ସନ୍ତତିଂ ଚିରକାଲୀନାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରମଯୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ଧର୍ମାନ୍ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥାପ୍ଯ ଵିଷଯାନୁପଭୁଜ୍ଯ ଚ । ଜଗାମାପ୍ରତିମଃ ଶୂରୋ ମହେନ୍ଦ୍ରାଲଯମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଅ-ନାତି ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ ବଂଶ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରି, ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଚାକ୍ଷୁଷମନୁଵୃତ୍ତଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥାତଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଚିତ୍ରଂ ଦେଵୀମାହାକ୍ତ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଅଙ୍ଗପୁତ୍ରେଣ ମନୁନା ଯଥାଽଽପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏବେ ଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିର କଥା ଶୁଣ, କିପରି ଅଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଅଙ୍ଗସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଚ୍ଚାକ୍ଷୁଷୋ ମନୁରୁତ୍ତମଃ । ଷଷ୍ଠଃ ସୁପୁଲହଂ ନାମ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ଅଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ, ଯିଏ ଛଅଟିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସୁପୁଲହ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମଋଷିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ତ୍ଵାମହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶରଣଂ ପ୍ରଣତାର୍ତିହନ୍ । ଶାଧି ମାଂ କିଙ୍କରଂସ୍ଵାମିନ୍ ଯେନାହଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେ କହିଲେ: 'ହେ ବ୍ରହ୍ମଋଷି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ଭାବେ କିପରି ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିପାରିବି।'
ମେଦିନ୍ଯାଶ୍ଚାଧିପତ୍ଯଂ ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵଦଖଣ୍ଡିତମ୍ । ଅଵ୍ଯାହତଂ ଭୁଜବଲଂ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରନିପୁଣଂ କ୍ଷମମ୍
ମୋତେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଶାସନ ମିଳୁ, ମୋର ବାହୁବଳ ଅପରିମିତ ଓ ଅଟୁଟ ରହୁ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ଦକ୍ଷତା ଦିଅ, ଏବଂ ଶାସନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟତା ଦିଅ।
ସନ୍ତତିଶ୍ଚିରକାଲୀନାପ୍ଯଖଣ୍ଡଂ ଵଯ ଉତ୍ତମମ୍ । ଅନ୍ତେଽପଵର୍ଗଲାଭଶ୍ଚ ସ୍ଯାତ୍ତଥୋପଦିଶାଦ୍ଯ ମେ
ଆମ ପରିବାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ରହୁ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୁଁ ମୋକ୍ଷ ପାଉ; ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ମନୋଃ କର୍ଣପଥେଽଭଵତ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଂରାଧନଂ ପରମ୍
ଏହି ଉକ୍ତିଗୁଡିକ ମନୁଙ୍କ କାନରେ ପଡ଼ିଲା; ଶ୍ରୀମାନ୍ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାସନା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ରାଜନ୍ନାକର୍ଣଯ ଵଚୋ ମମ ଶ୍ରୋତ୍ରସୁଖଂ ମହତ୍ । ଶିଵାମାରାଧଯାଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଦଂ ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଯାହା କାନକୁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି: ଆଜି ତୁମେ ଶିବାଙ୍କୁ ଉପାସନା କର; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧ ହେବ।
ଚାକ୍ଷୁଷ ଉଵାଚ କୀଦୃଗାରାଧନଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାଃ ପରମପାଵନମ୍ । କେନାକାରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ କାରୁଣ୍ଯାଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଚାକ୍ଷୁଷ ପଚାରିଲେ: ଦେବୀଙ୍କ ସେଉଁଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଉପାସନା କଣ? କେମିତି ଏହା କରିବା ଉଚିତ? କୃପାକରି ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ମୁନିରୁଵାଚ ରାଜନ୍ନାକର୍ଣ୍ଯତାଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପୂଜନଂ ପରମଵ୍ଯଯମ୍ । ଵାଗ୍ଭଵଂ ବୀଜମଵ୍ଯକ୍ତଂ ସଞ୍ଜପ୍ଯମନିଶଂ ତଥା
ମୁନି କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ଦେବୀଙ୍କ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଅବିରତ ଭାବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ବାଗ୍ଭବ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।
ତ୍ରିକାଲଂ ସଞ୍ଜପନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତୀ ଲଭେତ୍ତୁ ହି । ନ ବୀଜଂ ଵାଗ୍ଭଵାଦନ୍ଯଦସ୍ତି ରାଜନ୍ଯନନ୍ଦନ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦିନରେ ତିନିଥର ଜପ କଲେ, ମଣିଷ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ପାଏ; ବାଗ୍ଭବ ବୀଜ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୀଜ ନାହିଁ, ହେ ରାଜବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ଜପାତ୍ସିଦ୍ଧିକରଂ ଵୀର୍ଯବଲଵୃଦ୍ଧିକରଂ ପରମ୍ । ଏତସ୍ଯ ଜାପାତ୍ପାଦ୍ମୋଽପି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ମହାବଲଃ
ଏହାର ଜପ ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ଏବଂ ବଳ-ଶକ୍ତି ବଢ଼େ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମ (ବ୍ରହ୍ମା) ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଜ୍ଜପତଃ ସୃଷ୍ଟିପାଲକଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ମହେଶ୍ଵରୋଽପି ସଂହର୍ତା ଯଜ୍ଜପାଦଭଵନ୍ନୃପ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ବିଷ୍ଣୁ ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ମହେଶ୍ୱର ନାଶକ ହେଲେ, ହେ ରାଜା।
ଲୋକପାଲାସ୍ତଥାନ୍ଯେଽପି ନିଗ୍ରହାନୁଗ୍ରହକ୍ଷମାଃ । ଯଦାଶ୍ରଯାଦଭୂଵଂସ୍ତେ ବଲଵୀର୍ଯମଦୋଦ୍ଧତାଃ
ଏହିପରି, ଲୋକପାଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦଣ୍ଡ ଓ କୃପା ଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାର ଆଶ୍ରୟରେ ବଳଶାଳୀ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଗର୍ବିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ତ୍ଵମପି ରାଜନ୍ଯ ମହେଶୀଂ ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍ । ସମାରାଧ୍ଯ ମହର୍ଦ୍ଧିଂ ଚ ଲପ୍ସ୍ଯସେଽଚିରକାଲତଃ
ଏହିପରି, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମହାଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରି, ଶୀଘ୍ର ମହାସମୃଦ୍ଧି ପାଇପାରିବ।
ଏଵଂ ସ ମୁନିଵର୍ଯେଣ ପୁଲହେନ ପ୍ରବୋଧିତଃ । ଅଙ୍ଗପୁତ୍ରସ୍ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ଜଗାମ ଵିରଜାଂ ନଦୀମ୍
ଏଭଳି ମହାମୁନି ପୁଲହଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇ, ଅଙ୍ଗପୁତ୍ର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବିରଜା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ସ ଚ ତେପେ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ଵାଗ୍ଭଵସ୍ଯ ଜପେ ରତଃ । ବୀଜସ୍ଯ ପୃଥିଵୀପାଲଃ ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଶନୋ ଵିଭୁଃ
ସେ ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ, ବାଗ୍ଭବ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲଗ୍ନ ରହି, ଝଡ଼ି ପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ, ହେ ଭୂପତି।
ପ୍ରଥମେଽବ୍ଦେ ପଲ୍ଲଵାଶୋ ଦ୍ଵିତୀଯେ ତୋଯଭକ୍ଷଣଃ । ତୃତୀଯେଽବ୍ଦେ ପଵନଭୁକ୍ ତସ୍ଥୌ ସ୍ଥାଣୁରିଵାଚଲଃ
ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ କେବଳ କୁଡ଼ି ଖାଇଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷରେ ପାଣି ପିଇଲେ, ତୃତୀୟ ବର୍ଷରେ ବାତାସ ଖାଇ ଅଚଳ ଥିଲେ, ଥମ୍ଭା ପରି ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ତ୍ଯକ୍ତାହାରସ୍ଯ ଭୂଭୁଜଃ । ଵାଗ୍ଭଵଂ ଜପତୋ ନିତ୍ଯଂ ମତିରାସୀଚ୍ଛୁଭାନ୍ଵିତା
ଏଭଳି, ଭୂପତି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିତ୍ୟ ବାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଶୁଭ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ତଥା ଚ ଦେଵ୍ଯାଃ ପରମଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ସଜ୍ଜପତୋ ରହଃ । ପ୍ରାଦୁରାସୀଜ୍ଜଗନ୍ମାତା ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରୀପରମେଶ୍ଵରୀ
ଏଭଳି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଦେବୀଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତେଜୋମଯୀ ଦୁରାଧର୍ଷା ସର୍ଵଦେଵମଯୀଶ୍ଵରୀ । ଉଵାଚାଙ୍ଗତନୂଜଂ ତଂ ପ୍ରସନ୍ନା ଲଲିତାକ୍ଷରମ୍
ତିନି ତେଜୋମୟୀ, ଅପରାଜିତା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶାସିକା; ସେ ଅଙ୍ଗପୁତ୍ରଙ୍କୁ କୃପାଭରା ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ପୃଥିଵୀପାଲ ତେ ଯତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚିନ୍ତିତଂ ପରମଂ ଵରମ୍ । ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ସମ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ତପସା ତେ ସୁତୋଷିତା
ଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ମନରେ ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ତାହା କହ; ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମୁଁ ତାହା ପୂରଣ କରିବି।
ଚାକ୍ଷୁଷ ଉଵାଚ ଜାନାସି ଦେଵଦେଵେଶି ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯଂ ମନସେପ୍ସିତମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଯାମିସ୍ଵରୂପେଣ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦେଵପୂଜିତେ
ଚାକ୍ଷୁଷ କହିଲେ — ହେ ଦେବୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଶା ଥାଏ, ସେସବୁ କଥା ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠି ଆପଣ ସବୁ କଥା ଜାଣିପାରନ୍ତି।
ତଥାପି ମମ ଭାଗ୍ଯେନ ଜାତଂ ଯତ୍ତଵ ଦର୍ଶନମ୍ । ବ୍ରଵୀମି ଦେଵି ମେ ଦେହି ରାଜ୍ଯଂ ମନ୍ଵନ୍ତରାଶ୍ରିତମ୍
ତଥାପି, ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେବାକୁ ମିଳିଛି; ତେଣୁ ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ମୋତେ ଏହି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଦିଅ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଦତ୍ତଂ ମନ୍ଵନ୍ତରସ୍ଯାସ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜନ୍ଯସତ୍ତମ । ପୁତ୍ରା ମହାବଲାସ୍ତେ ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଗୁଣାଧିକାଃ
ଦେବୀ କହିଲେ — ହେ ରାଜାମାନ୍ୟ, ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରର ରାଜ୍ୟ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି; ତୁମ ପୁଅମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ହେବେ।
ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ଭାଵି ମୋକ୍ଷୋଽନ୍ତେ ଚାପି ନିଶ୍ଚିତଃ । ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପରଂ ଦେଵୀ ମନଵେ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ତୁମର ରାଜ୍ୟ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ବା ଅବରୋଧ ଛଡ଼ା ହେବ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ହେବ; ଏଭଳି ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଦେବୀ ମନୁଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟ ଦେଲେ।
ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ ସଦ୍ଯସ୍ତେନ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ସଂସ୍ତୁତା । ସୋଽପି ରାଜା ମନୁଃ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ତୁ ତଦାଶ୍ରଯାତ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୁତି ପାଇ ଏକକ୍ଷଣରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏହିପରି ଭାବେ ଷଷ୍ଠ ମନୁ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ଶରଣ ଦ୍ୱାରା—
ବଭୂଵ ମନୁମାନ୍ଯୋଽସୌ ସାର୍ଵଭୌମସୁଖୈର୍ଵୃତଃ । ପୁତ୍ରାସ୍ତସ୍ଯ ବଲୋଦ୍ଯୁକ୍ତାଃ କାର୍ଯଭାରସହାଦୃତାଃ
—ମନୁ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ସୁଖ ଓ ଭୋଗରେ ବିବୃତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ନେବାରେ ସମର୍ଥ ଥିଲେ।
ଦେଵୀଭକ୍ତାଶ୍ଚ ଶୂରାଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ । ଅନ୍ଯତ୍ର ମାନନୀଯାଶ୍ଚ ମହାରାଜ୍ଯସୁଖାସ୍ପଦାଃ
ସେମାନେ ଦେବୀଭକ୍ତ, ପ୍ରବଳ ଓ ବିର ଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟର ସୁଖ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ଚ ଚାକ୍ଷୁଷମନୁର୍ଦେଵ୍ଯାରାଧନତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ବଭୂଵ ମନୁଵର୍ଯୋଽସୌ ଜଗାମାନ୍ତେ ଶିଵାପଦମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁ ହେଲେ; ଶେଷରେ ସେ ଶୁଭ ମୋକ୍ଷ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।