ନାମାନୀତି ଗୃଣନ୍ନୁଚ୍ଚୈସ୍ତାପସାନାଂ ଶିଖାମଣିଃ । କଵ୍ଯଵାଡାଦଯସ୍ତେ ତୁ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନାଭିଵାଦନୈଃ
କବ୍ୟବାହା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଆସନାଦ୍ଯୁପଚାରୈଶ୍ଚ ସମ୍ମାନଂ ବହୁ ଚକ୍ରିରେ । ନାନାକଥାଭିରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମ୍ଭାଷାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ତଦା
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥାରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ସମଯେ କୁମ୍ଭୀପାକସ୍ଥାନାଂ ତୁ ପାପିନାମ୍ । ଘୋରଃ ସମଭଵଚ୍ଛବ୍ଦୋ ହା ହତାଃ ସ୍ମେତିଵାଦିନାମ୍
ସେଇ ସମୟରେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଥିବା ପାପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଗଲା, 'ହା ଆମେ ନଷ୍ଟ ହେଲୁ!' ବୋଲି କହୁଥିଲେ।
ମୃତାଃ ସ୍ମେତି ଵଦନ୍ତ୍ଯେକେ ଦଗ୍ଧାଃ ସ୍ମେତି ପରେ ଜଗୁଃ । ଛିନ୍ନାଃ ସ୍ମେତି ଵିଭିନ୍ନାଃ ସ୍ମେତ୍ଯେଵଂ ରୋଦନକାରିଣଃ
କେହି କହୁଥିଲେ, 'ଆମେ ମରିଗଲୁ', ଅନ୍ୟେ କହୁଥିଲେ, 'ଆମେ ପୁଡ଼ିଗଲୁ', ଆଉ କେହି କହୁଥିଲେ, 'ଆମେ କଟାଯାଇଲୁ', 'ଆମେ ଭାଗ ହେଲୁ', ଏଭଳି କାନ୍ଦିବା ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଂ କରୁଣ ଶବ୍ଦଂ ଦୁଃଖିତୋ ମୁନିରାଡ୍ ହୃଦି । ପପ୍ରଚ୍ଛ ପିତୃନାଥାଂସ୍ତାନ୍କେଷାଂ ଶବ୍ଦୋଽଯମିତ୍ଯପି
ସେଇ କରୁଣା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୁନିରାଜ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଶବ୍ଦ କାହାର?'
ତେ ସମୂଚୁର୍ମୁନେଽତ୍ରୈଵ ପୁରୀ ସଂଯମନୀ ପରା । ଵର୍ତତେ ଯମରାଡତ୍ର ପାପିନାଂ ଭୋଗଦାଯକଃ
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ହେ ମୁନି, ଏଠାରେ ସଂୟମନୀ ନାମକ ବଡ଼ ସହର ଅଛି, ସେଠାରେ ଯମ ରାଜା ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି।'
ନାନାଦୂତୈଃ କାଲରୂପୈଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣେର୍ଭଯଙ୍କରୈଃ । ସହିତୋଽତ୍ରୈଵ ତତ୍ପୁର୍ଯାଂ ନାଯକୋ ଵିଦ୍ଯତେଽନଘ
'ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର, କଳା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୂତମାନେ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ଏହି ସହରର ନାୟକ ଅଛନ୍ତି, ହେ ନିର୍ମଳ।'
ତତ୍ର କୁଣ୍ଡାନ୍ଯନେକାନି ପାପିନାଂ ଭୋଗଦାନି ଚ । ଷଡଶୀତିର୍ଘୋରରୂପୈର୍ଦୂତୈଃ ପରିଵୃତାନି ଚ
'ସେଠାରେ ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ଛଅଠିଅଶୀ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।'
ତତ୍ର ମୁଖ୍ଯତମଂ କୁଣ୍ଡଂ କୁମ୍ଭୀପାକାଭିଧଂ ମହତ୍ । ଵର୍ତତେ ତଦ୍ଗତାନାଂ ଚ ଯାତନାନାଂ ତୁ ଵର୍ଣନମ୍
ସେଠାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏକ ଗହ୍ବର ଅଛି, ଯାହାକୁ କୁମ୍ଭୀପାକ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଗହ୍ବରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକମାନେ କେମିତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି, ତାହାର ବିବରଣୀ ଆସୁଛି ।
କର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ କୈଶ୍ଚିଦପି ଵର୍ଷଶତୈରପି । ଯେ ଶିଵଦ୍ରୋହିଣଃ ସନ୍ତି ତଥା ଦେଵୀଵିନିନ୍ଦକାଃ
ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ କିଏଁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ ନାହିଁ । ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ପଡନ୍ତି ।
ଯେ ଵିଷ୍ଣୁଦ୍ରୋହିଣଃ ସନ୍ତି ପତନ୍ତ୍ଯତ୍ରୈଵ ତେ ମୁନେ । ଯେ ଵେଦନିନ୍ଦକାଃ ସନ୍ତି ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚ ଗଣେଶିତୁଃ
ହେ ମୁନି, ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ପଡନ୍ତି । ଯେମାନେ ବେଦ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଣେଶଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ପଡନ୍ତି ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଦ୍ରୋହିଣୋ ଯେ ପତନ୍ତ୍ଯତ୍ରୈଵ ତେ ମୁନେ । କାମାଚାରାଶ୍ଚ ଯେ ସନ୍ତି ତପ୍ତମୁଦ୍ରାଙ୍କିତାଶ୍ଚ ଯେ
ହେ ମୁନି, ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ପଡନ୍ତି । ଯେମାନେ କାମପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଲିପ୍ତ ଓ ତାପିତ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ପଡନ୍ତି ।
ତ୍ରିଶୂଲଧାରିଣୋ ଯେ ଚ ପତନ୍ତ୍ଯତ୍ରୈଵ ତେ ମୁନେ । ମାତୃପିତୃଗୁରୁଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁରାଣସ୍ମୃତିନିନ୍ଦକାଃ
ହେ ମୁନି, ଯେମାନେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ପଡନ୍ତି । ଯେମାନେ ମାଆ, ବାପା, ଗୁରୁ, ବଡ଼, ପୁରାଣ ଓ ସ୍ମୃତିକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ପଡନ୍ତି ।
ଯେ ଧର୍ମଦୂଷକାଃ ସନ୍ତି ପତନ୍ତ୍ଯତ୍ରୈଵ ତେ ମୁନେ । ତେଷାମଯଂ ମହାଘୋରଃ ଶବ୍ଦଃ ଶ୍ରଵଣଦାରୁଣଃ
ହେ ମୁନି, ଯେମାନେ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ପଡନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହୁଏ, ଯାହା ଶୁଣିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଲାଗେ ।
ଶ୍ରୂଯତେଽସ୍ମାଭିରନିଶଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଯଚ୍ଛ୍ରୁତେର୍ଭଵେତ୍ । ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିରାଟ୍ ତଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଆମେ ଏହି ଶବ୍ଦ ସବୁବେଳେ ଶୁଣୁଛୁ । ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନରେ ବିରାକ୍ତି ଆସେ । ଏମିତି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହାମୁନି ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ।
ଉତ୍ଥାଯ ଚଲିତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଯଯୌ କୁଣ୍ଡସମୀପତଃ । ଅଵାଙ୍ମୁଖୋ ଦଦର୍ଶାଧସ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ କ୍ଷଣେ ମୁନେ
ସେ ଉଠି ତୁରନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ଗହ୍ବର ନିକଟକୁ ଗଲେ । ମୁହଁ ନିମ୍ନକୁ କରି ତାଳେ ଦେଖିଲେ, ହେ ମୁନି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ।
ତତ୍ରତ୍ଯାନାଂ ପାପିନାଂ ତୁ ସ୍ଵର୍ଗାଧିକମଭୂତ୍ସୁଖମ୍ । ହସନ୍ତି କେଚିଦ୍ଗାଯନ୍ତି ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଚ ତଥାପରେ
ସେଠାରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । କିଏ ହସୁଥିଲେ, କିଏ ଗାଉଥିଲେ, ଆଉ କିଏ ନାଚୁଥିଲେ ।
ପରସ୍ପରଂ ରମନ୍ତେ ତେଽତ୍ଯୁନ୍ମତ୍ତାଃ ସୁଖଵର୍ଧନାତ୍ । ମୃଦଙ୍ଗମୁରଜାଵୀଣାଢକ୍କାଦୁନ୍ଦୁଭିନିସ୍ଵନାଃ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ମିଶି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଖୁସି ହେଉଥିଲେ । ମୃଦଙ୍ଗ, ମୁରଜ, ବୀଣା, ଢକ୍କା, ଡୁଣ୍ଡୁଭି ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ତାଳ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା ।
ସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତୁ ମଧୁରାଃ ପଞ୍ଚମସ୍ଵରଭୂଷିତାଃ । ଵସନ୍ତଵଲ୍ଲୀପୁଷ୍ପାଣାଂ ସୁଗନ୍ଧମରୁତୋ ଵଵୁଃ
ଏହି ସବୁ ଶବ୍ଦ ମଧୁର ଓ ପଞ୍ଚମ ସ୍ୱରରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା । ବସନ୍ତ ଲତାର ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ନିଏଇ ପବନ ବହୁଥିଲା ।
ମୁନିସ୍ତୁ ଚକିତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଦୂତାଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତାଃ । ଶୀଘ୍ରଂ ତେ କଥଯାମାସୁର୍ଧର୍ମରାଜାଯ ଵେଦିନେ
ମୁନି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ଯମଦୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦେଲେ ।
ମହାରାଜ ମହାଶ୍ଚର୍ଯମଧୁନୈଵାଭଵଦ୍ଵିଭୋ । ସ୍ଵର୍ଗାଦପ୍ଯଧିକଂ ସୌଖ୍ଯଂ କୁମ୍ଭୀପାକସ୍ଥପାପିନାମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଛି । କୁମ୍ଭୀପାକରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି ।
ନିମିତ୍ତଂ ନୈଵ ଜାନୀମଃ କସ୍ମାଦିଦମଭୂଦ୍ଵିଭୋ । ଚକିତାଃ ସ୍ମ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ତା ଦେଵ ତ୍ଵଦନ୍ତିକମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହା କାହିଁକି ଘଟିଲା ତାହା ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ । ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛୁ ।
ନିଶମ୍ଯ ଦୂତଵାଣୀଂ ତାଂ ଧର୍ମରାଟ୍ ଶୀଘ୍ରମୁତ୍ଥିତଃ । ମହାମହିଷମାରୂଢୋ ଯଯୌ ତେ ଯତ୍ର ପାପିନଃ
ଦୂତମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଧର୍ମରାଜ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଯେଉଁଠି ପାପୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ ।
ତାଂ ଵାର୍ତାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦୂତଦ୍ଵାରାମରାଵତୀମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ ଦେଵରାଜୋଽପି ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସହ
ସେ ଏହି ଖବରକୁ ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ଅମରାବତୀକୁ ପଠାଇଲେ । ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବରାଜ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକାତ୍ପଦ୍ମଜୋଽପି ଵୈକୁଣ୍ଠାଦ୍ଵିଷ୍ଟରଶ୍ରଵାଃ । ତତ୍ତଲ୍ଲୋକାଚ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲାଃ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ଗଣୈଃ ସହ
ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ପଦ୍ମଯ, ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ଲୋକରୁ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ ।
ପରିଵାର୍ଯ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ କୁମ୍ଭୀପାକମିତସ୍ତତଃ । ଅପଶ୍ଯଂସ୍ତଦ୍ଗତାଞ୍ଜୀଵାନ୍ସ୍ଵର୍ଗାଧିକସୁଖାନ୍ତ୍ଵିତାନ୍
ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ କୁମ୍ଭୀପାକ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ମୁଁ ଏହି ଗହ୍ବର ଭିତରେ ଥିବା ଜୀବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେଖିଲି ।
ଚକିତା ଏଵ ତେ ସର୍ଵେ ନ ଵିଦୁସ୍ତସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ଅହୋ ପାପସ୍ଯ ଭୋଗାର୍ଥଂ କୁଣ୍ଡମେତଦ୍ଵିନିର୍ମିତମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଏବଂ ଏହାର କାରଣ କିଛି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ କହିଲେ, 'ହାଁ, ଏହି ଗଡ଼ିକୁ ଅପରାଧୀମାନେ ଭୋଗ ପାଇଁ ତିଆରି କରାଯାଇଛି।'
ତତ୍ର ସୌଖ୍ଯଂ ଯଦା ଜାତଂ ତଦା ପାପାତ୍ତୁ କିଂ ଭଯମ୍ । ଉଚ୍ଛିନ୍ନା ଵେଦମର୍ଯାଦା ପରମେଶକୃତା କଥମ୍
ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଛି, ସେଠି ପାପରୁ କଣ ଭୟ ରହିପାରିବ? ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବେଦର ସୀମା କିପରି ଭଙ୍ଗ ହୋଇପାରିବ?
ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଵସ୍ଯ ସଂକଲ୍ପଂ ଵିତଥଂ କୃତଵାନ୍କଥମ୍ । ଆଶ୍ଚର୍ଯମେତଦାଶ୍ଚର୍ଯମେତଦିତ୍ଯେଵ ଭାଷିଣଃ
ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାକୁ କିପରି ଅସତ୍ୟ କରିପାରିବେ? ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ, 'ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ।'
ତଟସ୍ଥା ଅଭଵନ୍ସର୍ଵେ ନ ଵିଦୁସ୍ତତ୍ର କାରଣମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଶୌରିଃ ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵିବୁଧାଦିଭିଃ
ସମସ୍ତେ ପାଖରେ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠି କାରଣ କିଛି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଶୌରି ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ।