ଇତି ପ୍ରାପ୍ଯ ଵରଂ ଶଂଭୋର୍ମହର୍ଷିର୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍ । ଵରଦାନୋନ୍ମୁଖୀଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରଣନାମ ମହେଶ୍ଵରୀମ୍
ଏଭଳି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇ, ମହାର୍ଷି ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ, ବର ଦେବାକୁ ସଦା ତତ୍ପର ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
କୋଟିଚଂଦ୍ରକଲାକାନ୍ତିଂ ସୁସ୍ମିତାଂ ପରିପୂଜ୍ଯ ଚ । ତୁଷ୍ଟାଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ସତତମିଲାଯାଃ ପୁଂସ୍ତ୍ଵକାମ୍ଯଯା
କୋଟି କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଧୁର ହସ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ଇଳାଙ୍କୁ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଆଶା କରି ସଦା ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଜଯ ଦେଵି ମହାଦେଵି ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରିଣି । ଜଯ ସର୍ଵସୁରାରାଧ୍ଯେ ଜଯାନଂତଗୁଣାଲଯେ
ଜୟ ହେ ଦେବୀ, ମହାଦେବୀ, ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଅନେକ ଗୁଣର ନିବାସ, ଆପଣଙ୍କୁ ଜୟ।
ନମୋ ନମସ୍ତେ ଦେଵେଶି ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲେ । ଜଯ ଦୁର୍ଗେ ଦୁ:ଖହଂତ୍ରି ଦୁଷ୍ଟଦୈତ୍ଯନିଷୂଦିନି
ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର ହେ ଦେବୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଣୀ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିବା, ଜୟ ହେ ଦୁର୍ଗା, ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଦାୟତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରୁଥିବା।
ଭକ୍ତିଗମ୍ଯେ ମହାମାଯେ ନମସ୍ତେ ଜଗଦମ୍ବିକେ । ସଂସାରସାଗରୋତ୍ତାରପୋତୀଭୂତପଦାମ୍ବୁଜେ
ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ, ମହାମାୟା, ଜଗତ୍ଜନନୀ, ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତାରିବା ପାଇଁ ନୌକା ସ୍ୱରୂପ, ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋଽପି ଵିବୁଧାସ୍ତ୍ଵତ୍ପାଦାଂବୁଜସେଵଯା । ଵିଶ୍ଵସର୍ଗସ୍ଥିତିଲଯପ୍ରଭୁତ୍ଵଂ ସମଵାପ୍ନୁଯୁଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ସେବା କରି, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର ଅଧିକାର ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପ୍ରସନ୍ନା ଭଵ ଦେଵେଶି ଚତୁର୍ଵର୍ଗପ୍ରଦାଯିନି । କସ୍ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୋତୁଂ କ୍ଷମୋ ଦେଵି କେଵଲଂ ପ୍ରଣତୋଽସ୍ମ୍ଯହମ୍
ଦୟାଳୁ ହେଉ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଣୀ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥିବା, ଏ ଦେବୀ, କିଏ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବ? ମୁଁ କେବଳ ତୁମ ପାଖରେ ନମ୍ର ହୋଇଛି।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ଭଗଵତୀ ଦୁର୍ଗା ନାରାଯଣୀ ପରା । ଭକ୍ତ୍ଯା ଵସିଷ୍ଠମୁନିନା ପ୍ରସନ୍ନା ତତ୍କ୍ଷଣାଦଭୂତ୍
ଏପରି ଭାବରେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ପରମ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ନାରାୟଣୀ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତଦୋଵାଚ ମହାଦେଵୀ ପ୍ରଣତାର୍ତିହରୀ ମୁନିମ୍ । ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଭଵନଂ ଗତ୍ଵା କୁରୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଦର୍ଚନମ୍
ତାପରେ ମହାଦେବୀ, ନମସ୍କାର କରୁଥିବାମାନେଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋର ପୂଜା କର।'
ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଶ୍ରାଵଯ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପୁରାଣଂ ମତ୍ପ୍ରିଯଂକରମ୍ । ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ନାମ ନଵାହୋଭିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
'ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଥିବା ପୁରାଣ, ଦେବୀଭାଗବତ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ, ନଉ ଦିନ ଧରି ପଢ଼ି ଶୁଣା।'
ଶ୍ରଵଣାଦେଵ ସତତଂ ପୁଂସ୍ତ୍ଵମସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତିରୋଧାନଂ ଗଚ୍ଛତଃସ୍ମ ଶିଵେଶ୍ଵରୌ
କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ର, ସେ ସଦା ପୁରୁଷତ୍ୱ ପୁନି ପାଇବେ—ଏହିପରି ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ କହି, ତାଙ୍କ ଦେହ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ତାଂ ଦିଶଂ ନତ୍ଵା ସମାଗତ୍ଯାଶ୍ରମଂ ନିଜମ୍ । ସମାହୂଯ ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଦେଵ୍ଯାରାଧନମାଦିଶତ୍
ବସିଷ୍ଠ ଏହି ଦିଗକୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ସେଠାରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଡାକି, ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ ସଂପୂଜ୍ଯ ଜଗଦଂବିକାମ୍ । ନଵରାତ୍ରଵିଧାନେନ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଭୂପତିମ୍
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ନବରାତ୍ର ବିଧିରେ ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯାପି ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତାମୃତମ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚ ଗୁରୁଂ ଲେଭେ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ନିରଂତରମ୍
ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭକ୍ତିସହିତ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଆମୃତ ଶୁଣି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ପୂଜା କରି, ଅବିରତ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ରାଜ୍ଯାସନେଽଭିଷିକ୍ତସ୍ତୁ ଵସିଷ୍ଠେନ ମହର୍ଷିଣା । ଭୁଵଂ ଶଶାସ ଧର୍ମେଣ ପ୍ରଜାଶ୍ଚୈଵାନୁରଂଜଯନ୍
ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସିଂହାସନରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ଈଜେ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ସଂପୂର୍ଣଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ । ପୁତ୍ରେଷୁ ରାଜ୍ଯଂ ସଂଦିଶ୍ଯ ପ୍ରାପ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଲୋକତାମ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ்ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଲେ, ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ଦେବୀଙ୍କ ସମାନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଇତି କଥିତମଶେଷଂ ସେତିହାସଂ ଚ ଵିପ୍ରା ଯଦି ପଠତି ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ମାନଵୋ ଵା ଶୃଣୋତି । ସ ଇହ ସକଲକାମାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମମୃତମଥାନ୍ତେ ଯାତି ଦେଵ୍ଯାଃ ସଲୋକମ୍
ଏହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଯେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଥବା ମଣିଷ ଭକ୍ତିସହିତ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଏଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଶେଷରେ ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକ ଓ ପରମ ଆମୃତ ପାଇଥାଏ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଥୋଽଧ୍ଯାଯଃ ସୂତ ଉଵାଚ। ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା କଥାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଵିଚିତ୍ରାଂ କୁଂଭସଂଭଵଃ । ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ ପୁନରାହେଦଂ ଵିଶାଖଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ବିନୟ ସହିତ ପୁନିଥରେ ବିଶାଖଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଦେଵସେନାପତେ . ଦେଵ ଵିଚିତ୍ରେଯଂ ଶ୍ରୁତା କଥା । ପୁନରନ୍ଯଚ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵଦ ଭାଗଵତସ୍ଯ ମେ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଦେବସେନାପତି, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିଲି। ଏବେ ମୋତେ ଭାଗବତର ଆଉ ମହିମା କୁହ।
ସ୍କନ୍ଦ ଉଵାଚ। ମିତ୍ରାଵରୁଣସଂଭୂତ ମୁନେ ଶୃଣୁ କଥାମିମାମ୍ । ଯତ୍ରୈକଦେଶ ମହିମା ପ୍ରୋକ୍ତା ଭାଗଵତସ୍ଯ ତୁ
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ମୁନି, ଏହି କଥା ଶୁଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗବତର କିଛି ମହିମା କୁହାଯାଇଛି।
ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଧର୍ମଵିସ୍ତାରୋ ଗାଯତ୍ରୀମଧିକୃତ୍ଯ ଚ । ଗାଯତ୍ର୍ଯା ମହିମା ଯତ୍ର ତଦ୍ଭାଗଵତମିଷ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଧର୍ମର ବିସ୍ତାର ଓ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟରେ ରଖି ତାଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି, ଏହି କଥାକୁ ଭାଗବତ ବୋଲାଯାଏ।
ଭଗଵତ୍ଯା ଇଦଂ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭାଗଵତଂ ଵିଦୁଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାରାଧ୍ଯା ପରା ଭଗଵତୀ ହି ସା
ଏହି କଥା ଭଗବତୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଭାଗବତ ବୋଲନ୍ତି। ସେ ଭଗବତୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠା।
ଋତଵାଗିତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ମୁନିରାସୀନ୍ମହାମତିଃ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍କାଲେ ଗଣ୍ଡାନ୍ତେ ପୌଷ୍ଣଭାନ୍ତିମେ
ଋତବାକ୍ ନାମକ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ମୁନି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପୌଷ ମାସର ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ସ ତସ୍ଯ ଜାତକର୍ମାଦି କ୍ରିଯାଶ୍ଚକ୍ରେ ଯଥାଵିଧି । ଚୂଡୋପନଯନାଦୀଂଶ୍ଚ ସଂସ୍କାରାନପି ସୋଽକରୋତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ, ଚୂଡାକର୍ମ, ଉପନୟନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟ କରାଇଲେ।
ଯତ ଆରଭ୍ଯ ଜାତୋଽସୌ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ତତ ଏଵାଥ ସ ମୁନିଃ ଶୋକରୋଗାକୁଲୋଽଭଵତ୍
ଏହି ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, ସେ ମୁନି ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ରୋଷଲୋଭପରୀତାତ୍ମା ତଥା ମାତାପି ତସ୍ଯ ଚ । ବହୁରାଗାର୍ଦିତା ନିତ୍ଯଂ ଶୁଚା ଦୁଃଖୀକୃତା ଭୃଶମ୍
ତାଙ୍କର ମନ ଓ ସେଇ ମାଆଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ ରୋଷ ଓ ଲୋଭରେ ଭରିଗଲା। ସେ ମାଆ ଅନେକ ଆସକ୍ତିରେ ତଳମାଳି, ସଦା ଶୋକରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଋତଵାକ୍ସ ମୁନିଶ୍ଚିନ୍ତାମଵାପ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ । କିମେତତତ୍କାରଣଂ ଜାତଂ ପୁତ୍ରୋ ମେଽତ୍ଯଂତଦୁର୍ମତିଃ
ଋତବାକ୍ ମୁନି ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ: 'ମୋ ପୁଅ କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲା?'
କସ୍ଯଚିନ୍ମୁନିପୁତ୍ରସ୍ଯ ବଲାତ୍ପତ୍ନୀଂ ଜହାର ଚ । ମେନେ ଶିକ୍ଷାଂ ପିତୁର୍ନାସୌ ନ ଚ ମାତୁର୍ଵିମୂଢଧୀଃ
ସେ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଜୋରକରି ଜଣେ ପତ୍ନୀକୁ ହରଣ କଲା; ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ମନେ ରଖିଲା ନାହିଁ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା।
ତତୋ ଵିଷଣ୍ଣଚିତ୍ତସ୍ତୁ ଋତଵାଗବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ । ଅପୁତ୍ରତା ଵରଂ ନୄଣାଂ ନ କଦାଚିତ୍କୁପୁତ୍ରତା
ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ମନେ ଋତବାକ୍ କହିଲେ—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଖରାପ ପୁଅ ଥିବାଠାରୁ ପୁଅ ନଥିବା ଭଲ।
ପିତୄନ୍କୁପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵର୍ଯାତାନ୍ନିରଯେ ପାତଯତ୍ଯପି । ଯାଵଜ୍ଜୀଵେତ୍ସଦା ପିତ୍ରୋଃ କେଵଲଂ ଦୁଃଖଦାଯକଃ
ଖରାପ ପୁଅ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନରକକୁ ଢେକିଁଦିଏ; ସେ ଯେତେଦିନ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ପିତାମାତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।