ଉଷ୍ଣିକ୍ଛନ୍ଦସ୍ତଥାପାନାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯପି କୀର୍ତଯେତ୍ । ସୋମାଯେଦଂ ଚ ନ ମମେତ୍ଯତ୍ରୋହଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ଅପାନ ପ୍ରଣାୟ ଅର୍ପଣ କ୍ଷଣରେ 'ଉଷ୍ଣିକ୍' ଚ୍ଛନ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ 'ସ୍ୱାହା' ବି କହିବା ଉଚିତ୍। 'ଏହା ସୋମଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଏହିପରି କହିବା ଦ୍ୱାରା 'ରୋହଃ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵ୍ଯାନମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାତୋଽମ୍ବୁଜଵର୍ଣହୁତାଶନଃ । ଋଷିରୁକ୍ତୋ ଦେଵତାଗ୍ନିରନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍
ଭ୍ୟାନ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଋଷି 'ଅମ୍ବୁଜବର୍ଣ୍ଣ-ହୁତାଶନ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଋକ୍ ବି କହିଯାଇଛି, ଦେବତା ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍' ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵ୍ଯାନାଯ ଚ ତଥା ସ୍ଵାହାଗ୍ନଯେଦଂ ନ ମମେତ୍ଯପି । ଉଦାନମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ତଥା ଶକ୍ରଗୋପସଵର୍ଣକଃ
ଭ୍ୟାନ ପାଇଁ ଏହିପରି 'ସ୍ୱାହା' କହିବା ଏବଂ 'ଏହା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଉଦାନ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଋଷି 'ଶକ୍ରଗୋପ-ସବର୍ଣ୍ଣକ' ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଋଷିରଗ୍ନିଃ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଵାଯୁର୍ଵୈ ଦେଵତା ସ୍ମୃତା । ବୃହତୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଆଖ୍ଯାତମୁଦାନାଯ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍
ଉଦାନ ପାଇଁ ଋଷି ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଦେବତା ଭାବରେ ବାୟୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ବୃହତୀ' ଏବଂ ଉଦାନ ପାଇଁ ପୂର୍ବର ନିୟମ ଅନୁସାରେ।
ଵାଯଵେ ଚେଦଂ ନ ମମ ଏଵଂ ଚୈଵୋଚ୍ଚରେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ । ସମାନଵାଯୁମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵର୍ଣୋ ଵିରୂପକଃ
ବାୟୁ ପାଇଁ 'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ୍। ସମାନ-ବାୟୁ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଋଷି 'ବିଦ୍ୟୁଦ୍ବର୍ଣ୍ଣ ବିରୂପକ' ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଋଷିରଗ୍ନିଃ ସମାଖ୍ଯାତଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଦେଵତା ମତା । ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦଃ ସମାଖ୍ଯାତଂ ସମାନାଯ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍
ଏହିପାଇଁ ଋଷି ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଦେବତା 'ପର୍ଜନ୍ୟ' ଭାବରେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ପଙ୍କ୍ତି' ଏବଂ ସମାନ ପାଇଁ ପୂର୍ବର ନିୟମ ଅନୁସାରେ।
ପର୍ଜନ୍ଯାଯେଦମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଷଷ୍ଠୀଂ ଚୈଵାହୁତିଂ କ୍ଷିପେତ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ମହାନଗ୍ନିର୍ଋଷିର୍ଵୈ ପରିକୀର୍ତିତଃ
‘ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା’ କହି ଛଠିଁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ୍। ବୈଶ୍ୱାନର, ମହାଅଗ୍ନି, ଋଷି ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଗାଯତ୍ରୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଆଖ୍ଯାତଂ ଦେଵସ୍ତ୍ଵାତ୍ମା ଭଵେଦପି । ସ୍ଵାହାନ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ର ଆଖ୍ଯାତଃ ପରମାତ୍ମନ ଉଚ୍ଚରେତ୍
ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ଗାୟତ୍ରୀ' ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଦେବତା ଭାବରେ ଆତ୍ମା ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍। ମନ୍ତ୍ର 'ସ୍ୱାହା' ଶବ୍ଦରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଇଦଂ ନ ମମ ଚେତ୍ଯେଵଂ ଜାତଂ ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ରକମ୍ । ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ । ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ରଵିଦ୍ଯେଯଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍କଥିତା ହି ତେ
'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଏହିପରି କହିଲେ ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହି ବିଧି ଜାଣି ଏବଂ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ବିଦ୍ୟା ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କହିଯାଇଛି।
ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରାଦିଲକ୍ଷଣଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅମୃତାପିଧାନମିତ୍ଯେଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ସାଧକୋତ୍ତମଃ । ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଭାଗ୍ଭ୍ଯଃ ପାତ୍ରାନ୍ନଂ ଦଦ୍ଯାଦନ୍ତେ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପବାସର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣା: ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ—'ଅମୃତାପିଧାନମ୍' ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ, ଶେଷରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭାଗ ଭୋଗ କରିଥିବା ପାତ୍ରରୁ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଯେ କେ ଚାସ୍ମତ୍କୁଲେ ଜାତା ଦାସଦାସ୍ଯୋଽନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ । ତେ ସର୍ଵେ ତୃପ୍ତିମାଯାନ୍ତୁ ମଯା ଦତ୍ତେନ ଭୂତଲେ
ଆମ କୁଳରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଦାସ ଦାସୀ ଓ ଅଭିଲାଷା ନଥିବା ଲୋକମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୂମିର ଦାନରୁ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।
ରୌରଵେଽପୁଣ୍ଯନିଲଯେ ପଦ୍ମାର୍ବୁଦନିଵାସିନାମ୍ । ଅର୍ଥିନାମୁଦକଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠତୁ
ରୌରବ ଅପୁଣ୍ୟ ନିବାସରେ ଥିବା ଏବଂ ପଦ୍ମ ଓ ଅର୍ବୁଦ ନିବାସୀ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜଳ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ମିଳୁ।
ପଵିତ୍ରଗ୍ରନ୍ଥିମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମଣ୍ଡଲେ ଭୁଵି ନିକ୍ଷିପେତ୍ । ପାତ୍ରେ ତୁ ନିକ୍ଷିପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ଵିପ୍ରଃ ପଙ୍କ୍ତିଦୂଷକଃ
ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥି ଖୋଲି ମଣ୍ଡଳରେ ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେହି ପାତ୍ରରେ ରଖେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଙ୍କ୍ତି ଦୂଷଣ କରେ।
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟସ୍ତେନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଃ ଶୁନା ଶୂଦ୍ରେଣ ଚ ଦ୍ଵିଜଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଶୁଧ୍ଯତି
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ, କୁକୁର କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍ପର୍ଶିତ ହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏକ ରାତି ଉପବାସ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଅନୁଚ୍ଛିଷ୍ଟେନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟୈଃ ସ୍ନାନମେଵ ଵିଧୀଯତେ । ଏକାହୁତିପ୍ରଦାନେନ କୋଟିଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଅଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍ପର୍ଶିତ ହେଲେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବା ନିୟମ। ଏକ ଆହୁତି ଦେଇ ଏକ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପଞ୍ଚଭିଃ ପଞ୍ଚକୋଟୀନାଂ ତଦନନ୍ତଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ରଵେତ୍ରେ ଯୋ ହ୍ଯନ୍ନଦାନଂ କରୋତି ଚ
ପଞ୍ଚ ଆହୁତି ଦେଇ ପଞ୍ଚ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନ ଦାନ କରାଯାଏ।
ଦାତୁଶ୍ଚୈଵ ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଭୋକ୍ତୁଶ୍ଚୈଵ ତୁ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୁତସ୍ତୌ ତଦେଵ ଦ୍ଵାଵୁଭୌ ତୌ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନୌ
ଯେଉଁ ଦାତା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ଯେଉଁ ଭୋକ୍ତା ଫଳ ମିଳେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି।
ସପଵିତ୍ରକରୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯସ୍ତୁ ଵିପ୍ରୋ ଵିଧାନତଃ । ଗ୍ରାସେ ଗ୍ରାସେ ଫଲଂ ତସ୍ଯ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯସମଂ ଭଵେତ୍
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭୋଜନ କରେ, ପ୍ରତି ମୁଖful ରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।
ପୂଜାକାଲତ୍ରଯେ ନିତ୍ଯଂ ଜପସ୍ତର୍ପଣମେଵ ଚ । ହୋମୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୁକ୍ତିଶ୍ଚ ପୁରଶ୍ଚରଣମୁଚ୍ଯତେ
ପ୍ରତିଦିନ ତିନିବେଳେ ପୂଜା, ଜପ ଓ ଅର୍ପଣ କରିବା, ହୋମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା—ଏହି ସବୁକୁ ପୂଜା ପୂର୍ବ ଆଚାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଅଧଃଶଯାନୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଲଘୁମିଷ୍ଟହିତାଶୀ ଚ ଵିନୀତଃ ଶାନ୍ତଚେତସା
ପୃଥିବୀରେ ଶୟନ କରି, ଧର୍ମପରାୟଣ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଥିବା, ହଳକା ଓ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବା, ଶିଷ୍ଟ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା—
ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାଯୀ ନିତ୍ଯଂ ସ ଶୁଭଭାଷଣଃ । ସ୍ତ୍ରୀଶୂଦ୍ରପତିତତ୍ଵ୍ରାତ୍ଯନାସ୍ତିକୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଭାଷଣମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ତିନିବେଳେ ସ୍ନାନ କରିବା, ସଦା ଶୁଭ ଭାଷା କହିବା, ଜନାନୀ, ଶୂଦ୍ର, ପତିତ, ଅବ୍ରାହ୍ମଣ, ନାସ୍ତିକ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ବଞ୍ଚିବା—
ଚାଣ୍ଡାଲଭାଷଣଂ ଚୈଵ ନ କୁର୍ଯାନ୍ମୁନିସତ୍ତମ । ନତ୍ଵା ନୈଵ ଚ ଭାଷେତ ଜପହୋମାର୍ଚନାଦିଷୁ
ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଜପ, ହୋମ, ପୂଜା ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୈଥୁନସ୍ଯ ତଥାଲାପଂ ତଦ୍ଗୋଷ୍ଠୀମପି ଵର୍ଜଯେତ୍ । କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସର୍ଵାଵସ୍ଥାସୁ ସର୍ଵଦା
ମିଳନ ବିଷୟର କଥା ଓ ଏପରି ସଭାରୁ ଦୂର ରହିବା ଉଚିତ୍; ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସମୟରେ, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଭାଷାରେ—
ସର୍ଵତ୍ର ମୈଥୁନତ୍ଯାଗୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ । ରାଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମୁଦାହୃତମ୍
ସମସ୍ତ ଠାରେ ମିଳନର ତ୍ୟାଗକୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ରାଜା ଓ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଋତୁସ୍ତାତେଷୁ ଦାରେଷୁ ସଙ୍ଗତିର୍ଯା ଵିଧାନତଃ । ସଂସ୍କୃତାଯାଂ ସଵର୍ଣାଯାମୃତୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ପରିସ୍କୃତ ଓ ସମାନ ଜାତିର ଜନାନୀଙ୍କ ସହ, ଋତୁ ଦେଖି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ରାତ୍ରୌ ତୁ ଗମନଂ କାର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ହରେନ୍ନ ତତ୍ । ଋଣତ୍ରଯମସଂଶୋଧ୍ଯ ତ୍ଵନୁତ୍ପାଦ୍ଯ ସୁତାନପି
ରାତିରେ ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟକୁ ଭଙ୍ଗ କରେନାହିଁ। ତିନି ଋଣ ଶୋଧ କରିନଥିବା, ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କରିନଥିବା—
ତଥା ଯଜ୍ଞାନନିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମୋକ୍ଷମିଚ୍ଛନ୍ଵ୍ରଜତ୍ଯଧଃ । ଅଜାଗଲସ୍ଯ ଯଜ୍ଜନ୍ମ ତଜ୍ଜନ୍ମ ଶ୍ରୁତିଚୋଦିତମ୍
ଏପରି ଯଜ୍ଞ କରିନଥିଲେ, ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଅଧୋପତିତ ହୁଏ; ଏପରି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଏଢ଼ା ଜନ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛି।
ଅତଃ କାର୍ଯଂ ତୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଋଣତ୍ରଯଵିଶୋଧନମ୍ । ତେ ଦେଵାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ପିତୄଣାମୃଣିନସ୍ତଥା
ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ, ତିନି ଋଣ ଶୋଧ କରିବା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ; ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଋଣୀ ହୁଏ।
ଋଷିଭ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତୁ ତିଲୋଦକୈଃ । ମୁଚ୍ଯେଦ୍ଯଜ୍ଞେନ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଧର୍ମମାଚରେତ୍
ଋଷିମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତିଳ ଓ ଜଳ ଦେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଋଣ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ନିଜ ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।
କ୍ଷୀରାହାରୀ ଫଲାଶୀ ଵା ଶାକାଶୀ ଵା ହଵିଷ୍ଯଭୁକ୍ । ଭିକ୍ଷାଶୀ ଵା ଜପେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍କୃଚ୍ଛ୍ରଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣାଦିକୃତ୍
ଦୁଧ, ଫଳ, ଶାକ, ହବିଷ୍ୟ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷା ନେଇ ଖାଇବା—ଏପରି ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ୍ କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତ କରି ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍।