ବଦରୀଫଲମାତ୍ରଂ ତୁ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ମଧ୍ଯମଂ ବୁଧୈଃ । ଅଧମଂ ଚଣମାତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞୈଷା ମଯୋଦିତା
ବଦରିଫଳ ପରି ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ତାକୁ ମଧ୍ୟମ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି। ଚଣ ପରି ଛୋଟ ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ସେଠିକି ନିମ୍ନ ମାନାଯାଏ—ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚିତ କଥା।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚେତି ଶିଵାଜ୍ଞଯା । ଵୃକ୍ଷା ଜାତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତୁ ତଜ୍ଜାତୀଯାଃ ଶୁଭାକ୍ଷକାଃ
ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଗଛ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ନିଜ ନିଜ ବଂଶର ଶୁଭ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଶ୍ଵେତାସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଜ୍ଞେଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ରକ୍ତଵର୍ଣକାଃ । ପୀତା ଵୈଶ୍ଯାସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ କୃଷ୍ଣାଃ ଶୂଦ୍ରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଧଳା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲାଲ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ହଳଦିଆ ବୈଶ୍ୟ ଓ କଳା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଶୂଦ୍ର ବୋଲି ଜଣାଯିବା।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବିଭୃଯାଚ୍ଛ୍ଵେତାନ୍ ରକ୍ତାନ୍ ରାଜା ତୁ ଧାରଯେତ୍ । ପୀତାନ୍ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁ ବିଭୃଯାତ୍କୃଷ୍ଣାନ୍ ଶୂଦ୍ରସ୍ତୁ ଧାରଯେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧଳା, ରାଜାମାନେ ଲାଲ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ହଳଦିଆ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ କଳା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ସମାଃ ସ୍ନିଗ୍ଧା ଦୃଢାସ୍ତଦ୍ଵତ୍କଣ୍ଟକୈଃ ସଂଯୁତାଃ ଶୁଭାଃ । କୃମିଦଷ୍ଟାଞ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନାନ୍କଣ୍ଟକୈରହିତାଂସ୍ତଥା
ମସ୍ତ ମୃଦୁ, ଦୃଢ଼ ଓ କଂଟା ଥିବା ମଣିଗୁଡ଼ିକ, ଶୁଭ ମଣି, କୀଟ ଦ୍ୱାରା କାମୁଡ଼ା, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ଫାଟିଯାଇଥିବା ଓ କଂଟା ନଥିବା ମଣିଗୁଡ଼ିକ—
ଵ୍ରଣଯୁକ୍ତାନାଵୃତାଂଶ୍ଚ ଷଡ୍ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାଂସ୍ତୁ ଵର୍ଜଯେତ୍ । ସ୍ଵଯମେଵ କୃତଦ୍ଵାରୋ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଃ ସ୍ଯାଦିହୋତ୍ତମଃ
ଯେ ଛଅମୁଖି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଘାଉ ଥିବା ଓ ଢାକିଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଯେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ଗଭୀର ଛିଦ୍ର ଥାଏ, ସେଇ ଉତ୍ତମ।
ଯତ୍ତୁ ପୌରୁଷଯତ୍ନେନ କୃତଂ ତନ୍ମଧ୍ଯମଂ ଭଵେତ୍ । ସମାନ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାନ୍ଦୃଢାନ୍ଵୃତ୍ତାନ୍କ୍ଷୌମସୂତ୍ରେଣ ଧାରଯେତ୍
ମଣି ମାନେ ଯଦି ମାନବ ଚେଷ୍ଟାରେ ବନାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟମ ମନାଯାଏ। ମସ୍ତ ମୃଦୁ, ଦୃଢ଼ ଓ ଗୋଲାକାର ମଣି ରେଶମ ଡୋରିରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ସାମ୍ଯେନ ସମାନାତିଵିଲକ୍ଷଣା । ନିର୍ଘର୍ଷେ ହେମଲେଖାଭା ଯତ୍ର ଲେଖା ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ସମାନ ଓ ଅଲଗା ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଯେଉଁଠାରେ ଘସିଯିବା ବିନା ସୁନା ରେଖା ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ତଦକ୍ଷମୁତ୍ତମଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସ ଧାର୍ଯଃ ଶିଵପୂଜକୈଃ । ଶିଖାଯାମେକରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵୈ ଶିରସା ଵହେତ୍
ଏପରି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ, ଏହା ଶିବଭକ୍ତମାନେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଚୁଡ଼ିରେ ଗୋଟିଏ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ତିରିଶି ଟିଏ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଗଲେ ଧାର୍ଯା ବାହ୍ଵୋଃ ଷୋଡଶ ଷୋଡଶ । ମଣିବନ୍ଧେ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷାନ୍ସ୍କନ୍ଧେ ପଞ୍ଚାଶତଂ ଭଵେତ୍
ଗଳାରେ ଛଅତିରିଶି ଟିଏ, ଦୁଇ ବାହୁରେ ସୋଳ ସୋଳ ଟିଏ, ଦୁଇ କଣ୍ଡରେ ବାର ଟିଏ ଓ ଦୁଇ କନ୍ଧରେ ପଚାଶ ଟିଏ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତୈର୍ମାଲୋପଵୀତଂ ଚ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ । ଦ୍ଵିସରଂ ତ୍ରିସରଂ ଵାପି ବିଭୃଯାତ୍କଣ୍ଠଦେଶତଃ
ଏକଶଏ ଆଠ ଟିଏ ମଣିରେ ମାଳା କିମ୍ବା ଉପବୀତ ବନେଇବା ଉଚିତ। ଗଳାରେ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ତାର ପିନ୍ଧିବା ଯୋଗ୍ୟ।
କୁଣ୍ଡଲେ ମୁକୁଟେ ଚୈଵ କର୍ଣିକାହାରକେଷୁ ଚ । କେଯୂରେ କଟକେ ଚୈଵ କୁକ୍ଷିଵଂଶେ ତଥୈଵ ଚ
କଣଫୁଲ, ମୁକୁଟ, କଣ ଅଳଙ୍କାର, ବାହୁବନ୍ଧ, କଣ୍ଡି, ଓ ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶରେ, ଏବଂ କମରରେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ସୁପ୍ତେ ପୀତେ ସର୍ଵକାଲଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ ଧାରଯେନ୍ନରଃ । ତ୍ରିଶତଂ ତ୍ଵଧମଂ ପଞ୍ଚଶତଂ ମଧ୍ଯମମୁଚ୍ଯତେ
ଘୁମିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ପାନ କରିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ମଣିଷ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ତିନିଶଏ ଟିଏ ଅଧମ, ପାଞ୍ଚଶଏ ଟିଏ ମଧ୍ୟମ ମନାଯାଏ।
ସହସ୍ରମୁତ୍ତମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚୈଵଂ ଭେଦେନ ଧାରଯେତ୍ । ଶିରସୀଶାନମନ୍ତ୍ରେଣ କର୍ଣେ ତତ୍ପୁରୁଷେଣ ଚ
ହଜାର ଟିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ। ଏଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ—ମୁଣ୍ଡରେ ଇଶାନ ମନ୍ତ୍ରରେ, କଣରେ ତତ୍ପୁରୁଷ ମନ୍ତ୍ରରେ।
ଅଘୋରେଣ ଲଲାଟେ ତୁ ତେନୈଵ ହୃଦଯେଽପି ଚ । ଅଘୋରବୀଜମନ୍ତ୍ରେଣ କରଯୋର୍ଧାରଯେତ୍ପୁନଃ
ଲଳାଟରେ ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ, ଏବଂ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମନ୍ତ୍ରରେ। ଅଘୋର ବୀଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ହାତରେ ପୁଣି ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚାଶଦକ୍ଷଗ୍ରଥିତାଂ ଵାମଦେଵେନ ଚୋଦରେ । ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମଭିରଙ୍ଗୈଶ୍ଚାପ୍ଯେଵଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣମ୍
ପଚାଶ ଟିଏ ମଣି ଗୁଛି ଉଡ଼ରେ ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ରରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବରେ ପାଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଂଗରେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଗ୍ରଥିତାନ୍ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ସର୍ଵାନକ୍ଷାଂସ୍ତୁ ଧାରଯେତ୍ । ଏକଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଃ ପରତତ୍ତ୍ଵପ୍ରକାଶକଃ
ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁଛି ସମସ୍ତ ମଣି ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏକମୁଖି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ପରତତ୍ତ୍ଵଧାରଣାଚ୍ଚ ଜାଯତେ ତତ୍ପ୍ରକାଶନମ୍ । ଦ୍ଵିଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଭଵେତ୍
ପରମତତ୍ତ୍ୱ ପିନ୍ଧିଲେ ତାହାର ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ଦୁଇମୁଖି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ରୂପ।
ଧାରଣାଦର୍ଧନାରୀଶଃ ପ୍ରୀଯତେ ତସ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ । ତ୍ରିଵକ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵନଲଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯାଂ ଦହତି କ୍ଷଣାତ୍
ଏହା ପିନ୍ଧିଲେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି। ତିନିମୁଖି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଅଗ୍ନି ସ୍ୱରୂପ ଓ ମହିଳା ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ଦହନ କରେ।
ତ୍ରିମୁଖଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋଽପ୍ଯଗ୍ନିତ୍ରଯସ୍ଵରୂପକଃ । ତଦ୍ଧାରଣାଚ୍ଚ ହୁତଭୁକ୍ ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଯତି ନିତ୍ଯଶଃ
ତିନିମୁଖି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ତିନି ଅଗ୍ନିର ରୂପ। ଏହା ପିନ୍ଧିଲେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି।
ଚତୁର୍ମୁଖସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଃ ପିତାମହସ୍ଵରୂପକଃ । ତଦ୍ଧାରଣାନ୍ମହାଶ୍ରୀମାନ୍ମହଦାରୋଗ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଚାରିମୁଖି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ର ରୂପ। ଏହା ପିନ୍ଧିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ମହା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଏ।
ମହତୀ ଜ୍ଞାନସମ୍ପତ୍ତିଃ ଶୁଦ୍ଧଯେ ଧାରଯେନ୍ନରଃ । ପଞ୍ଚମୁଖସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଃ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପକଃ
ବଡ଼ ଜ୍ଞାନ ଓ ସଫଳତା ପାଇଁ, ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚମୁଖି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମ ର ରୂପ।
ତସ୍ଯ ଧାରଣମାତ୍ରେଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଯତି ମହେଶ୍ଵରଃ । ଷଡ୍ଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଃ କାର୍ତିକେଯାଧିଦୈଵତଃ
ଏହାକୁ ପିନ୍ଧିବାମାତ୍ରରେ ମହାଦେବ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି । ଛଅମୁହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉପରେ କାର୍ତିକେୟଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଅଛି ।
ଵିନାଯକଂ ଚାପି ଦେଵଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ । ସପ୍ତଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଃ ସପ୍ତମାତ୍ରାଧିଦୈଵତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ଏହାର ସଂଯୋଗ ଭିନାୟକ ଦେବଙ୍କ ସହିତ ଅଛି । ସାତମୁହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉପରେ ସାତ ମାତାଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଅଛି ।
ସପ୍ତାଶ୍ଵଦୈଵତଶ୍ଚୈଵ ମୁନିସପ୍ତକଦୈଵତଃ । ତଦ୍ଧାରଣାନ୍ମହାଶ୍ରୀଃ ସ୍ଯାନ୍ମହଦାରୋଗ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏହାକୁ ସାତ ଘୋଡା ଓ ସାତ ଋଷିଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏହାକୁ ପିନ୍ଧିଲେ ବଡ଼ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଳେ ।
ମହତୀ ଜ୍ଞାନସମ୍ପତ୍ତିଃ ଶୁଚିର୍ଵୈ ଧାରଯେନ୍ନରଃ । ଅଷ୍ଟଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋଽପ୍ଯଷ୍ଟମାତ୍ରାଧିଦୈଵତଃ
ଏହାକୁ ପିନ୍ଧିଲେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନ ଓ ପବିତ୍ରତା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ । ଅଠମୁହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉପରେ ଅଠ ମାତାଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଅଛି ।
ଵସ୍ଵଷ୍ଟକପ୍ରୀତିକରୋ ଗଙ୍ଗାପ୍ରୀତିକରଃ ଶୁଭଃ । ତଦ୍ଧାରଣାଦିମେ ପ୍ରୀତା ଭଵେଯୁଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
ଏହା ଅଠ ଵସୁ ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଶୁଭ । ଏହାକୁ ପିନ୍ଧିଲେ ଏହି ସତ୍ୟବାଦୀ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ।
ନଵଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋ ଯମଦେଵ ଉଦାହୃତଃ । ତଦ୍ଧାରଣାଦ୍ଯମଭଯଂ ନ ଭଵତ୍ଯେଵ ସର୍ଵଥା
ନଅମୁହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ସଂଯୋଗ ଯମ ଦେବଙ୍କ ସହିତ ଅଛି । ଏହାକୁ ପିନ୍ଧିଲେ କେବେ ଯମଙ୍କର ଭୟ ରହିନାହିଁ ।
ଦଶଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋ ଦଶାଶାଦୈଵତଃ ସ୍ମୃତଃ । ଦଶାଶାପ୍ରୀତିଜନକୋ ଧାରଣେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଦଶମୁହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉପରେ ଦଶ ଦିଗପାଳଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଅଛି । ଏହାକୁ ପିନ୍ଧିଲେ ଦଶ ଦିଗପାଳଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ ।
ଏକାଦଶମୁଖସ୍ତ୍ଵକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରୈକାଦଶଦୈଵତଃ । ତମିନ୍ଦ୍ରଦୈଵତଂ ଚାହୁଃ ସଦା ସୌଖ୍ଯଵିଵର୍ଧନମ୍
ଏକାଦଶମୁହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉପରେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଅଛି । ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂଯୋଗ ମଧ୍ୟ କହାଯାଏ, ଏହା ସଦା ସୁଖ ବଢ଼ାଏ ।