ଅଵିଦ୍ଯୋ ଵା ସଵିଦ୍ଯୋ ଵା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ତୁ ଧାରଣାତ୍ । ଶିଵଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେତ କୀକଟେ ଗର୍ଦଭୋ ଯଥା
ଯେ ଅଜ୍ଞାନୀ କି ଜ୍ଞାନୀ, ଯେଉଁଠି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଲେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେପରି କିକଟ ଦେଶରେ ଗଧା ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ସ୍କନ୍ଦ ଉଵାଚ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାନ୍ସନ୍ଦଧେ ଦେଵ ଗର୍ଦଭଃ କେନ ହେତୁନା । କୀକଟେ କେନ ଵା ଦତ୍ତସ୍ତଦ୍ବ୍ରୂହି ପରମେଶ୍ଵର
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, କି କାରଣରେ ଗଧା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଥିଲା? କିପରି ସେ କିକଟ ଦେଶକୁ ଗଲା? ଏହା ମୋତେ କହ, ପରମେଶ୍ୱର।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଶୃଣୁ ପୁତ୍ର ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ଗର୍ଦଭୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯପର୍ଵତେ । ଧତ୍ତେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଭାରଂ ତୁ ଵାହିତଃ ପଥିକେନ ତୁ
ଭଗବାନ କହିଲେ: ପୁଅ, ପୁରୁଣା ଘଟଣା ଶୁଣ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ଗଧା ଏକ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଭାର ବୋହୁଥିଲା।
ଶ୍ରାନ୍ତୋଽସମର୍ଥସ୍ତଦ୍ଭାରଂ ଵୋଢୁଂ ପତିତଵାନ୍ଭୁଵି । ପ୍ରାଣୈସ୍ତ୍ଵକ୍ତସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରସ୍ତୁ ଶୂଲପାଣିର୍ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଭାର ଉଠାଇ ଥକି ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତାହାର ପ୍ରାଣ ଯିବା ବେଳେ, ତିନି ଆଖି ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହେଶ୍ୱର ଦେଖାଦେଲେ।
ମତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାସେନ ମଦନ୍ତିକମୁପାଗତଃ । ଯାଵଦ୍ଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯାନଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାଣାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ମୋର କୃପାରେ, ହେ ମହାସେନ, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା। ତାହାର ଦେହରେ ଯେତେ ଗଣନା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଥିଲା, ସେତେ ଯୁଗ ହଜାର ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲା।
ତାଵଦ୍ଯୁଗସହସ୍ରାଣି ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ । ସ୍ଵଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ନାଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ କଦାଚନ
ଏହି କଥା କେବଳ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କହିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ କଦାପି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅଭକ୍ତେଭ୍ଯୋଽପି ମୂର୍ଖେଭ୍ଯଃ କଦାଚିନ୍ନ ପ୍ରକାଶଯେତ୍ । ଅଭକ୍ତୋ ଵାସ୍ତୁ ଭକ୍ତୋ ଵା ନୀଚୋ ନୀଚତରୋଽପି ଵା
ଅଭକ୍ତ କି ମୂର୍ଖ ଲୋକଙ୍କୁ କଦାପି ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେ ଭକ୍ତ କି ଅଭକ୍ତ, ନୀଚ କି ଅଧମ—
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାନ୍ଧାରଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାତକୈଃ । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ କେନ ଵା ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍
ଯେ କେହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ପୁଣ୍ୟ ସହିତ କ'ଣ ତୁଳନା ହୋଇପାରିବ?
ମହାଵ୍ରତମିଦଂ ପ୍ରାହୁର୍ମୁନଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିନଃ । ସହସ୍ରଂ ଧାରଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାଣାଂ ଧୃତଵ୍ରତଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି — ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପବିତ୍ର ବ୍ରତ। ଯିଏ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଏକ ହଜାର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧେ, ସେ ବ୍ରତୀ ମାନ୍ୟ ହୁଏ।
ତଂ ନମନ୍ତି ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଯଥା ରୁଦ୍ରସ୍ତଥୈଵ ସଃ । ଅଭାଵେ ତୁ ସହସ୍ରସ୍ଯ ବାହ୍ଵୋଃ ଷୋଡଶ ଷୋଡଶ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଯେପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କରନ୍ତି। ଯଦି ଏକ ହଜାର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାହୁରେ ଷୋଳ ଷୋଳ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଏକଂ ଶିଖାଯାଂ କରଯୋର୍ଦ୍ଵାଦଶ ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ । ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍କଣ୍ଠଦେଶେ ତୁ ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଚ ମସ୍ତକେ
ଶିରର ଚୁଡ଼ିରେ ଗୋଟିଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତରେ ବାରୋଟି, ଗଳାରେ ବତ୍ତିଶଟି ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଚାଳିଶଟି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଏକୈକଂ କର୍ଣଯୋଃ ଷଟ୍ ଷଟ୍ ଵକ୍ଷସ୍ଯଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍ । ଯୋ ଧାରଯତି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାନ୍ ରୁଦ୍ରଵତ୍ସ ତୁ ପୂଜ୍ଯତେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ କାନରେ ଗୋଟିଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତିରେ ଛଅଟି ଏବଂ ଛାତିରେ ଏକଶଅଠ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଲେ, ସେ ଲୋକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।
ମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲସ୍କଟିକରୌପ୍ଯଵୈଦୂର୍ଯକାଞ୍ଚନୈଃ । ସମେତାନ୍ଧାରଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାନ୍ସ ଶିଵୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ, ଚାନ୍ଦି, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ସୁନା ସହିତ ଗଠିତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧାଯାଏ, ସେ ଲୋକ ଶିବଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ।
କେଵଲାନପି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷାନ୍ଯଦ୍ଯାଲସ୍ଯାଦ୍ବିଭର୍ତି ଯଃ । ତଂ ନ ସ୍ପୃଶନ୍ତି ପାପାନି ତମାଂସୀଵ ଵିଭାଵସୁମ୍
ଯଦି କେହି କେବଳ ସାଧାରଣ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାତ୍ର ପିନ୍ଧେ, ତାହା ଆଳସ୍ୟରୁ ହେଉ, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ପାପ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଲଯା ମନ୍ତ୍ରୋ ଜପ୍ତୋଽନନ୍ତଫଲପ୍ରଦଃ । ଯସ୍ଯାଙ୍ଗେ ନାସ୍ତି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଏକୋଽପି ବହୁପୁଣ୍ଯଦଃ
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳାରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଅନେକ ଫଳ ମିଳେ। ଯଦି ଦେହରେ ଗୋଟିଏ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ, ତେବେ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ତସ୍ଯ ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥଂ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରରହିତଂ ଯଥା । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ ମସ୍ତକେ ଧୃତ୍ଵା ଶିରଃସ୍ନାନଂ କରୋତି ଯଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଦେହରେ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ ହୁଏ, ଯେପରି ତିଳକ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଜନ୍ମ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ମୁଣ୍ଡରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧି ଶିର ଧୋଇଯାଏ—
ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଏକଵକ୍ତ୍ରଃ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ର ଏକାଦଶମୁଖାଃ ପରେ
ସେ ଲୋକ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ—ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କେତେକ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଗୋଟିଏ ମୁଖ, କେତେକ ପାଞ୍ଚ ମୁଖ, ଆଉ କେତେକ ଏଗାର ମୁଖ ଥାଏ।
ଚତୁର୍ଦଶମୁଖାଃ କେଚିଦ୍ରୁଦ୍ରାକ୍ଷା ଲୋକପୂଜିତାଃ । ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜ୍ଯତେ ନିତ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଃ ଶଙ୍କରାତ୍ମକଃ
କେତେକ ଚୌଦ୍ଦ ମୁଖ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ହେଉଛି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅଂଶ, ଏହାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଦରିଦ୍ରଂ ଵାପି ପୁରୁଷଂ ରାଜାନଂ କୁରୁତେ ଭୁଵି । ଅତ୍ର ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ପୁରାଣଂ ମତମୁତ୍ତମମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହୋଇପାରେ। ଏହି ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରାତନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମତ କହିବି।
କୋସଲେଷୁ ଦ୍ଵିଜଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଗିରିନାଥ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ମହାଧନୀ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ
କୋଶଳ ଦେଶରେ ଗିରିନାଥ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ ବହୁତ ଧନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞକୃଦ୍ଦୀକ୍ଷିତସ୍ତସ୍ଯ ତନଯଃ ସୁନ୍ଦରାକୃତିଃ । ନାମ୍ନା ଗୁଣନିଧିଃ ଖ୍ଯାତସ୍ତରୁଣଃ କାମସୁନ୍ଦରଃ
ସେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦୀକ୍ଷିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଗୁଣନିଧି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯୁବକ, ଶୋଭାବାନ୍ ଓ କାମଦେବ ପରି ଆକର୍ଷକ ଥିଲେ।
ଗୁରୋଃ ସୁଧିଷଣସ୍ଯାଥ ପତ୍ନୀଂ ମୁକ୍ତାଵଲୀମଥ । ମୋହଯାମାସ ରୂପେଣ ଯୌଵନେନ ମଦେନ ଚ
ସେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ସୁଧିଷଣଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ମୁକ୍ତାବଳୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରୂପ, ଯୁବନ ଓ ଅହଂକାରରେ ମୋହିତ କରିଦେଲେ।
ସଙ୍ଗତସ୍ତୁ ତଯା ସାର୍ଧଂ କଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ତତୋ ଭିଯା । ଵିଷଂ ଦଦୌ ଚ ଗୁରଵେ ଯେଭେ ପଶ୍ଚାତ୍ତୁ ନିର୍ଭଯଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ କିଛି ସମୟ ରହିଲେ, ପରେ ଭୟରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଲେ। ପରେ ସେ ନିର୍ଭୟ ହେଇଗଲେ।
ଯଦା ମାତା ପିତା କର୍ମ କିଞ୍ଚିଜ୍ଜାନାତି ଯତ୍କ୍ଷଣେ । ମାତରଂ ପିତରଂ ଚାପି ମାରଯାମାସ ତଦ୍ଵିଷାତ୍
ଯେତେବେଳେ ମାଆଁ ବାପା ତାଙ୍କର କର୍ମ ଜାଣିଗଲେ, ସେ ସେଇ ବିଷରେ ଦୁହେଁ ମାଆଁ ବାପାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ନାନାଵିଲାସଭୋଗୈଶ୍ଚ ଜାତେ ଦ୍ରଵ୍ଯଵ୍ଯଯେ ତତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଗୃହେ ଚୌର୍ଯଂ ଚକାର ସ ତଦା ଖଲଃ
ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଓ ଭୋଗବିଳାସରେ ସମସ୍ତ ଧନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଘରରେ ଚୋରି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୁରାପାନମଦୋନ୍ମତ୍ତସ୍ତଦା ଜ୍ଞାତିବହିଷ୍କୃତଃ । ଗ୍ରାମାନ୍ନିଷ୍କାସିତଃ ସର୍ଵୈସ୍ତଦା ସୋଽଭୂଦ୍ଵନେଚରଃ
ମଦ୍ୟପାନରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଜ୍ଞାତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହିଷ୍କୃତ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଗ୍ରାମରୁ ତାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହିପରି ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ମୁକ୍ତାଵଲ୍ଯା ତଯା ସାର୍ଧଂ ଜଗାମ ଗହନଂ ଵନମ୍ । ମାର୍ଗେ ସ୍ଥିତୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଲୋଭାଜ୍ଜଘାନ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ବହୂନ୍
ସେ ମୁକ୍ତାମାଳା ସହିତ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲା। ରାସ୍ତାରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଧନଲୋଭରେ ବହୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲା।
ଏଵଂ ବହୁଗତେ କାଲେ ମମାର ସ ତଦାଧମଃ । ନେତୁଂ ତଂ ଯମଦୂତାଶ୍ଚ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲାପରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଟିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ତାକୁ ନେବାକୁ ଯମର ଦୂତମାନେ ହଜାରେ ଆସିଲେ।
ଶିଵଲୋକାଚ୍ଛିଵଗଣାସ୍ତଥୈଵ ଚ ସମାଗତାଃ । ତଯୋଃ ପରସ୍ପରଂ ଵାଦୋ ବଭୂଵ ଗିରିଜାସୁତ
ଶିବଙ୍କ ଲୋକରୁ ଶିବଙ୍କ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ଦୁଇପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ହେ ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନ।
ଯମଦୂତାସ୍ତଦା ପ୍ରୋଚୁଃ ପୁଣ୍ଯମସ୍ଯ କିମସ୍ତି ହି । ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ସେଵକାଃ ଶମ୍ଭୋର୍ଯଦ୍ଯେନଂ ନେତୁମିଚ୍ଛଥ
ତେବେ ଯମଦୂତମାନେ କହିଲେ, 'ଏହାର କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି? ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ନେବାକୁ ଚାହ, ଶିବଙ୍କ ସେବକମାନେ କହନ୍ତୁ।'