯୋ ଗୁରୂନଥ ସଭାସଦଃ
ପାଣିର କମଣ୍ଡଳୁ ନେଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶିଷ୍ୟକୁ କୁଣ୍ଡ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ; ପରେ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁ ଓ ସଭାସଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର।
କୁଲଦେଵଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଵିଶେତ୍ତତ୍ରାଥ ଵିଷ୍ଟରେ । ଗୁରୁସ୍ତତସ୍ତୁ ତଂ ଶିଷ୍ଯଂ କୃପାଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଲୋକଯେତ୍
କୁଳଦେବତାକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶିଷ୍ୟ ଏଠାରେ ବସିବା ଉଚିତ; ପରେ ଗୁରୁ ଦୟା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ଦରକାର।
ତଚ୍ଚୈତନ୍ଯଂ ନିଜେ ଦେହେ ଭାଵଯେତ୍ସଙ୍ଗତଂ ତ୍ଵିତି । ତତଃ ଶିଷ୍ଯତନୁସ୍ଥାନାମଧ୍ଵନାଂ ପରିଶୋଧନମ୍
ଏହି ଚେତନାକୁ ନିଜ ଦେହ ସହ ଏକତାରେ ଭାବିବା ଉଚିତ; ପରେ ଶିଷ୍ୟର ଦେହର ମାର୍ଗଗୁଡିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ।
କୁର୍ଯାତ୍ତୁ ହୋମତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଦିଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟ୍ଯଵଲୋକନାତ୍ । ଯେନ ଜାଯେତ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଯୋଗ୍ଯୋ ଦେଵାଦ୍ଯନୁଗ୍ରହେ
ବିଦ୍ୱାନ୍ ହୋମ ପରେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ତନୌ ଧ୍ଯାଯେତ୍ତୁ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ଷଡଧ୍ଵନଃ କମେଣ ତୁ । ପାଦଯୋସ୍ତୁ କଲାଧ୍ଵାନମନ୍ଧୌ ତତ୍ତ୍ଵାଧ୍ଵକଂ ପୁନଃ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଶିଷ୍ୟର ଦେହରେ ଷଡଅଧ୍ୱାନୀକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ପାଦରେ କଳାଧ୍ୱାନୀ, ଗୁଡାରେ ତତ୍ତ୍ୱାଧ୍ୱାନୀ।
ନାଭୌ ତୁ ଭୁଵନାଧ୍ଵାନଂ ଵର୍ଣାଧ୍ଵାନଂ ତଥା ହୃଦି । ପଦାଧ୍ଵାନଂ ତଥା ଭାଲେ ମନ୍ତ୍ରାଧ୍ଵାନଂ ତୁ ମୂର୍ଧନି
ନାଭିରେ ଭୁବନାଧ୍ୱାନୀ, ହୃଦୟରେ ବର୍ଣ୍ଣାଧ୍ୱାନୀ, ଭାଳରେ ପଦାଧ୍ୱାନୀ, ମୁଣ୍ଡରେ ମନ୍ତ୍ରାଧ୍ୱାନୀ।
ଶିଷ୍ଯଂ ସ୍ପୃଶଂସ୍ତୁ କୂର୍ଚେନ ତିଲୈରାଜ୍ଯପରିପ୍ଲୁତୈଃ । ଶୋଧଯାମ୍ଯମୁମଧ୍ଵାନଂ ସ୍ଵାହେତି ମନୁମୁଚ୍ଚରନ୍
ତିଳ ଓ ଘୀରେ ଡୁବାଇ ଦର୍ବା ଦେଇ ଶିଷ୍ୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ‘ସ୍ୱାହା’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏହି ମାର୍ଗଗୁଡିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ତାରାଢ୍ଯଂ ଜୁହୁଯାଦଷ୍ଟଵାରଂ ପ୍ରତ୍ଯଧ୍ଵମେଵ ହି । ଷଡଧ୍ଵନସ୍ତତସ୍ତାଂସ୍ତୁ ଲୀନାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣି ଭାଵଯେତ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଥ ପାଇଁ ତାରାଙ୍କୁ ଆଠଥର ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହାପରେ, ସେଇ ଛଅଟି ପଥକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୟ ହେଇଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଦରକାର।
ପୁନରୁତ୍ପାଦଯେତ୍ତସ୍ମାତ୍ସୃଷ୍ଟିମାର୍ଗେଣ ଵୈ ଗୁରୁଃ । ଆତ୍ମସ୍ଥିତଂ ତଚ୍ଚୈତନ୍ଯଂ ପୁନଃ ଶିଷ୍ଯେ ତୁ ଯୋଜଯେତ୍
ତାପରେ, ଗୁରୁ ନିଜର ଆତ୍ମାରେ ଥିବା ଚେତନାକୁ ସୃଷ୍ଟିର ପଥରେ ପୁନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଏହି ଚେତନାକୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ତତୋ ହୁତ୍ଵା ଦେଵତାଂ କଲଶେ ନଯେତ୍ । ପୁନର୍ଵ୍ଯାହୃତିଭିର୍ହୁତ୍ଵା ଵହ୍ନେରଙ୍ଗାହୁତୀସ୍ତଥା
ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରିଶେଷରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ କଳଶରେ ନେଇଯିବା ଦରକାର। ପୁନି, ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏକୈକଶୋ ଗୁରୁର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିସୃଜେଦ୍ଵହ୍ନିମାତ୍ମନି । ତତଃ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ନେତ୍ରେ ତୁ ବଧ୍ନୀଯାଦ୍ଵାସସା ଗୁରୁଃ
ଗୁରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହୋମ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ଲୟ କରିବେ। ଏହାପରେ, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଆଖିକୁ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେବେ।
ନେତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ ତଂ ଶିଷ୍ଯଂ କୁଣ୍ଡତୋ ମଣ୍ଡଲଂ ନଯେତ୍ । ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଂ ମୁଖ୍ଯଦେଵ୍ଯାଂ କାରଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯହସ୍ତତଃ
ନେତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କୁଣ୍ଡଠାରୁ ମଣ୍ଡଳକୁ ନେଇଯିବେ। ଏହାପରେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହାତରେ ଫୁଲ ଦେଇ ମୁଖ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ।
ନେତ୍ରବନ୍ଧଂ ନିରାକୃତ୍ଯ ଵେଶଯେତ୍କୁଶଵିଷ୍ଟରେ । ଭୂତଶୁଦ୍ଧିଂ ଶିଷ୍ଯଦେହେ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରୋକ୍ତେନ ଵର୍ତ୍ମନା
ନେତ୍ରବନ୍ଧ ଖୋଲି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କୁଶା ଚଟାଇରେ ବସାଇବେ। ଏହାପରେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହରେ ଭୂତଶୁଦ୍ଧି କରିବେ।
ମନ୍ତ୍ରୋଦିତାଂସ୍ତଥା ନ୍ଯାସାନ୍କୃତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯତନୌ ତତଃ । ମଣ୍ଡଲେ ଵେଶଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯମନ୍ଯସ୍ମିନ୍କୁମ୍ଭସଂସ୍ଥିତାନ୍
ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନ୍ୟାସ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହରେ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ବସାଇବେ। ଯେଉଁମାନେ କଳଶରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସିବେ।
ପଲ୍ଲଵାଞ୍ଛିଷ୍ଯଶିରସି ଵିନ୍ଯସେନ୍ମାତୃକାଂ ଜପେତ୍ । କଲଶସ୍ଥଜଲୈଃ ଶିଷ୍ଯଂ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵତାତ୍ମକୈଃ
ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପତ୍ର ରଖି ମାତୃକା ଜପ କରିବେ। ଏହାପରେ, କଳଶର ଜଳ ଦେବତାର ଶକ୍ତି ସହିତ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବେ।
ଵର୍ଧନୀଜଲସେକଂ ଚ କୁର୍ଯାଦ୍ରକ୍ଷାର୍ଥମଞ୍ଜସା । ତତଃ ଶିଷ୍ଯଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵାସସୀ ପରିଧାଯ ଚ
ବୃଦ୍ଧି ଦେବା ପାଇଁ ରକ୍ଷାର୍ଥରେ ଜଳ ଢାଳିବେ। ତାପରେ, ଶିଷ୍ୟ ଉଠି ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବେ।
କୃତଭସ୍ମାଵଲେପଶ୍ଚ ସଂଵିଶେଦ୍ଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ । ତତୋ ଗୁରୁଃ ସ୍ଵକୀଯାତ୍ତୁ ହୃଦଯାନ୍ନିର୍ଗତାଂ ଶିଵାମ୍
ବିଭୂତି ଲଗାଇ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିବେ। ଏହାପରେ, ଗୁରୁ ନିଜ ହୃଦୟରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଶିବଶକ୍ତିକୁ ଭାବିବେ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଂ ଶିଷ୍ଯହୃଦଯେ ଭାଵଯେତ୍କରୁଣାନିଧିଃ । ପୂଜଯେଦ୍ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈରୈକ୍ଯଂ ଵୈ ଭାଵଯଂସ୍ତଯୋଃ
ଦୟାର ସାଗର ଗୁରୁ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ଭାବିବେ। ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଏକତାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ।
ତତସ୍ତ୍ରିଂଶୋ ଦକ୍ଷକର୍ଣେ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯୋପଦିଶେଦ୍ଗୁରୁଃ । ମହାମନ୍ତ୍ରଂ ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଵହସ୍ତଂ ଶିରସି ନ୍ଯସନ୍
ତାପରେ, ଗୁରୁ ନିଜ ହାତ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଡାହାଣ କାନରେ ମହାଦେବୀଙ୍କ ମହାମନ୍ତ୍ର ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେବେ।
ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଶିଷ୍ଯୋଽପି ପ୍ରଜପେନ୍ମୁନେ । ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣମେଦ୍ଭୂମୌ ତଂ ଗୁରୁଂ ଦେଵତାତ୍ମକମ୍
ହେ ମୁନି, ଶିଷ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକଶଏ ଆଠଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ, ଏବଂ ଦେବତାର ରୂପ ଥିବା ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବେ।
ସର୍ଵସ୍ଵମର୍ପଯେତ୍ତସ୍ମୈ ଯାଵଜ୍ଜୀଵମନନ୍ଯଧୀଃ । ଋତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚାପି ଭୋଜଯେତ୍
ସେ ନିଜ ଜୀବନ ସମସ୍ତ ସମୟ ପାଇଁ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ରିତ୍ବିଜମାନେ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଦେବେ।