ଊର୍ଧ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ମେ ରକ୍ଷେଦଧସ୍ତାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତଥା । ଏଵଂ ଦଶ ଦିଶୋ ରକ୍ଷେତ୍ସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଭୁଵନେଶ୍ଵରୀ
ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ତଳେ ବୈଷ୍ଣବୀ। ଏଭଳି ଦଶ ଦିଶାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମୋ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ତତ୍ପଦଂ ପାତୁ ମେ ପାଦୌ ଜଙ୍ଘେ ମେ ସଵିତୁଃ ପଦମ୍ । ଵରେଣ୍ଯଂ କଟିଦେଶେ ତୁ ନାଭିଂ ଭର୍ଗସ୍ତଥୈଵ ଚ
'ତତ୍' ଶବ୍ଦ ମୋ ପାଦକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, 'ସବିତୁର୍' ମୋ ଜଂଘାକୁ। 'ବରେଣ୍ୟମ୍' ମୋ କଟିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, 'ଭର୍ଗ' ମୋ ନାଭିକୁ।
ଦେଵସ୍ଯ ମେ ତଦ୍ଧୃଦଯଂ ଧୀମହୀତି ଚ ଗଲ୍ଲଯୋଃ । ଧିଯଃ ପଦଂ ଚ ମେ ନେତ୍ରେ ଯଃ ପଦଂ ମେ ଲଲାଟକମ୍
'ଦେବସ୍ୟ' ମୋ ହୃଦୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, 'ଧୀମହି' ମୋ କଣ୍ଠକୁ। 'ଧିଃ' ଶବ୍ଦ ମୋ ନେତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, 'ଯଃ' ମୋ ଲଳାଟକୁ।
ନଃ ପାତୁ ମେ ପଦଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଶିଖାଯାଂ ମେ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ । ତତ୍ପଦଂ ପାତୁ ମୂର୍ଧାନଂ ସକାରଃ ପାତୁ ଭାଲକମ୍
'ନଃ' ଶବ୍ଦ ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, 'ପ୍ରଚୋଦୟାତ୍' ମୋ ଶିଖାକୁ। 'ତତ୍' ଶବ୍ଦ ମୁଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, 'ସ' ମୋ ଭାଲକୁ।
ଚକ୍ଷୁଷୀ ତୁ ଵିକାରାର୍ଣସ୍ତୁକାରସ୍ତୁ କପୋଲଯୋଃ । ନାସାପୁଟଂ ଵକାରାର୍ଣୋ ରେକାରସ୍ତୁ ମୁଖେ ତଥା
‘ତୁ’ ଅକ୍ଷର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ‘କ’ ଗାଲକୁ, ‘ନ’ ନାକର ତଳକୁ, ଏବଂ ‘ର’ ମୁହଁକୁ ଭଳି ରକ୍ଷା କରେ।
ଣିକାର ଊର୍ଧ୍ଵମୋଷ୍ଠଂ ତୁ ଯକାରସ୍ତ୍ଵଧରୋଷ୍ଠକମ୍ । ଆସ୍ଯମଧ୍ଯେ ଭକାରାର୍ଣୋ ର୍ଗୋକାରଶ୍ଚିବୁକେ ତଥା
‘ଣ’ ଉପର ଓଠକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ‘ୟ’ ତଳ ଓଠକୁ, ‘ଭ’ ମୁହଁର ମଧ୍ୟକୁ, ଏବଂ ‘ଗ’ ଠୋଡକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଦେକାରଃ କଣ୍ଠଦେଶେ ତୁ ଵକାରଃ ସ୍କନ୍ଧଦେଶକମ୍ । ସ୍ଯକାରୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ହସ୍ତଂ ଧୀକାରୋ ଵାମହସ୍ତକମ୍
‘ଡ’ ଗଳାକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ‘ବ’ କାନ୍ଧକୁ, ‘ସ୍ୟ’ ଡାହାଣ ହାତକୁ, ଏବଂ ‘ଧି’ ବାମ ହାତକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ମକାରୋ ହୃଦଯଂ ରକ୍ଷେଦ୍ଧିକାର ଉଦରେ ତଥା । ଧିକାରୋ ନାଭିଦେଶେ ତୁ ଯୋକାରସ୍ତୁ କଟିଂ ତଥା
‘ମ’ ହୃଦୟକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ‘ଧି’ ଉଦରକୁ, ‘ଧି’ ନାଭିକୁ, ଏବଂ ‘ୟ’ କଟିକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଗୁହ୍ଯଂ ରକ୍ଷତୁ ଯୋକାର ଊରୂ ଦ୍ଵୌ ନଃ ପଦାକ୍ଷରମ୍ । ପ୍ରକାରୋ ଜାନୁନୀ ରକ୍ଷେଚ୍ଚୋକାରୋ ଜଙ୍ଘଦେଶକମ୍
‘ୟ’ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଦୁଇ ଉରୁକୁ ‘ନ’ ଅକ୍ଷର ରକ୍ଷା କରେ, ‘ପ୍ର’ ଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏବଂ ‘ଚୋ’ ଗୋଡ଼ର ତଳକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଦକାରଂ ଗୁଲ୍ଫଦେଶେ ତୁ ଯକାରଃ ପଦଯୁଗ୍ମକମ୍ । ତକାରଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ଚୈଵ ସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ମେ ସଦାଵତୁ
‘ଦ’ ଗୁଲ୍ଫକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ‘ୟ’ ଦୁଇ ପାଦକୁ, ଏବଂ ‘ତ’ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସଦା ସମସ୍ତ ଅଂଗକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଇଦଂ ତୁ କଵଚଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବାଧାଶତଵିନାଶନମ୍ । ଚତୁଃଷଷ୍ଟିକଲାଵିଦ୍ଯାଦାଯକଂ ମୋକ୍ଷକାରକମ୍
ଏହି ଦିବ୍ୟ କବଚ ଶତଧା ପ୍ରକାରର ବିପଦକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଚଉଷଠି କଳାର ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି । ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦ୍ଵାପି ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହା ପଠିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଲାଭ କରାଯାଏ, ଏବଂ ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ମିଳେ।
ଗାଯତ୍ରୀହୃଦଯମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଭଗଵନ୍ ଦେଵଦେଵେଶ ଭୂତଭଵ୍ଯଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ । କଵଚଂ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଗାଯତ୍ରୀମନ୍ତ୍ରଵିଗ୍ରହମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ଦେବଦେବଙ୍କ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ବର୍ତମାନ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ଦିବ୍ୟ କବଚ, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଶରୀର ଶୁଣିଛି।
ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଗାଯତ୍ରୀହୃଦଯଂ ପରମ୍ । ଯଦ୍ଧାରଣାଦ୍ଭଵେତ୍ଯୁଣ୍ଯଂ ଗାଯତ୍ରୀଜପତୋଽଖିଲମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଗାୟତ୍ରୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୃଦୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହାକୁ ଧାରଣ କରିଲେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପର ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ହୃଦଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନାରଦାଥର୍ଵଣେ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ତଦେଵାହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯାତିରହସ୍ଯକମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କର ହୃଦୟ ନାରଦ ଏବଂ ଅଥର୍ବଣଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଶିଖାଯାଇଛି; ଏହି ଅତି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟକୁ ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ଵିରାଡ୍ରୂପାଂ ମହାଦେଵୀଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵେଦମାତରମ୍ । ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଥାଙ୍ଗେଷୁ ଧ୍ଯାଯେଦେତାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ବିଶ୍ୱର ରୂପରେ ମହାଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀ, ବେଦମାତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କର ଅଂଗଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ଦେବୀମାନେ ଭାବିବା ଉଚିତ।
ପିଣ୍ଡବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଯୋରୈକ୍ଯାଦ୍ଭାଵଯେତ୍ସ୍ଵତନୌ ତଥା । ଦେଵୀରୂପେ ନିଜେ ଦେହେ ତନ୍ମଯତ୍ଵାଯ ସାଧକଃ
ପିଣ୍ଡ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏକତ୍ୱକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅନୁଭବ କରି, ସାଧକ ଦେବୀଙ୍କର ରୂପକୁ ନିଜ ଦେହରେ ଭାବିବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ।
ନାଦେଵୋଽଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵମିତି ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ । ତତୋଽଭେଦାଯ କାଯେ ସ୍ଵେ ଭାଵଯେଦ୍ଦେଵତା ଇମାଃ
ବେଦ ଜଣା ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, ‘ଦେବତାକୁ କେବଳ ଦେବତା ଉପାସନା କରିପାରିବେ।’ ତେଣୁ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ନିଜ ଶରୀରରେ ଏହି ଦେବୀମାନେ ଭାବିବା ଉଚିତ।
ଅଥ ତତ୍ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମଯତ୍ଵମଥୋ ଭଵେତ୍ । ଗାଯତ୍ରୀହୃଦଯସ୍ଯାସ୍ଯାପ୍ଯହମେଵ ଋଷିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏବେ ମୁଁ କହିବି କିପରି ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ହୁଏ; ଗାୟତ୍ରୀ ହୃଦୟର ଋଷି ମୁଁ ନିଜେ ଗଣାଯାଏ।
ଗାଯତ୍ରୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଦେଵତା ପରମେଶ୍ଵରୀ । ପୂର୍ଵୋକ୍ତେନ ପ୍ରକାରେଣ କୁର୍ଯାଦଙ୍ଗାନି ଷଟ୍କ୍ରମାତ୍ । ଆସନେ ଵିଜନେ ଦେଶେ ଧ୍ଯାଯେଦେକାଗ୍ରମାନସଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ; ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଥିବା ପ୍ରକାରରେ, ଷଡ଼ଅଂଗ କ୍ରମରେ କରିବା ଉଚିତ, ଏକାନ୍ତ ଜାଗାରେ ଆସନରେ ବସି ଏକାଗ୍ର ମନ ରଖି।
ଶ୍ରୀଗାଯତ୍ରୀସ୍ତୋତ୍ରଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଵ ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପିନ୍ ସର୍ଵଜ୍ଞ ହୃଦଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ କଥିତଂ ତସ୍ମାଦ୍ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ସ୍ତୋତ୍ରମୀରଯ
ନାରଦ କହିଲେ: ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଣା, ହୃଦୟର ପାପ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ତୁମେ ଗାୟତ୍ରୀ ବିଷୟରେ କହିଛ; ତେଣୁ ଗାୟତ୍ରୀର ସ୍ତୋତ୍ର କହ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଆଦିଶକ୍ତେ ଜଗନ୍ମାତର୍ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରିଣି । ସର୍ଵତ୍ର ଵ୍ଯାପିକେଽନନ୍ତେ ଶ୍ରୀସନ୍ଧ୍ଯେ ତେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଆଦିଶକ୍ତି, ଜଗତମାତା, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଅନନ୍ତ, ଶ୍ରୀସନ୍ଧ୍ୟା, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ତ୍ଵମେଵ ସନ୍ଧ୍ଯା ଗାଯତ୍ରୀ ସାଵିତ୍ରୀ ଚ ସରସ୍ଵତୀ । ବାହ୍ମୀ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ରୌଦ୍ରୀ ରକ୍ତା ଶ୍ଵେତା ସିତେତରା
ତୁମେଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଗାୟତ୍ରୀ, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ; ତୁମେଁ ବ୍ରାହ୍ମୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ରୌଦ୍ରୀ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଧଳା ଓ ମିଶ୍ର ରଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ ହେଉଛ।
ପ୍ରାତର୍ବାଲା ଚ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଯୌଵନସ୍ଥା ଭଵେତ୍ପୁନଃ । ଵୃଦ୍ଧା ସାଯଂ ଭଗଵତୀ ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ମୁନିଭିଃ ସଦା
ପ୍ରଭାତରେ ତୁମେଁ ଶିଶୁ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଯୁବତୀ ଓ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ମୁନିମାନେ ସଦା ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧା ଦେବୀ ଭାବରେ ଦେଖିଯାନ୍ତି।
ହଂସସ୍ଥା ଗରୁଡାରୂଢା ତଥା ଵୃଷଭଵାହିନୀ । ଋଗ୍ଵେଦାଧ୍ଯାଯିନୀ ଭୂମୌ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯା ତପସ୍ଵିଭିଃ
ହଂସରେ ବସିଥିବା, ଗରୁଡରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଓ ବୃଷଭରେ ଯାଇଥିବା; ତୁମେଁ ଋଗ୍ବେଦ ପଢୁଥିବା ଦେବୀ ଭାବରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖନ୍ତି।
ଯଜୁର୍ଵେଦଂ ପଠନ୍ତୀ ଚ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵିରାଜତେ । ସା ସାମଗାପି ସର୍ଵେଷୁ ଭ୍ରାମ୍ଯମାଣା ତଥା ଭୁଵି
ଯଜୁର୍ବେଦ ପଢୁଥିବା ଦେବୀ ଭାବରେ ତୁମେଁ ଆକାଶରେ ଚମକୁଛ; ସାମବେଦ ଗାଇଥିବା ଦେବୀ ଭାବରେ ତୁମେଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛ।
ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗତା ତ୍ଵଂ ହି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକନିଵାସିନୀ । ତ୍ଵମେଵ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକେଽମର୍ତ୍ଯାନୁଗ୍ରହକାରିଣୀ
ତୁମେଁ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ଯାଇଛ, ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରେ ବସିଛ, ଓ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରେ ମାନବମାନେ ପାଇଁ କୃପା କରୁଥିବା ଦେବୀ ମାନେ ତୁମେଁ।
ସପ୍ତର୍ଷିପ୍ରୀତିଜନନୀ ମାଯା ବହୁଵରପ୍ରଦା । ଶିଵଯୋଃ କରନେତ୍ରୋତ୍ଥା ହ୍ଯଶ୍ରୁସ୍ଵେଦସମୁଦ୍ଭଵା
ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା ମା, ଅନେକ ଭଲ ଦେଇଥିବା, ତୁମେଁ ମାୟା; ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ହାତ ଓ ଚକ୍ଷୁରୁ ଆସିଥିବା ଅଶ୍ରୁ ଓ ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଆନନ୍ଦଜନନୀ ଦୁର୍ଗା ଦଶଧା ପରିପଢ୍ଯତେ । ଵରେଣ୍ଯା ଵରଦା ଚୈଵ ଵରିଷ୍ଠା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦୁର୍ଗା ଦେବୀକୁ ଦଶ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଏ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଲ ଦେଇଥିବା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଙ୍ଗର।
ଗରିଷ୍ଠା ଚ ଵରାର୍ହା ଚ ଵରାରୋହା ଚ ସପ୍ତମୀ । ନୀଲଗଙ୍ଗା ତଥା ସନ୍ଧ୍ଯା ସର୍ଵଦା ଭୋଗମୋକ୍ଷଦା
ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପର, ସପ୍ତମୀ; ତୁମେଁ ନୀଳ ଗଙ୍ଗା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା, ସଦା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା।