ତ୍ଵଂ କାଶୀଵାସଵିଘ୍ନାନାଂ ନାଶକୋ ଭକ୍ତରକ୍ଷକଃ । ମାଂ କିଂ ଦୂରଯସେ ସ୍ଵାମିନ୍ ଭକ୍ତାର୍ତିଵିନିଵାରକ
ତୁମେ କାଶୀରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବାଧା ନାଶ କରୁଥିବା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ମୋତେ କାହିଁକି ଦୂରେ ରଖୁଛ?
ପରାପଵାଦୋ ନୋକ୍ତୋ ମେ ନ ପୈଶୁନ୍ଯଂ ନ ଚାନୃତମ୍ । କେନ କର୍ମଵିପାକେନ କାଶ୍ଯା ଦୂରଂ କରୋଷି ମାମ୍
ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ବିପରୀତ କଥା କହିନାହିଁ, ନ ଅପବାଦ କରିଛି, ନ ମିଥ୍ୟା କହିଛି। କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ତୁମେ ମୋତେ କାଶୀରୁ ଦୂରେ କରୁଛ?
ଏଵଂ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ଚ ତଂ କାଲନାଥଂ କୁମ୍ଭୋଦ୍ଭଵୋ ମୁନିଃ । ଜଗାମ ସାକ୍ଷିଵିଘ୍ନେଶଂ ସର୍ଵଵିଘ୍ନନିଵାରଣମ୍
ଏଭଳି କାଳନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଘଡ଼ରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମୁନି ସାକ୍ଷିବିଘ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରନ୍ତି।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ତତଃ ପୁର୍ଯା ଵିନିର୍ଗତଃ । ଲୋପାମୁଦ୍ରାପତିଃ ଶ୍ରୀମାନଗସ୍ତ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୂଜି, ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସହରୁ ବାହାରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
କାଶୀଵିରହସନ୍ତପ୍ତୋ ମହାଭାଗ୍ଯନିଧିର୍ମୁନିଃ । ସଂସ୍ମୃତ୍ଯାନୁକ୍ଷଣଂ କାଶୀଂ ଜଗାମ ସହ ଭାର୍ଯଯା
କାଶୀର ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନି, ସଦା କାଶୀକୁ ମନେ କରି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ।
ତପୋଯାନମିଵାରୁହ୍ଯ ନିମିଷାର୍ଧେନ ଵୈ ମୁନିଃ । ଅଗ୍ରେ ଦଦର୍ଶ ତଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ରୁଦ୍ଧାମ୍ବରମଥୋନ୍ନତମ୍
ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିକୁ ଯାନ ଭାବରେ ନେଇ, ମୁନି ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଆଗରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଅଟକାଇ ଉଁଚ ହୋଇଥିଲା।
ଚକମ୍ପେ ଚାଚଲସ୍ତୂର୍ଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାଗ୍ରେ ସ୍ଥିତଂ ମୁନିମ୍ । ଗିରିଃ ଖର୍ଵତରୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଵକ୍ଷୁରଵନୀମିଵ
ମୁନିଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ସେ ପାହାଡ଼ ତୁରନ୍ତ କମ୍ପିଗଲା। ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଁଇବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ପାହାଡ଼ ନମ୍ର ଓ ଛୋଟ ହେଇଗଲା।
ଦଣ୍ଡଵତ୍ପତିତୋ ଭୂମୌ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ଭକ୍ତିଭାଵିତଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନମ୍ରଶିଖରଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ନାମ ମହାଗିରିମ୍
ଭକ୍ତିଭାବରେ, ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ସେ ମହାଗିରି, ମୁନିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶିର ନମାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୋଽଗସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିର୍ଵିନ୍ଧ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଵତ୍ସୈଵଂ ତିଷ୍ଠ ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ଯାଵଦାଗମ୍ଯତେ ମଯା
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ହସିଥିବା ମୁହଁରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ କହିଲେ, "ପୁଅ, ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ଯାଉଛି, ମୁଁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏଠାରେ ଏଭଳି ରୁହ।"
ଅଶକ୍ତୋଽହଂ ଗଣ୍ଡଶୈଲାରୋହଣେ ତଵ ପୁତ୍ରକ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିର୍ଯାମ୍ଯଦିଶଂ ପ୍ରତି ଗମୋତ୍ସୁକଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ, "ପୁଅ, ତୁମ ପାହାଡ଼ ଏତେ ବଡ଼ ଯେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଚଢ଼ିପାରିବିନି।" ଏହା କହି ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ତସ୍ଯ ଶିଖରାଣ୍ଯଵାରୁହଦନୁକ୍ରମାତ୍ । ଗତୋ ଯାମ୍ଯଦିଶଂ ଚାପି ଶ୍ରୀଶୈଲଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵର୍ତ୍ମନି
ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକେକରି ଚଢ଼ି, ପୁଣି ତଳକୁ ଅସି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀଶୈଳ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ।
ମଲଯାଚଲମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ରାଶ୍ରମପରୋଽଭଵତ୍ । ସାପି ଦେଵୀ ତତ୍ର ଵିନ୍ଧ୍ଯମାଗତା ମନୁପୂଜିତା
ସେ ମଲୟ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ଏଠି ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଗଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ମନୁଙ୍କର ପୂଜିତ ଦେବୀ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଲୋକେଷୁ ପ୍ରଥିତା ଵିନ୍ଧ୍ଯଵାସିନୀତି ଚ ଶୌନକ । ସୂତ ଉଵାଚ ଏତଚ୍ଚରିତ୍ରଂ ପରମଂ ଶତ୍ରୁନାଶନମୁତ୍ତମମ୍
ଶୌନକ, ସେଇ ଦେବୀ ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବୋଲି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସୂତ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଉତ୍ତମ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଵିନ୍ଧ୍ଯନଗଯୋରାଖ୍ଯାନଂ ପାପନାଶନମ୍ । ରାଜ୍ଞାଂ ଵିଜଯଦଂ ତଚ୍ଚ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଜ୍ଞାନଵର୍ଧନମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର କଥା ପାପ ନାଶ କରେ, ରାଜାମାନେ ଏହା ଶୁଣିଲେ ବିଜୟ ପାଆନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ଧାନ୍ଯଧନଦଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ସୁଖଦଂ ତଥା । ଧର୍ମାର୍ଥୀ ଧର୍ମମାପ୍ନୋତି ଧନାର୍ଥୀ ଧନମାପ୍ନୁଯାତ୍
ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନ ପାଆନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି, ଯିଏ ଧର୍ମ ଚାହାଏ ସେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରେ, ଯିଏ ଧନ ଚାହାଏ ସେ ଧନ ଲାଭ କରେ।
କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍କାମୀ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାସ୍ଯ ସକୃଚ୍ଛ୍ରଵାତ୍ । ଏଵଂ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵମନୁର୍ଦେଵୀମାରାଧ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ
ଯିଏ କାମନା କରେ ସେ କାମନା ପୂରଣ କରେ, ଏହି କଥାକୁ ଏକଥର ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ଲାଭ ମିଳେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ।
ଲେଭେ ରାଜ୍ଯଂ ଧରାଯାଶ୍ଚ ନିଜମନ୍ଵନ୍ତରାଶ୍ରଯମ୍ । ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵର୍ଣିତଂ ସୌମ୍ଯ ମଯା ମନ୍ଵନ୍ତରାଶ୍ରିତମ୍ । ଆଦ୍ଯଂ ଚରିତ୍ରଂ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯାଃ କିଂ ପୁନଃ କଥଯାମି ତେ
ସେ ଏଭଳି ଭାବରେ ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ ଓ ନିଜ ମନ୍ବନ୍ତର ଲାଭ କଲେ। ମୃଦୁଭାବରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ କଥା କହିଦେଲି। ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ମନୂତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ଶୌନକ ଉଵାଚ ଆଦ୍ଯୋ ମନ୍ଵନ୍ତରଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭଵତା ଚାଯମୁତ୍ତମଃ । ଅନ୍ଯେଷାମୁଦ୍ଭଵଂ ବ୍ରୂହି ମନୂନାଂ ଦିଵ୍ଯତେଜସାମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ଆପଣ ପ୍ରଥମ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ବନ୍ତର ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ ମନୁମାନେ କିପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାହା କହନ୍ତୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵମାଦ୍ଯସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯ ହି । ଅନ୍ଯେଷାଂ କ୍ରମଶସ୍ତେଷାଂ ସମ୍ଭୂତିଂ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି, ସେ ଅନ୍ୟ ମନୁମାନେ କିପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏକେକରି ପଚାରିଲେ।
ନାରଦଃ ପରମୋ ଜ୍ଞାନୀ ଦେଵୀତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥକୋଵିଦଃ । ନାରଦ ଉଵାଚ ମନୂନାଂ ମେ ସମାଖ୍ଯାହି ସୂତ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ସନାତନ
ନାରଦ, ଯିଏ ଦେବୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ କହିଲେ: "ହେ ସନାତନ, ମନୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।"
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ପ୍ରଥମୋଽଯଂ ମନୁଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵ ଉକ୍ତୋ ମହାମୁନେ । ଦେଵ୍ଯାରାଧନତୋ ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯମକଣ୍ଟକମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ମହାମୁନି, ଯିଏ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜି ଅବିରୋଧ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପାଦୌ ମନୁପୁତ୍ରୌ ମହୌଜସୌ । ରାଜ୍ଯପାଲନକର୍ତାରୌ ଵିଖ୍ଯାତୌ ଵସୁଧାତଲେ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ, ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ମନୁଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷ ଉକ୍ତୋ ମନୀଷିଭିଃ । ପ୍ରିଯଵ୍ରତସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନପ୍ରମେଯପରାକ୍ରମଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ମନୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ସେ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କର ପୁଅ, ଅପରିମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ସ ସ୍ଵାରୋଚିଷନାମାପି କାଲିନ୍ଦୀକୂଲତୋ ମନୁଃ । ନିଵାସଂ କଲ୍ପଯାମାସ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵପ୍ରିଯଙ୍କରଃ
ସେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ନାମକ ମନୁ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ କୂଳରେ ନିଜ ନିବାସ ଥାପନା କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଜୀର୍ଣପତ୍ରାଶନୋ ଭୂତ୍ଵା ତପଃ କର୍ତୁମନୁଵ୍ରତଃ । ଦେଵ୍ଯା ମୂର୍ତିଂ ମୃଣ୍ମଯୀଂ ଚ ପୂଜଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ
ସେ ଝଡ଼ି ପତ୍ର ଖାଇ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ମାଟିରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଵନସ୍ଥସ୍ଯ ତପସ୍ଯତଃ । ଦେଵୀ ପ୍ରାଦୁରଭୂତ୍ତାତ ସହସ୍ରାର୍କସମଦ୍ଯୁତିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାରୋଟି ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ତାପରେ ଦେବୀ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜ ନେଇ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନା ଦେଵେଶୀ ସ୍ତଵରାଜେନ ସୁଵ୍ରତା । ଦଦୌ ସ୍ଵାରୋଚିଷାଯୈଵ ସର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରାଶ୍ରଯମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାରାଣୀ, ରାଜାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସ୍ୱାରୋଚିଷଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶକ୍ତି ଓ ଅଧିକାର ଦେଇଦେଲେ।
ଆଧିପତ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ତାରିଣୀତି ପ୍ରଥାମଗାତ୍ । ଏଵଂ ସ୍ଵାରୋଚିଷମନୁସ୍ତାରିଣ୍ଯାରାଧନାତ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମା' ତାଙ୍କୁ ଶାସକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କୁ 'ତାରିଣୀ' ବୋଲି ଡାକାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମା' ତାରିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜି ମନ୍ବନ୍ତର ଲାଭ କଲେ।
ଆଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଲେଭେ ସ ସର୍ଵାରାତିଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଧର୍ମଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରୈଃ ସମଂ ଵିଭୁଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୁଅମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ନିଜମନ୍ଵନ୍ତରାଶ୍ରଯାତ୍ । ତୃତୀଯ ଉତ୍ତମୋ ନାମ ପ୍ରିଯଵ୍ରତସୁତୋ ମନୁଃ
ସେ ରାଜ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ନିଜ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ତୃତୀୟ ମନୁ, ଉତ୍ତମ ନାମକ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ।