ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯଜ୍ଞେ ଜପେ ହୋମେ ଵୈଶ୍ଵଦେଵେ ସୁରାର୍ଚନେ । ଧୃତତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଃ ପୂତାତ୍ମା ମୃତ୍ଯୁଂ ଜଯତି ମାନଵଃ । ଭସ୍ମଧାରଣମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭୂଯୋଽପି କଥଯାମି ତେ
ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞ, ଜପ, ହୋମ, ବୈଶ୍ୱଦେବ ଓ ଦେବପୂଜାରେ, ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ମାନବ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରେ; ଭସ୍ମ ଧାରଣର ମହିମା ଆଉ ଏକଥା ତୁମକୁ କହିବି।
ତ୍ରିପୁଣ୍ଡଧାରଣମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ମହାପାତକସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ପାତକାନ୍ଯପରାଣ୍ଯପି । ନଶ୍ଯନ୍ତି ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା
ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ମହାପାପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଏହା କେବେ ଭଳି ହେବ ନାହିଁ।
ଏକଂ ଭସ୍ମ ଧୃତଂ ଯେନ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ । ଯତୀନାଂ ଜ୍ଞାନଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵାନସ୍ଥାନାଂ ଵିରକ୍ତିଦମ୍
ଏକଟି ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ତାହା ଶୁଣ। ଏହା ଯତୀମାନେ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ, ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ପାଇଁ ବିରାକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ମୁନେ ତଦ୍ଵଦ୍ଧର୍ମଵୃଦ୍ଧିକରଂ ତଥା । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଶ୍ରମସ୍ଥାନାଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଦମେଵ ଚ
ମୁନି, ଗୃହସ୍ଥମାନେ ପାଇଁ ଏହିଭଳି ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି କରେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଅଧ୍ୟୟନର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ନିତ୍ଯମନ୍ଯେଷାଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଭସ୍ମନୋଦ୍ଧୂଲନଂ ଚୈଵ ତଥା ତିର୍ଯକ୍ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍
ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସଦା ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ପାପ ନାଶ କରେ। ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଓ ତିର୍ଯ୍ୟକ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵିଧତ୍ତେ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ । ଭସ୍ମନୋଦ୍ଧୂଲନଂ ଚୈଵ ତଥା ତିର୍ଯକ୍ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଓ ତିର୍ଯ୍ୟକ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଲଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି।
ଯଜ୍ଞତ୍ଵେନୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଧତ୍ତେ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ । ଭସ୍ମନୋଦ୍ଧୂଲନଂ ଚୈଵ ତଥା ତିର୍ଯକ୍ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଏହାକୁ ଯଜ୍ଞ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି—ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଓ ତିର୍ଯ୍ୟକ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵଧର୍ମତଯା ତେଷାଂ ଵିଧତ୍ତେ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ । ଭସ୍ମନୋଦ୍ଧୂଲନଂ ଚୈଵ ତଥା ତିର୍ଯକ୍ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍
ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ମୂଳ ଭାବେ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଏହି ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଓ ତିର୍ଯ୍ୟକ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଲଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି।
ମାହେଶ୍ଵରାଣାଂ ଲିଙ୍ଗାର୍ଥଂ ଵିଧତ୍ତେ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ । ଭସ୍ମନୋଦ୍ଧୂଲନଂ ଚୈଵ ତଥା ତିର୍ଯକ୍ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଓ ତିର୍ଯ୍ୟକ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଲଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି।
ଵିଜ୍ଞାନାର୍ଥଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଧତ୍ତେ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ । ଶିଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵଜ୍ରିଣା ତଥା
ସମସ୍ତଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଏହି ଭସ୍ମ ଲଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି—ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିଛନ୍ତି।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭେଣ ତଦଵତାରୈର୍ଵରୁଣାଦିଭିଃ । ଦେଵତାଭିର୍ଧୃତଂ ଭସ୍ମ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରୋଦ୍ଧୂଲନାତ୍ମକମ୍
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ତାଙ୍କ ଅବତାରମାନେ, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଭାବରେ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଉମାଦେଵ୍ଯା ଚ ଲକ୍ଷ୍ଯା ଚ ଵାଚା ଚାନ୍ଯାଭିରାସ୍ତିକୈଃ । ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଧୃତଂ ଭସ୍ମ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରୋଦ୍ଧୂଲନାତ୍ମନା
ଉମାଦେବୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଣା ଜଣା ନାରୀ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଭାବରେ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରାଦିଭିଃ । ମୁନିଭିଶ୍ଚ ଧୃତଂ ଭସ୍ମ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରୋଦ୍ଧୂଲନାତ୍ମନା
ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଭାବରେ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରେରପି ଚ ସଙ୍କରୈଃ । ଅପଭ୍ରଂଶୈର୍ଧୃତଂ ଭସ୍ମ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରୋଦ୍ଧୂଲନାତ୍ମନା
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ମିଶ୍ର ଜାତି, ଭିନ୍ନ ଭାଷା ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଭାବରେ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଉଦ୍ଧୂଲନଂ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଂ ଚ ଯୈଃ ସମାଚରିତଂ ମୁଦା । ତ ଏଵ ଶିଷ୍ଟା ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ନେତରେ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ
ଯେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଓ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନୀ; ଅନ୍ୟମାନେ ନୁହଁନ୍ତି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶିଵଲିଙ୍ଗଂ ମଣିଃ ସଖ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରଃ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରସ୍ତଥା । ଵିଭୂତିରୌଷଧଂ ପୁଂସାଂ ମୁକ୍ତିସ୍ତ୍ରୀଵଶ୍ଯକର୍ମଣି
ଶିବଲିଙ୍ଗ, ମଣି, ସଖ୍ୟତା, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଭିଭୂତି—ଏହାମାନେ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ଓ ନାରୀବଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଔଷଧ ଭଳି।
ଭୁନକ୍ତି ଯତ୍ର ଭସ୍ମାଙ୍ଗୋ ମୂର୍ଖୋ ଵା ପଣ୍ଡିତୋଽପି ଵା । ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମହାଦେଵଃ ସପତ୍ନୀକୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
ଯେଉଁଠି ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଖାଏ, ସେ ମୂର୍ଖ ହେଉ କି ଜ୍ଞାନୀ, ସେଠି ମହାଦେବ ତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ଭସ୍ମସଞ୍ଛନ୍ନସର୍ଵାଙ୍ଗମନୁଗଚ୍ଛତି ଯଃ ପୁମାନ୍ । ସର୍ଵପାତକଯୁକ୍ତୋଽପି ପୂଜିତୋ ମାନଵୋଽଚିରାତ୍
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଶରୀରକୁ ଭସ୍ମରେ ଢାକି ନେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଭସ୍ମସଞ୍ଛନ୍ନସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଯଃ ସ୍ତୌତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସହ । ସର୍ଵପାତକଯୁକ୍ତୋଽପି ପୂଜ୍ଯତେ ମାନଵୋଽଚିରାତ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭସ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଶରୀର ଢାକିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଧାରିଣେ ଭିକ୍ଷାପ୍ରଦାନେନ ହି କେଵଲମ୍ । ତେନାଧୀତଂ ଶ୍ରୁତଂ ତେନ ତେନ ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତମ୍
ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଦେଲେ, ସେ ଯାହା ପଢ଼ିଛନ୍ତି, ଶୁଣିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା କରିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ଯେନ ଵିପ୍ରେଣ ଶିରସି ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଂ ଭସ୍ମନା କୃତମ୍ । କୀକଟେଷ୍ଵପି ଦେଶେଷୁ ଯତ୍ର ଭୂତିଵିଭୂଷଣଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ମାଥାରେ ଭସ୍ମରେ ତିନିଟି ରେଖା ଦେଇଥାଏ, ସେ କିକଟ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଭସ୍ମର ଏହି ଶୋଭା ସେଠାରେ ବି ରହିଥାଏ।
ମାନଵସ୍ତୁ ଵସେନ୍ନିତ୍ଯଂ କାଶୀକ୍ଷେତ୍ରସମଂ ହି ତତ୍ । ଦୁଃଶୀଲଃ ଶୀଲଯୁକ୍ତୋ ଵା ଯୋଗଯୁକ୍ତୋଽପ୍ଯଲକ୍ଷଣଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ସେଠାରେ ସଦା ବାସ କରେ, ସେଠି କାଶୀ କ୍ଷେତ୍ର ପରି ପବିତ୍ର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ସେ ମଣିଷ ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ନିତିବାନ୍, କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଚିହ୍ନ ନଥିବା ଯୋଗୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଭୂତିଶାସନଯୁକ୍ତୋ ଵା ସ ପୂଜ୍ଯୋ ମମ ପୁତ୍ରଵତ୍ । ଛଦ୍ମନାପି ଚରେଦ୍ଯୋ ହି ଭୂତିଶାସନମୈଶ୍ଵରମ୍
ଯେଉଁଠି ଭସ୍ମ ଧରିବା ନିୟମ ଅନୁସରିଥାଏ, ସେ ମୋ ପାଖରେ ପୁଅ ପରି ପୂଜ୍ୟ; ଏହି ଭସ୍ମ ଧରିବା ଦିବ୍ୟ ନିୟମ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କରିଲେ ମଧ୍ୟ।
ସୋଽପି ଯାଂ ଗତିମାପ୍ନୋତି ନ ତାଂ ଯଜ୍ଞଶତୈରପି । ସମ୍ପର୍କାଲ୍ଲୀଲଯା ଵାପି ଭଯାଦ୍ଵା ଧାରଯେତ୍ତୁ ଯଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଭସ୍ମ ଧରାଯାଏ, ସେଠି ଏମିତି ଗତି ମିଳେ, ଯାହା ଶତ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ; ସହଯୋଗ, ଖେଳ କିମ୍ବା ଭୟରୁ ଯିଏ ଏହା ଧରେ।
ଵିଧିଯୁକ୍ତୋ ଵିଭୂତିଂ ତୁ ସ ଚ ପୂଜ୍ଯୋ ଯଥା ହ୍ଯହମ୍ । ଶିଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦେଵାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୃପ୍ତିକାରଣମ୍
ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭସ୍ମ ଧରେ, ସେ ମୋତେ ଭଳି ପୂଜ୍ୟ; ଏହି ଭସ୍ମ ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ଯା ଭାରତ୍ଯାସ୍ତୃପ୍ତିକାରଣମ୍ । ନ ଦାନେନ ନ ଯଜ୍ଞେନ ନ ତପୋଭିଃ ସୁଦୁର୍ଲଭୈଃ
ଏହି ଭସ୍ମ ପାର୍ବତୀ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଭାରତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ; ଏହି ଫଳ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟାରେ ମିଳେ ନାହିଁ।
ନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରଯା ପୁଣ୍ଯଂ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରେଣ ଚ ଲଭ୍ଯତେ । ଦାନଂ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଧର୍ମାଶ୍ଚ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଶ୍ଚ ନାରଦ
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତିନିଟି ଭସ୍ମ ରେଖା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ; ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଧର୍ମ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଏହା ସମାନ ନୁହେଁ, ନାରଦ।
ଧ୍ଯାନଂ ତପସ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ । ଯଥା ରାଜା ସ୍ଵଚିହ୍ନାଙ୍କଂ ସ୍ଵଜନଂ ମନ୍ଯତେ ସଦା
ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟା ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ଭସ୍ମ ରେଖାର ଏକ ଷୋଳାଂଶ ମଧ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେପରି ରାଜା ନିଜ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଲୋକକୁ ସଦା ନିଜ ମନେ କରେ।
ତଥା ଶିଵସ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରାଙ୍କଂ ସ୍ଵକୀଯମିଵ ମନ୍ଯତେ । ଦ୍ଵିଜାତିର୍ଵାନ୍ଯଜାତିର୍ଵା ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତେନ ଭସ୍ମନା
ସେପରି ଶିବ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ଭସ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଲୋକକୁ ନିଜ ମନେ କରନ୍ତି; ସେ ଦ୍ୱିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ହେଉ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଭସ୍ମ ଥିଲେ।
ଧାରଯେଦ୍ଯସ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରାଙ୍କଂ ରୁଦ୍ରସ୍ତେନ ଵଶୀକୃତଃ । ତ୍ଯକ୍ତସର୍ଵାଶ୍ରମାଚାରୋ ଲୁପ୍ତସର୍ଵକ୍ରିଯୋଽପି ସଃ
ଯିଏ ତିନିଟି ଭସ୍ମ ଚିହ୍ନ ଧରେ, ରୁଦ୍ର ସେଠାରେ ବଶ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଓ କ୍ରିୟା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ।