ସୁରଭିର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମାତା ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁପଦେ ସ୍ଥିତା । ଗୋଗ୍ରାସଂ ଚ ମଯା ଦତ୍ତଂ ସୁରଭେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ସୁରଭି ଦିବ୍ୟ ଗୋମାତା, ସେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦରେ ବସିଛନ୍ତି; ମୋର ଦିଆଯିଥିବା ଗୋଗ୍ରାସ ସୁରଭି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଗୋଭ୍ଯଶ୍ଚ ନମ ଇତ୍ଯେଵ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ଗଵେଽର୍ପଯେତ୍ । ଗୋଗ୍ରାସେନ ତୁ ଗୋମାତା ସୁରଭିଃ ସମ୍ପ୍ରସୀଦତି
‘ଗୋମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ପୂଜା କରି, ଗୋମାତାକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଗୋଗ୍ରାସ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଗୋମାତା ସୁରଭି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ଗୋଦୋହନଂ କାଲଂ ତିଷ୍ଠେଚ୍ଚୈଵ ଗୃହାଙ୍ଗଣେ । ଅତିଥିର୍ଯସ୍ଯ ଭଗ୍ନାଶୋ ଗୃହାତ୍ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ
ଗୋଯୋହାନ ସମୟରେ ଗୃହର ଅଙ୍ଗଣରେ ବସିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି ଅତିଥି ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଗୃହରୁ ଫେରିଯାଏ,
ସ ତସ୍ମୈ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯମାଦାଯ ଗଚ୍ଛତି । ମାତା ପିତା ଗୁରୁର୍ଭ୍ରାତା ପ୍ରଜା ଦାସଃ ସମାଶ୍ରିତଃ
ସେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ନିଜର ପାପ ଦେଇ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନେଇ ଚାଲିଯାଏ। ମା, ବାପା, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ସନ୍ତାନ, ଦାସ, ଏବଂ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି,
ଅଭ୍ଯାଗତୋଽତିଥିଶ୍ଚାଗ୍ନିରେତେ ପୋଷ୍ଯା ଉଦାହୃତାଃ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଯୋ ମୋହାନ୍ନ କରୋତି ଗୃହାଶ୍ରମମ୍
ଅତିଥି ଯେଉଁଠିକି ଆସିଛି ଏବଂ ଅଗ୍ନି — ଏମାନେ ପୋଷଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଏହି କଥା ଜାଣି ଯିଏ ମୂଢତାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ କରେନାହିଁ,
ତସ୍ଯ ନାଯଂ ତୁ ନ ପରୋ ଲୋକୋ ଭଵତି ଧର୍ମତଃ । ଯତ୍ଫଲଂ ସୋମଯାଗେନ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଧନଵାନ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକ ଧର୍ମାନୁସାରେ ନାହିଁ। ଧନୀ ଦ୍ୱିଜ ଯେଉଁ ଫଳ ସୋମ ଯଜ୍ଞରେ ପାଉଛନ୍ତି,
ସମ୍ଯକ୍ ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞୈର୍ଦରିଦ୍ରସ୍ତେନ ଚାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅଥ ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ
ସେଇ ଫଳ ସଠିକ୍ ପଞ୍ଚମହାୟଜ୍ଞ କରି ଦରିଦ୍ର ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ପାଇଥାଏ। ଏବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ବିଷୟରେ କହିବି,
ଯଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଦିଭିଃ । ପରିଜ୍ଞାନେନ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ନରାଃ ପାତକକିଲ୍ବିଷୈଃ
ଯାହା ଜାଣିଲେ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ଏହାର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିଲେ ଲୋକେ ପାପ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଵିଧିନା ଭୁଜ୍ଯତେ ଯେନ ମୁଚ୍ଯେତ ସ ଋଣତ୍ରଯାତ୍ । କୁଲାନ୍ଯୁଦ୍ଧରତେ ଵିପ୍ରୋ ନରକାନେକଵିଂଶତିମ୍
ଯେଉଁ ବିଧିରେ ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ କୁଳର ଏକୋଇଶ ପିଢିକୁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲପ୍ରାପ୍ତିଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଗଚ୍ଛତି । ହୃତ୍ପୁଣ୍ଡରୀକମରଣିର୍ମନୋ ମନ୍ଧାନସଂଜ୍ଞକମ୍
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ ଭୂମି, ଯାହାକୁ ମନ୍ଧାନ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଵାଯୁରଜ୍ଜ୍ଵା ମଥେଦଗ୍ନିଂ ଚକ୍ଷୁରଧ୍ଵର୍ଯୁରେଵ ଚ । ତର୍ଜନୀମଧ୍ଯମାଙ୍ଗୁଷ୍ଠୈଃ ପ୍ରାଣସ୍ଯୈଵାହୁତିଂ କ୍ଷିପେତ୍
ବାୟୁ ଜିହ୍ବାକୁ ମନ୍ଧାନ ଦଣ୍ଡ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିକୁ ମଥନ କରେ, ଚକ୍ଷୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ପୁରୋହିତ। ତରଜନୀ, ମଧ୍ୟମା ଓ ଅଂଗୁଠିର ଟିପ୍ସରେ ପ୍ରାଣକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।
ମଧ୍ଯମାନାମିକାଙ୍ଗୁଷ୍ଠୈରପାନସ୍ଯାହୁତିଂ କ୍ଷିପେତ୍ । କନିଷ୍ଠାନାମିକାଙ୍ଗୁଷ୍ଠୈର୍ଵ୍ଯାନସ୍ଯ ତଦନନ୍ତରମ୍
ମଧ୍ୟମା, ଅନାମିକା ଓ ଅଂଗୁଠିରେ ଅପାନକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। କନିଷ୍ଠା, ଅନାମିକା ଓ ଅଂଗୁଠିରେ ପରେ ବ୍ୟାନକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।
କନିଷ୍ଠାତର୍ଜନ୍ଯଙ୍ଗୁଷ୍ଠୈରୁଦାନସ୍ଯାହୁତିଂ କ୍ଷିପେତ୍ । ସର୍ଵାଙ୍ଗୁଲୈର୍ଗୃହୀତ୍ଵାନ୍ନଂ ସମାନସ୍ଯାହୁତିଂ କ୍ଷିପେତ୍
କନିଷ୍ଠା, ତରଜନୀ ଓ ଅଂଗୁଠିରେ ଉଦାନକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଆଂଗୁଳିରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ସମାନକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵାହାନ୍ତାନ୍ପ୍ରଣଵାଦ୍ଯାଂଶ୍ଚ ନାମମନ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵୈ ପଠେତ୍ । ମୁଖେ ଚାହଵନୀଯସ୍ତୁ ହୃଦଯେ ଗାର୍ହପତ୍ଯକଃ
ଓଁ ଆରମ୍ଭ ଓ ସ୍ୱାହା ଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ନାମ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଖରେ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି, ହୃଦୟରେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଅଛି।
ନାଭୌ ଚ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିଃ ସ୍ଯାଦଧଃ ସଭ୍ଯାଵସଥ୍ଯକୌ । ଵାଗ୍ଘୋତା ପ୍ରାଣ ଉଦ୍ଗାତା ଚକ୍ଷୁରଧ୍ଵର୍ଯୁରେଵ ଚ
ନାଭିରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ଅଛି, ତଳେ ସଭ୍ୟ ଓ ଆବସଥ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଅଛି। ବାକ୍ ହେଉଛି ହୋତା, ପ୍ରାଣ ଉଦ୍ଗାତା, ଚକ୍ଷୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ।
ମନୋ ବ୍ରହ୍ମା ଭଵେଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରମାଗ୍ନୀଧ୍ରସ୍ଥାନ ଏଵ ଚ । ଅହଙ୍କାରଃ ପଶୁଶ୍ଚାତ୍ର ପ୍ରଣଵଃ ପଯ ଈରିତମ୍
ମନ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମା ପୁରୋହିତ, କାନ ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ସ୍ଥାନ। ଏଠାରେ ଅହଂକାର ପଶୁ, ଓଁ ହେଉଛି ଦୁଧ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ପତ୍ନୀ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତା ଯଦଧୀନୋ ଗୃହାଶ୍ରମୀ । ଉରୋ ଵେଦିସ୍ତୁ ରୋମାଣି ଦର୍ଭାଃ ସ୍ଯୁଃ ସ୍ରୁକ୍ସ୍ରୁଵୌ କରୌ
ବୁଦ୍ଧିକୁ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ଯାହା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଛାତି ହେଉଛି ବେଦି, ରୋମ ଦର୍ଭା, ହାତ ହେଉଛି ଶ୍ରୁକ ଓ ଶ୍ରୁବ।
ପ୍ରାଣମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଋଷୀ ରୁକ୍ମଵର୍ଣଃ କ୍ଷୁଧାଗ୍ନିକଃ । ଦେଵତାଦିତ୍ଯ ଏଵାତ୍ର ଗାଯତ୍ରୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଉଚ୍ଯତେ
ପ୍ରାଣ ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛି ରୁକ୍ମବର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ହେଉଛି କ୍ଷୁଧା। ଏଠାରେ ଦେବତା ହେଉଛି ଆଦିତ୍ୟ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ଗାୟତ୍ରୀ।
ପ୍ରାଣାଯ ଚ ତଥା ସ୍ଵାହା ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତେ କୀର୍ତଯେଦପି । ଇଦମାଦିତ୍ଯଦେଵାଯ ନ ମମେତି ଵଦେଦପି
ପ୍ରାଣ ମନ୍ତ୍ର ଶେଷରେ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। 'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଆଦିତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଅପାନମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ତଥା ଗୋକ୍ଷୀରଧଵଲାକୃତିଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧାଗ୍ନିଋଷିରେଵାତ୍ର ସୋମୋ ଵୈ ଦେଵତା ସ୍ମୃତା
ଅପାନ ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ହେଉଛି ଗୋଦୁଧ ସ୍ଵେତ ଅକୃତି। ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦେବତା ହେଉଛି ସୋମ, ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଇଛି।
ଉଷ୍ଣିକ୍ଛନ୍ଦସ୍ତଥାପାନାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯପି କୀର୍ତଯେତ୍ । ସୋମାଯେଦଂ ଚ ନ ମମେତ୍ଯତ୍ରୋହଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ଅପାନ ପ୍ରଣାୟ ଅର୍ପଣ କ୍ଷଣରେ 'ଉଷ୍ଣିକ୍' ଚ୍ଛନ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ 'ସ୍ୱାହା' ବି କହିବା ଉଚିତ୍। 'ଏହା ସୋମଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଏହିପରି କହିବା ଦ୍ୱାରା 'ରୋହଃ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵ୍ଯାନମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାତୋଽମ୍ବୁଜଵର୍ଣହୁତାଶନଃ । ଋଷିରୁକ୍ତୋ ଦେଵତାଗ୍ନିରନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ ଈରିତମ୍
ଭ୍ୟାନ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଋଷି 'ଅମ୍ବୁଜବର୍ଣ୍ଣ-ହୁତାଶନ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଋକ୍ ବି କହିଯାଇଛି, ଦେବତା ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍' ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵ୍ଯାନାଯ ଚ ତଥା ସ୍ଵାହାଗ୍ନଯେଦଂ ନ ମମେତ୍ଯପି । ଉଦାନମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ତଥା ଶକ୍ରଗୋପସଵର୍ଣକଃ
ଭ୍ୟାନ ପାଇଁ ଏହିପରି 'ସ୍ୱାହା' କହିବା ଏବଂ 'ଏହା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଉଦାନ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଋଷି 'ଶକ୍ରଗୋପ-ସବର୍ଣ୍ଣକ' ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଋଷିରଗ୍ନିଃ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଵାଯୁର୍ଵୈ ଦେଵତା ସ୍ମୃତା । ବୃହତୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଆଖ୍ଯାତମୁଦାନାଯ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍
ଉଦାନ ପାଇଁ ଋଷି ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଦେବତା ଭାବରେ ବାୟୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ବୃହତୀ' ଏବଂ ଉଦାନ ପାଇଁ ପୂର୍ବର ନିୟମ ଅନୁସାରେ।
ଵାଯଵେ ଚେଦଂ ନ ମମ ଏଵଂ ଚୈଵୋଚ୍ଚରେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ । ସମାନଵାଯୁମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵର୍ଣୋ ଵିରୂପକଃ
ବାୟୁ ପାଇଁ 'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ୍। ସମାନ-ବାୟୁ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଋଷି 'ବିଦ୍ୟୁଦ୍ବର୍ଣ୍ଣ ବିରୂପକ' ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଋଷିରଗ୍ନିଃ ସମାଖ୍ଯାତଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଦେଵତା ମତା । ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦଃ ସମାଖ୍ଯାତଂ ସମାନାଯ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍
ଏହିପାଇଁ ଋଷି ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଦେବତା 'ପର୍ଜନ୍ୟ' ଭାବରେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ପଙ୍କ୍ତି' ଏବଂ ସମାନ ପାଇଁ ପୂର୍ବର ନିୟମ ଅନୁସାରେ।
ପର୍ଜନ୍ଯାଯେଦମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଷଷ୍ଠୀଂ ଚୈଵାହୁତିଂ କ୍ଷିପେତ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ମହାନଗ୍ନିର୍ଋଷିର୍ଵୈ ପରିକୀର୍ତିତଃ
‘ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା’ କହି ଛଠିଁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ୍। ବୈଶ୍ୱାନର, ମହାଅଗ୍ନି, ଋଷି ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଗାଯତ୍ରୀଚ୍ଛନ୍ଦ ଆଖ୍ଯାତଂ ଦେଵସ୍ତ୍ଵାତ୍ମା ଭଵେଦପି । ସ୍ଵାହାନ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ର ଆଖ୍ଯାତଃ ପରମାତ୍ମନ ଉଚ୍ଚରେତ୍
ଚ୍ଛନ୍ଦ 'ଗାୟତ୍ରୀ' ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଦେବତା ଭାବରେ ଆତ୍ମା ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍। ମନ୍ତ୍ର 'ସ୍ୱାହା' ଶବ୍ଦରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଇଦଂ ନ ମମ ଚେତ୍ଯେଵଂ ଜାତଂ ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ରକମ୍ । ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ । ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ରଵିଦ୍ଯେଯଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍କଥିତା ହି ତେ
'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ' ଏହିପରି କହିଲେ ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହି ବିଧି ଜାଣି ଏବଂ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ବିଦ୍ୟା ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କହିଯାଇଛି।
ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରାଦିଲକ୍ଷଣଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅମୃତାପିଧାନମିତ୍ଯେଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ସାଧକୋତ୍ତମଃ । ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଭାଗ୍ଭ୍ଯଃ ପାତ୍ରାନ୍ନଂ ଦଦ୍ଯାଦନ୍ତେ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପବାସର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣା: ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ—'ଅମୃତାପିଧାନମ୍' ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ, ଶେଷରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭାଗ ଭୋଗ କରିଥିବା ପାତ୍ରରୁ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ୍।