ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣାଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଭଵତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ପଶ୍ଯନ୍ନପି ନିଷିଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ତଥା ଶୃଣ୍ଵନ୍ନପି ସ୍ମରନ୍
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲୋକ ରୁଦ୍ର ହୁଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ନିଷିଦ୍ଧ କଥା ଦେଖିଲେ, ଶୁଣିଲେ କିମ୍ବା ମନେ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ଜିଘ୍ରନ୍ନପି ତଥା ଚାଶ୍ନନ୍ ପ୍ରଲପନ୍ନପି ସନ୍ତତମ୍ । କୁର୍ଵନ୍ନପି ସଦା ଗଚ୍ଛନ୍ଵିସୃଜନ୍ନପି ମାନଵଃ
ଘ୍ରାଣ କଲେ, ଖାଇଲେ, କଥା କହିଲେ, କିଛି କାମ କଲେ, ଚାଲିଲେ କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ—
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣାଦେଵ ସର୍ଵପାପୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ । ଅନେନ ଭୁକ୍ତଂ ଦେଵେନ ଭୁକ୍ତଂ ଯତ୍ତୁ ତଥା ଭଵେତ୍
କେବଳ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଲାଗେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଖାଇଯାଏ, ତାହା ଦେବତା ଖାଇଥିବା ପରି ହୁଏ।
ପୀତଂ ରୁଦ୍ରେଣ ତତ୍ପୀତଂ ଘ୍ରାତଂ ଘ୍ରାତଂ ଶିଵେନ ତତ୍ । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣେ ଲଜ୍ଜା ଯେଷାମସ୍ତି ମହାମୁନେ
ଯାହା ପିଆଯାଏ, ତାହା ରୁଦ୍ର ପିଇଥିବା ପରି; ଯାହା ଘ୍ରାଣ କରାଯାଏ, ତାହା ଶିବ ଘ୍ରାଣ କରିଥିବା ପରି। ମହାମୁନି, ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବାରେ ଲଜ୍ଜା ପାଆନ୍ତି—
ତେଷାଂ ନାସ୍ତି ଵିନିର୍ମୋକ୍ଷଃ ସଂସାରାଜ୍ଜନ୍ମକୋଟିଭିଃ । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରିଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିଵାଦଂ କରୋତି ଯଃ
ସେମାନଙ୍କୁ କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଥିବାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—
ଉତ୍ପତ୍ତୌ ତସ୍ଯ ସାଙ୍କର୍ଯମସ୍ତ୍ଵେଵେତି ଵିନିଶ୍ଚଯଃ । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣାଦେଵ ରୁଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରତ୍ଵମାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିକୃତି ହୁଏ। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଲେ ରୁଦ୍ର ନିଜ ରୁଦ୍ରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ମୁନଯଃ ସତ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପା ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମାଗତଃ । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠଂ ନ କିଞ୍ଚିଦପି ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ମୁନିମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ଓ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବାଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରିଣେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରଂ ଧାନ୍ଯଂ ଦଦାତି ଯଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଥିବାକୁ କପଡ଼ା କିମ୍ବା ଧାନ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରିଣଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଭୋଜଯେତ ଵିମୋଦତଃ । ପିତୃଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଥିବାକୁ ଭୋଜନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃଲୋକ ପାଇଥାନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରିଣଃ ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାଦ୍ଭିଃ ପିବେନ୍ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଥିବାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ ତାହାର ପାଣି ପିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ହାରଂ ଵା କଟକଂ ଵାପି ସୁଵର୍ଣଂ ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସହିତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଧାରଯନ୍ ରୁଦ୍ରତାମିଯାତ୍
ଯଦି କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସହିତ ହାର, କଟକ, କିମ୍ବା ସୁନା ଗହଣା ଭକ୍ତି ସହିତ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ କେଵଲଂ ଵାପି ଯତ୍ର କୁତ୍ର ମହାମତେ । ସମନ୍ତ୍ରକଂ ଵା ମନ୍ତ୍ରେଣ ରହିତଂ ଭାଵଵର୍ଜିତମ୍
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯଦି କେବଳ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ଛଡା, କିମ୍ବା କୌଣସି ଭାବ ନଥିବା ବେଳେ ପିନ୍ଧାଯାଏ,
ଯୋ ଵା କୋ ଵା ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଧାରଯେଲ୍ଲଜ୍ଜଯାପି ଵା । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଭକ୍ତି କିମ୍ବା ଲଜ୍ଜା ସହିତ ଏହା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଅହୋ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କୁର୍ଯାଦ୍ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣମ୍
ଆହା! ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମହିମାକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବି ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ଉଦ୍ୟମ କରି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଏଵଂଭୂତାନୁଭାଵୋଽଯଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋ ଭଵତାନଘ । ଵର୍ଣିତୋ ମହତାଂ ପୂଜ୍ଯଃ କାରଣଂ ତତ୍ର କିଂ ଵଦ
ନାରଦ କହିଲେ: ଏଭଳି ଶକ୍ତି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଅଛି, ଯେପରିକି ଆପଣ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛନ୍ତି, ହେ ପାପହୀନ; ଏହାକୁ ମହାନ ଲୋକମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହାର କାରଣ କଣ, କୃପା କରି କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଏଵମେଵ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ଭଗଵାନ୍ ଗିରିଶଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଷଣ୍ମୁଖେନ ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ତଂ ଯଦୁଵାଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏହିପରି, ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନ ଗିରିଶ, ମହାପ୍ରଭୁ ରୁଦ୍ର, ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ; ଏହାକୁ ଶୁଣ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ଷଣ୍ମୁଖ ତତ୍ତ୍ଵେନ କଥଯାମି ସମାସତଃ । ତ୍ରିପୁରୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ ପୁରାଽଽସୀତ୍ସର୍ଵଦୁର୍ଜଯଃ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଷଣ୍ମୁଖ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି; ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଦାନବ ଥିଲା, ତାହାର ନାମ ଥିଲା ତ୍ରିପୁର, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ।
ଜିତାସ୍ତେନ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ବହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦିଦେଵତାଃ । ସର୍ଵୈସ୍ତୁ କଥିତେ ତସ୍ମିଂସ୍ତଦାହଂ ତ୍ରିପୁରଂ ପ୍ରତି
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେକୁ ଜିତିଥିଲା। ସମସ୍ତେ ତାହା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ତାପରେ ମୁଁ ତ୍ରିପୁରଙ୍କୁ କହିଲି।
ଅଚିନ୍ତଯଂ ମହାଶସ୍ତ୍ରମଘୋରାଖ୍ଯଂ ମନୋହରମ୍ । ସର୍ଵଦେଵମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ଘୋରରୂପି ଯତ୍
ମୁଁ ଏକ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବନା କରିଥିଲି, ଯାହାର ନାମ ଅଘୋର, ଏହା ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମିଶିଥିଲେ, ଏହା ଦେହାଳି ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲା।
ତ୍ରିପୁରସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥାଯ ଦେଵାନାଂ ତାରଣାଯ ଚ । ସର୍ଵଵିଘ୍ନୋପଶମନମଘୋରାସ୍ତ୍ରମଚିନ୍ତଯମ୍
ତ୍ରିପୁରଙ୍କ ନାଶ ଓ ଦେବମାନେର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ, ମୁଁ ଅଘୋର ଅସ୍ତ୍ର ଭାବନା କରିଥିଲି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରେ।
ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଚକ୍ଷୁରୁନ୍ମୀଲିତଂ ମଯା । ପଶ୍ଚାନ୍ମମାକୁଲାକ୍ଷିଭ୍ଯଃ ପତିତା ଜଲବିନ୍ଦଵଃ
ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଆଖି ଖୋଲି ରଖିଥିଲି; ପରେ, ମୋ ଆତଙ୍କିତ ଆଖିରୁ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପଡିଲା।
ତତ୍ରାଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁତୋ ଜାତା ମହାରୁଦ୍ରାକ୍ଷଵୃକ୍ଷକାଃ । ମମାଜ୍ଞଯା ମହାସେନ ସର୍ଵେଷାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ସେ ଅଂଶୁରୁ ମହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ମହାସେନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।
ବଭୂଵୁସ୍ତେ ଚ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷା ଅଷ୍ଟତ୍ରିଂଶତ୍ପ୍ରଭେଦତଃ । ସୂର୍ଯନେତ୍ରସମୁଦ୍ଭୂତାଃ କପିଲା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ସେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଅଠତ୍ରିଶ ପ୍ରକାରର ହେଲା; କପିଳ ରଙ୍ଗର ଦ୍ୱାଦଶ ଟି ମୋ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନେତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ବୋଲି କହାଯାଏ।
ସୋମନେତ୍ରୋତ୍ଥିତାଃ ଶ୍ଵେତାସ୍ତେ ଷୋଡଶଵିଧାଃ କ୍ରମାତ୍ । ଵହ୍ନିନେତ୍ରୋଦ୍ଭଵାଃ କୃଷ୍ଣା ଦଶ ଭେଦା ଭଵନ୍ତି ହି
ଚନ୍ଦ୍ର ନେତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶ୍ୱେତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଛୋଡ଼େଶ ପ୍ରକାରର; ଅଗ୍ନି ନେତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କୃଷ୍ଣ ଦଶ ପ୍ରକାରର ହେବା।
ଶ୍ଵେତଵର୍ଣଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷୋ ଜାତିତୋ ବ୍ରାହ୍ମ ଉଚ୍ଯତେ । କ୍ଷାତ୍ରୋ ରକ୍ତସ୍ତଥା ମିଶ୍ରୋ ଵୈଶ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରକଃ
ଶ୍ୱେତ ରଙ୍ଗର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମିଶ୍ର ରଙ୍ଗର ବୈଶ୍ୟ, ଓ କୃଷ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଶୂଦ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଏକଵକ୍ତ୍ରଃ ଶିଵଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ଦ୍ଵିଵକ୍ତ୍ରୋ ଦେଵଦେଵ୍ଯୋ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଵିଧଂ ନାଶଯେଦଘମ୍
ଏକ ମୁହଁ ଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସ୍ୱୟଂ ଶିବ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଛି, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରେ; ଦୁଇ ମୁହଁ ଥିବା ଦେବଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ପାପ ନାଶ କରେ।
ତ୍ରିଵକ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵନଲଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯାଂ ଦହତି କ୍ଷଣାତ୍ । ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ନରହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ତିନି ମୁହଁ ଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସ୍ୱୟଂ ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଅଛି, ଏହା ମହିଳା ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ଦହିଦିଏ; ଚାରି ମୁହଁ ଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ଅଛି, ଏହା ପୁରୁଷ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରେ।
ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଃ ସ୍ଵଯଂ ରୁଦ୍ରଃ କାଲାଗ୍ନିର୍ନାମ ନାମତଃ । ଅଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣୋଦ୍ଭୂତୈରଗମ୍ଯାଗମନୋଦ୍ଭଵୈଃ
ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ ଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସ୍ୱୟଂ ରୁଦ୍ର, କାଳାଗ୍ନି ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହା ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାରୁ ଓ ଅନୁଚିତ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପୈସ୍ତୁ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଧାରଣାତ୍ । ଷଡ୍ଵକ୍ତ୍ରଃ କାର୍ତିକେଯସ୍ତୁ ସ ଧାର୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣେ କରେ
ପଞ୍ଚମୁଖୀ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଷଡ୍ମୁଖୀ ଯାହା କାର୍ତିକେୟଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ସେଠିକି ପ୍ରବଳ ହାତରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିଭିଃ ପାପୈର୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ସପ୍ତଵକ୍ତ୍ରୋ ମହାଭାଗୋ ହ୍ଯନଙ୍ଗୋ ନାମ ନାମତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ସପ୍ତମୁଖୀ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅନଙ୍ଗ ନାମରେ ପରିଚିତ ।