ଘୃତମନ୍ଯେ ପରେ ସୋମମପରେ ଚରୁଵୃତ୍ତଯଃ । ଋଷଯଃ ପକ୍ଷମଶ୍ନନ୍ତି କେଚିଦ୍ଭୈକ୍ଷ୍ଯାଶିନୋଽହନି
କେହି ଘୃତ ଖାନ୍ତି, କେହି ସୋମ ଖାନ୍ତି, କେହି ପକା ଭୋଗ ଖାନ୍ତି; କେହି ଋଷି ପକ୍ଷେ ପକ୍ଷେ ଖାନ୍ତି, କେହି ଦିନକୁ ଏକବାର ଭିକ୍ଷା ଖାଇ ରହନ୍ତି।
ହଵିଷ୍ଯମପରେଽଶ୍ନନ୍ତଃ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯେଵ ପରଂ ତପଃ । ଅଥ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ରହସ୍ଯାନାଂ ତ୍ରିସହସ୍ରଂ ଜପେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ
ଅନ୍ୟମାନେ କେବଳ ହବିଷ୍ୟ ଖାଇ ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; ଏବେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ତିନି ହଜାର ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ମାସଂ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେତ୍ସ୍ତେଯାତ୍ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଜପେନ୍ମାସଂ ତ୍ରିସାହସ୍ରଂ ସୁରାପଃ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏକ ମାସ ତିନି ହଜାର ବାର ଜପ କଲେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୋରି କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏହିପରି ଏକ ମାସ ତିନି ହଜାର ବାର ଜପ କଲେ ମଦ ପାନ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ।
ମାସଂ ଜପେତ୍ ତ୍ରିସାହସ୍ରଂ ଶୁଚିଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । ତ୍ରିସହସ୍ରଂ ଜପେନ୍ମାସଂ କୁଟୀଂ କୃତ୍ଵା ଵନେ ଵସନ୍
ଏକ ମାସ ତିନି ହଜାର ବାର ଜପ କଲେ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଜଙ୍ଗଲରେ କୁଟି ରେହି ଏକ ମାସ ତିନି ହଜାର ବାର ଜପ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମହା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପାଦିତି କୌଶିକଭାଷିତମ୍ । ଦ୍ଵାଦଶାହଂ ନିମଜ୍ଜ୍ଯାପ୍ସୁ ସହସ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଜପେତ୍
କୌଶିକ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି: ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଜଳରେ ଡୁବି ରହି ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ହଜାର ବାର ଜପ କଲେ ସମସ୍ତ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ମୁଚ୍ଯେରନ୍ନଂହସଃ ସର୍ଵେ ମହାପାତକିନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ । ତ୍ରିସାହସ୍ରଂ ଜପେନ୍ମାସଂ ପ୍ରାଣାନାଯମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ
ଏହିପରି ତିନି ହଜାର ବାର ଏକ ମାସ ଜପ କଲେ, ଶ୍ୱାସ ଓ କଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ମହାପାତକଯୁକ୍ତୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ମହତୋ ଭଯାତ୍ । ପ୍ରାଣାଯାମସହସ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମହାପି ଵିଶୁଧ୍ଯତି
ମହାପାପ ଭୋଗୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏକ ହଜାର ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଷଟ୍କୃତ୍ଵସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯସେଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରାଣାପାନୌ ସମାହିତଃ । ପ୍ରାଣାଯାମୋ ଭଵେଦେଷ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ
ଉପର ଓ ତଳ ଶ୍ୱାସରେ ମନ ଲଗାଇ ଛଅ ଥର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ଏହି ପ୍ରାଣାୟାମ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।
ସହସ୍ରମଭ୍ଯସେନ୍ମାସଂ କ୍ଷିତିପଃ ଶୁଚିତାମିଯାତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶାହଂ ତ୍ରିସାହସ୍ରଂ ଜପେଦ୍ଧି ଗୋଵଧେ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏକ ମାସ ଏକ ହଜାର ଥର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ରାଜା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଗୋହତ୍ୟା ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ତିନି ହଜାର ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗମ୍ଯାଗମନସ୍ତେଯହନନାଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣେ । ଦଶସାହସ୍ରମଭ୍ଯସ୍ତା ଗାଯତ୍ରୀ ଶୋଧଯେଦ୍ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଅଗମ୍ୟାଗମନ, ଚୋରି, ହତ୍ୟା, ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ ପାଇଁ, ଦଶ ହଜାର ଥର ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କଲେ ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ କୃତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକିଲ୍ଵିଷାତ୍ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ପାପାନାଂ ସଙ୍କରେ ସତି ଶୁଦ୍ଧଯେ
ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ପାପ ମିଶିଥିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ,
ସହସ୍ରମଭ୍ଯସେନ୍ମାସଂ ନିତ୍ଯଜାପୀ ଵନେ ଵସନ୍ । ଉପଵାସସମଂ ଜପ୍ଯଂ ତ୍ରିସହସ୍ରଂ ତଦିତ୍ଯୃଚମ୍
ଏକ ମାସ ଏକ ହଜାର ଥର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି ଦିନକୁ ଜପ କରୁଥିବା ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ତିନି ହଜାର ବାର ଜପ କରିବା ଉପବାସ ସମାନ, ଏହିପରି ଋଚ୍ ବେଦରେ କହାଯାଇଛି।
ଚତୁର୍ଵିଂଶତିସାହସ୍ରମଭ୍ଯସ୍ତାତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରସଂଜ୍ଞିତା । ଚତୁଃଷଷ୍ଟିସହସ୍ରାଣି ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣସମାନି ତୁ
କୃଚ୍ଛ୍ର ନାମକ କଠିନ ଉପବାସ ଚବିଶ ହଜାର ବେଳେ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଚଉଷଠି ହଜାର ବେଳେ କରିଥିଲେ,
ଶତକୃତ୍ଵୋଽଭ୍ଯସେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାଣାନାଯମ୍ଯ ସନ୍ଧ୍ଯଯୋଃ । ତଦିତ୍ଯୃଚମଵାପ୍ନୋତି ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯଂ ପରମ୍
ଯେଉଁଜଣ ଦିନେ ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ତଦିତୃଚ୍ ମନ୍ତ୍ର ଏକଶ ଥର ପଢିଥାଏ, ସେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରର ଫଳ ଓ ସମସ୍ତ ପାପର ନଶ୍ୱ ଲାଭ କରେ।
ନିମଜ୍ଜ୍ଯାପ୍ସୁ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶତକୃତ୍ଵସ୍ତଦିତ୍ଯୃଚମ୍ । ଧ୍ଯାଯନ୍ଦେଵୀଂ ସୂର୍ଯରୂପାଂ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଜଣ ପ୍ରତିଦିନ ପାଣିରେ ଡୁବି ତଦିତୃଚ୍ ମନ୍ତ୍ର ଏକଶ ଥର ଜପ କରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଇତି ତେ ସମ୍ଯଗାଖ୍ଯାତାଃ ଶାନ୍ତିଶୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିକଲ୍ପନାଃ । ରହସ୍ଯାତିରହସ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୋପନୀଯାସ୍ତ୍ଵଯା ସଦା
ଏଭଳି ଶାନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଧିବିଧାନ ତୁମକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ଗୁପ୍ତ ଓ ଅତି ଗୁପ୍ତ ବିଧିଗୁଡିକୁ ସଦା ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଦାଚାରସ୍ଯ ସଂଗ୍ରହଃ । ଵିଧିନାଽଽଚରଣାଦସ୍ଯ ମାଯା ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସୀଦତି
ଏଭଳି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଶୁଭ ଆଚାରର ସାରାଂଶ କହାଯାଇଛି; ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ ଚାଲିଲେ ମାୟା ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ନୈମିତ୍ତିକଂ ଚ ନିତ୍ଯଂ ଚ କାମ୍ଯଂ କର୍ମ ଯଥାଵିଧି । ଆଚରେନ୍ମନୁଜଃ ସୋଽଯଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲାପ୍ତିଭାକ୍
ମଣିଷ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନୈମିତ୍ତିକ, ନିତ୍ୟ ଓ କାମ୍ୟ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି କରିଥିବା ଜଣେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଆଚାରଃ ପ୍ରଥମୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରୀ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ସଦାଚାରଫଲଂ ମହତ୍
ଶୁଭ ଆଚାର ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ; ଧର୍ମର ମହିଳା ଅଧିପତି; ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଭ ଆଚାରର ମହା ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଆଚାରଵାନ୍ସଦା ପୂତଃ ସଦୈଵାଚାରଵାନ୍ମସୁଖୀ । ଆଚାରଵାନ୍ସଦା ଧନ୍ଯଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ନାରଦ
ଯେଉଁଜଣ ଶୁଭ ଆଚାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ସଦା ପବିତ୍ର; ଶୁଭ ଆଚାରରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଜଣେ ସଦା ସୁଖୀ; ଶୁଭ ଆଚାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଜଣେ ସଦା ଧନ୍ୟ—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ନାରଦ।
ଦେଵୀପ୍ରସାଦଜନକଂ ସଦାଚାରଵିଧାନକମ୍ । ଯଦପି ଶୃଣୁଯାନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ମହାସମ୍ପତ୍ତିସୌଖ୍ଯଭାକ୍
ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଦେଇଥିବା ଶୁଭ ଆଚାରର ବିଧି—ଏହା ମଣିଷ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସମ୍ପଦ ଓ ସୁଖର ଭାଗୀ ହୁଏ।
ସଦାଚାରେଣ ସିଦ୍ଧେଚ୍ଚ ଐହିକାମୁଷ୍ମିକଂ ସୁଖମ୍ । ତଦେଵ ତେ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଶୁଭ ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ସୁଖ ଲାଭ ହୁଏ; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି—ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଗାଯତ୍ରୀଵିଚାରଃ ନାରଦ ଉଵାଚ ସଦାଚାରଵିଧିର୍ଦେଵ ଭଵତା ଵର୍ଣିତଃ ପ୍ରଭୋ । ତସ୍ଯାପ୍ଯତୁଲମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଶୁଭ ଆଚାରର ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛନ୍ତି; ଏହାର ଅତୁଳନୀୟ ମହିମା ଓ ସମସ୍ତ ପାପର ନଶ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।
ଶ୍ରୁତଂ ଭଵନ୍ମୁଖାମ୍ଭୋଜଚ୍ଯୁତଂ ଦେଵୀକଥାମୃତମ୍ । ଵ୍ରତାନି ଯାନି ଚୋକ୍ତାନି ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣମୁଖାନି ତେ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପଦ୍ମ ମୁଖରୁ ଦେବୀଙ୍କର କଥାର ଅମୃତ ଶୁଣିଛି; ଆପଣ କହିଥିବା ବ୍ରତଗୁଡିକ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ଆରମ୍ଭ ଥିବା ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି।
ଦୁଃଖସାଧ୍ଯାନି ଜାନୀମଃ କର୍ତୃସାଧ୍ଯାନି ତାନି ଚ । ତଦସ୍ମାତ୍ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଯତ୍ତୁ ସୁଖସାଧ୍ଯଂ ଶରୀରିଣାମ୍
ସେଗୁଡିକ କରିବା ଦୁଃଖସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଚେଷ୍ଟା ଦରକାର; ଏହିପାଇଁ, ଏବେ ଶରୀରୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜରେ କରିପାରିବା କଥା କହନ୍ତୁ।
ଦେଵୀପ୍ରସାଦଜନକଂ ଶୁଭାନୁଷ୍ଠାନସିଦ୍ଧିଦମ୍ । ତତ୍କର୍ମ ଵଦ ମେ ସ୍ଵାମିନ୍ କୃପାପୂର୍ଵଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି କରାଉଥିବା କର୍ମ କଣ, ମୋତେ କୃପା କରି କହନ୍ତୁ, ଦେବତାମନ୍ଦଳର ନାଥ।
ସଦାଚାରଵିଧୌ ଯଶ୍ଚ ଗାଯତ୍ରୀଵିଧିରୀରିତଃ । ତସ୍ମିନ୍ମୁଖ୍ଯତମଂ କିଂ ସ୍ଯାତ୍କିଂ ଵା ପୁଣ୍ଯାଧିକପ୍ରଦମ୍
ଶୁଭ ଆଚାରର ବିଧିରେ ଗାୟତ୍ରୀ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ କଣ ସବୁଠୁ ମୁଖ୍ୟ, କିମ୍ବା କଣ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ?
ଯେ ଗାଯତ୍ରୀଗତା ଵର୍ଣାସ୍ତତ୍ତ୍ଵସଂଖ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଯେରିତାଃ । ତେଷାଂ କେ ଋଷଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ କାନି ଛନ୍ଦାଂସି ଵୈ ମୁନେ
ମୁନି, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଅକ୍ଷର ଓ ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କହାଯାଇଛି; ସେଗୁଡିକର ଋଷି କେଉଁଠି, ଚନ୍ଦ କଣ ହେଉଛି?
ତେଷାଂ କା ଦେଵତାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସର୍ଵଂ କଥଯ ମେ ପ୍ରଭୋ । ମହତ୍କୌତୂହଲଂ ମେ ଚ ମାନସେ ପରିଵର୍ତତେ
ସେଗୁଡିକର ଦେବତା କେଉଁଠି, ସବୁ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ; ମୋ ମନରେ ବଡ଼ କୌତୁହଳ ଚଳିଛି।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣାଯ ଉଵାଚ କୁର୍ଯାଦନ୍ଯନ୍ନ ଵା କୁର୍ଯାଦନୁଷ୍ଠାନାଦିକଂ ତଥା । ଗାଯତ୍ରୀମାତ୍ରନିଷ୍ଠସ୍ତୁ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପବାସ କରିବା କିମ୍ବା ନ କରିବା, ଏହା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଥାଏ।