ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ପ୍ରଥମୋଽଯଂ ମନୁଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵ ଉକ୍ତୋ ମହାମୁନେ । ଦେଵ୍ଯାରାଧନତୋ ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯମକଣ୍ଟକମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ମହାମୁନି, ଯିଏ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜି ଅବିରୋଧ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପାଦୌ ମନୁପୁତ୍ରୌ ମହୌଜସୌ । ରାଜ୍ଯପାଲନକର୍ତାରୌ ଵିଖ୍ଯାତୌ ଵସୁଧାତଲେ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ, ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ମନୁଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷ ଉକ୍ତୋ ମନୀଷିଭିଃ । ପ୍ରିଯଵ୍ରତସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନପ୍ରମେଯପରାକ୍ରମଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ମନୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ସେ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କର ପୁଅ, ଅପରିମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ସ ସ୍ଵାରୋଚିଷନାମାପି କାଲିନ୍ଦୀକୂଲତୋ ମନୁଃ । ନିଵାସଂ କଲ୍ପଯାମାସ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵପ୍ରିଯଙ୍କରଃ
ସେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ନାମକ ମନୁ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ କୂଳରେ ନିଜ ନିବାସ ଥାପନା କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଜୀର୍ଣପତ୍ରାଶନୋ ଭୂତ୍ଵା ତପଃ କର୍ତୁମନୁଵ୍ରତଃ । ଦେଵ୍ଯା ମୂର୍ତିଂ ମୃଣ୍ମଯୀଂ ଚ ପୂଜଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ
ସେ ଝଡ଼ି ପତ୍ର ଖାଇ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ମାଟିରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଵନସ୍ଥସ୍ଯ ତପସ୍ଯତଃ । ଦେଵୀ ପ୍ରାଦୁରଭୂତ୍ତାତ ସହସ୍ରାର୍କସମଦ୍ଯୁତିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାରୋଟି ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ତାପରେ ଦେବୀ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜ ନେଇ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନା ଦେଵେଶୀ ସ୍ତଵରାଜେନ ସୁଵ୍ରତା । ଦଦୌ ସ୍ଵାରୋଚିଷାଯୈଵ ସର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରାଶ୍ରଯମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାରାଣୀ, ରାଜାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସ୍ୱାରୋଚିଷଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶକ୍ତି ଓ ଅଧିକାର ଦେଇଦେଲେ।
ଆଧିପତ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ତାରିଣୀତି ପ୍ରଥାମଗାତ୍ । ଏଵଂ ସ୍ଵାରୋଚିଷମନୁସ୍ତାରିଣ୍ଯାରାଧନାତ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମା' ତାଙ୍କୁ ଶାସକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କୁ 'ତାରିଣୀ' ବୋଲି ଡାକାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମା' ତାରିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜି ମନ୍ବନ୍ତର ଲାଭ କଲେ।
ଆଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଲେଭେ ସ ସର୍ଵାରାତିଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଧର୍ମଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରୈଃ ସମଂ ଵିଭୁଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୁଅମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ନିଜମନ୍ଵନ୍ତରାଶ୍ରଯାତ୍ । ତୃତୀଯ ଉତ୍ତମୋ ନାମ ପ୍ରିଯଵ୍ରତସୁତୋ ମନୁଃ
ସେ ରାଜ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ନିଜ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ତୃତୀୟ ମନୁ, ଉତ୍ତମ ନାମକ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ।
ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଵାଗ୍ଭଵଂ ସଞ୍ଜପନ୍ ରହଃ । ଵର୍ଷାଣି ତ୍ରୀଣ୍ଯୁପଵସନ୍ ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହମାଵିଶତ୍
ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରି, ଏକାନ୍ତରେ ବାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ତିନି ବର୍ଷ ଉପବାସ କଲେ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କର କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ଦେଵୀଂ ସ୍ତୋତ୍ରଵରୈର୍ଭକ୍ତିଭାଵିତମାନସଃ । ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ଲେଭେ ସନ୍ତତିଂ ଚିରକାଲିକୀମ୍
ଭକ୍ତିଭାବରେ ମନ ଭରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଅବିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବଂଶ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ରାଜ୍ଯୋତ୍ଥାନ୍ଯାନି ସୌଖ୍ଯାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମାନ୍ଯୁଗସ୍ଯ ଚ । ସୋଽପ୍ଯାଜଗାମ ପଦଵୀଂ ରାଜର୍ଷିଵରଭାଵିତାମ୍
ରାଜ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କ ଯୁଗର ଧର୍ମ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଚତୁର୍ଥସ୍ତାମସୋ ନାମ ପ୍ରିଯଵ୍ରତସୁତୋ ମନୁଃ । ନର୍ମଦାଦକ୍ଷିଣେ କୂଲେ ସମାରାଧ୍ଯ ଜଗନ୍ମଯୀମ୍
ଚତୁର୍ଥ ମନୁ, ତାମସ ନାମକ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ, ନର୍ମଦା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ମା'ଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।
ମହେଶ୍ଵରୀଂ କାମରାଜକୂଟଜାପପରାଯଣଃ । ଵାସନ୍ତେ ଶାରଦେ କାଲେ ନଵରାତ୍ରସପର୍ଯଯା
ସେ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ କାମରାଜ ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲିନ ହୋଇ, ବସନ୍ତ ଓ ଶରଦ୍ ଋତୁରେ ନବରାତ୍ରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ତୋଷଯାମାସ ଦେଵେଶୀଂ ଜଲଜାକ୍ଷୀମନୂପମାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦମାସାଦ୍ଯ ନତ୍ଵା ସ୍ତୋତ୍ରୈରନୁତ୍ତମୈଃ
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାରାଣୀ, ପଦ୍ମନୟନୀ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କର କୃପା ଲାଭ କରି, ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଦେଇ ପୂଜିଲେ।
ଅକଣ୍ଟକଂ ମହଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ବୁଭୁଜେ ଗତସାଧ୍ଵସଃ । ପୁତ୍ରାନ୍ଵଲୋଦ୍ଧତାଞ୍ଛୂରାନ୍ଦଶ ଵୀର୍ଯନିକେତନାନ୍
ସେ ଭୟ ଛାଡି, ବଡ଼ ଏବଂ ଅବିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ ଦଶଜଣ ଶୂର ଓ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ନିଜଭାର୍ଯାଯାଂ ଜଗାମାମ୍ବରମୁତ୍ତମମ୍ । ପଞ୍ଚମୋ ମନୁରାଖ୍ଯାତୋ ରୈଵତସ୍ତାମସାନୁଜଃ
ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରେ ପୁଅମାନେ ପ୍ରସବ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ପଞ୍ଚମ ମନୁ, ରୈବତ ନାମକ, ତାମସଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଥିଲେ।
କାଲିନ୍ଦୀକୂଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜଜାପ କାମସଂଜ୍ଞକମ୍ । ବୀଜଂ ପରମଵାଗ୍ଦର୍ପଦାଯକଂ ସାଧକାଶ୍ରଯମ୍
ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ତଟରେ ରହି, କାମ ନାମକ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାକ୍ଶକ୍ତି ଦେଉଛି ଏବଂ ସାଧକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ।
ଏତଦାରାଧନାଦାପ ସ୍ଵାରାଜ୍ଯର୍ଦ୍ଧିମନୁତ୍ତମାମ୍ । ବଲମପ୍ରହତଂ ଲୋକେ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଵିଧାଯକମ୍
ଏହି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଓ ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ସନ୍ତତିଂ ଚିରକାଲୀନାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରମଯୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ଧର୍ମାନ୍ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥାପ୍ଯ ଵିଷଯାନୁପଭୁଜ୍ଯ ଚ । ଜଗାମାପ୍ରତିମଃ ଶୂରୋ ମହେନ୍ଦ୍ରାଲଯମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଅ-ନାତି ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ ବଂଶ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରି, ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଚାକ୍ଷୁଷମନୁଵୃତ୍ତଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥାତଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଚିତ୍ରଂ ଦେଵୀମାହାକ୍ତ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଅଙ୍ଗପୁତ୍ରେଣ ମନୁନା ଯଥାଽଽପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏବେ ଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିର କଥା ଶୁଣ, କିପରି ଅଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଅଙ୍ଗସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଚ୍ଚାକ୍ଷୁଷୋ ମନୁରୁତ୍ତମଃ । ଷଷ୍ଠଃ ସୁପୁଲହଂ ନାମ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ଅଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ, ଯିଏ ଛଅଟିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସୁପୁଲହ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମଋଷିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ତ୍ଵାମହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶରଣଂ ପ୍ରଣତାର୍ତିହନ୍ । ଶାଧି ମାଂ କିଙ୍କରଂସ୍ଵାମିନ୍ ଯେନାହଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେ କହିଲେ: 'ହେ ବ୍ରହ୍ମଋଷି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ଭାବେ କିପରି ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିପାରିବି।'
ମେଦିନ୍ଯାଶ୍ଚାଧିପତ୍ଯଂ ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵଦଖଣ୍ଡିତମ୍ । ଅଵ୍ଯାହତଂ ଭୁଜବଲଂ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରନିପୁଣଂ କ୍ଷମମ୍
ମୋତେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଶାସନ ମିଳୁ, ମୋର ବାହୁବଳ ଅପରିମିତ ଓ ଅଟୁଟ ରହୁ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ଦକ୍ଷତା ଦିଅ, ଏବଂ ଶାସନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟତା ଦିଅ।
ସନ୍ତତିଶ୍ଚିରକାଲୀନାପ୍ଯଖଣ୍ଡଂ ଵଯ ଉତ୍ତମମ୍ । ଅନ୍ତେଽପଵର୍ଗଲାଭଶ୍ଚ ସ୍ଯାତ୍ତଥୋପଦିଶାଦ୍ଯ ମେ
ଆମ ପରିବାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ରହୁ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୁଁ ମୋକ୍ଷ ପାଉ; ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ମନୋଃ କର୍ଣପଥେଽଭଵତ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଂରାଧନଂ ପରମ୍
ଏହି ଉକ୍ତିଗୁଡିକ ମନୁଙ୍କ କାନରେ ପଡ଼ିଲା; ଶ୍ରୀମାନ୍ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାସନା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ରାଜନ୍ନାକର୍ଣଯ ଵଚୋ ମମ ଶ୍ରୋତ୍ରସୁଖଂ ମହତ୍ । ଶିଵାମାରାଧଯାଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଦଂ ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଯାହା କାନକୁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି: ଆଜି ତୁମେ ଶିବାଙ୍କୁ ଉପାସନା କର; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧ ହେବ।
ଚାକ୍ଷୁଷ ଉଵାଚ କୀଦୃଗାରାଧନଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାଃ ପରମପାଵନମ୍ । କେନାକାରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ କାରୁଣ୍ଯାଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଚାକ୍ଷୁଷ ପଚାରିଲେ: ଦେବୀଙ୍କ ସେଉଁଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଉପାସନା କଣ? କେମିତି ଏହା କରିବା ଉଚିତ? କୃପାକରି ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ମୁନିରୁଵାଚ ରାଜନ୍ନାକର୍ଣ୍ଯତାଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପୂଜନଂ ପରମଵ୍ଯଯମ୍ । ଵାଗ୍ଭଵଂ ବୀଜମଵ୍ଯକ୍ତଂ ସଞ୍ଜପ୍ଯମନିଶଂ ତଥା
ମୁନି କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ଦେବୀଙ୍କ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଅବିରତ ଭାବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ବାଗ୍ଭବ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।