ଉଦଙ୍ମୁଖୋ ଦିଵା କୁର୍ଯାଦ୍ରାତ୍ରୌ ଚେଦ୍ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ । ତତ ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଂ ଲୋଷ୍ଠପର୍ଣତୃଣାଦିଭିଃ
ଦିନରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପରେ ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ପୂରିଷକୁ ମାଟି, ପତ୍ର, ତୃଣ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଢାକିବା ଉଚିତ।
ଗୃହୀତଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ଥାଯ ସ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵାରିସନ୍ନିଧୌ । ପାତ୍ରେ ଜଲଂ ଗହୀତ୍ଵା ତୁ ଗଚ୍ଛେଦନ୍ଯତ୍ର ଚୈଵ ହି
ଲିଙ୍ଗ ସଫା କରି ଉଠି, ଜଳ ସମ୍ନିଧିକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ପାତ୍ରରେ ଜଳ ନେଇ, ପରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ମୃତ୍ତିକାଂ କୂଲାଚ୍ଛ୍ଵେତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମଃ । ରକ୍ତାଂ ପୀତାଂ ତଥା କୃଷ୍ଣାଂ ଗୃହ୍ଣୀଯୁଶ୍ଚାନ୍ଯଵର୍ଣକାଃ
ନଦୀ କୂଳରୁ ଧଳା ମାଟି ନେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିମ୍ବା ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଳା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରଙ୍ଗର ମାଟି ନେଇବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ଯା ଯତ୍ର ଦେଶେ ସୈଵ ଗ୍ରାହ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ । ଅନ୍ତର୍ଜଲାଦ୍ଦେଵଗୃହାଦ୍ଵଲ୍ମୀକାନ୍ମୂଷକୋତ୍କରାତ୍
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଯାହା ମିଳିଥାଏ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେହି ମାଟି ନେଇବା ଉଚିତ; ଜଳ ଭିତରୁ, ଦେବ ଗୃହରୁ, ଜହିଁ, ଉଠକୁ ମାଉସ ଗଡ଼ିରୁ ନେଇବା ଉଚିତ।
କୃତଶୌଚାଵଶିଷ୍ଟାଚ୍ଚ ନ ଗ୍ରାହ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚମୃତ୍ତିକାଃ । ମୂତ୍ରାତ୍ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଶୌଚେ ମୈଥୁନେ ତ୍ରିଗୁଣଂ ସ୍ମୃତମ୍
ପୂର୍ବ ଶୌଚରେ ବ୍ୟବହୃତ ମାଟି ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୁତ୍ର ପାଇଁ ଦୁଇ ଗୁଣା ମାଟି ନେବା ନିୟମ, ମିଳନ ପାଇଁ ତିନି ଗୁଣା ମାଟି ନେବା ନିୟମ।
ଏକା ଲିଙ୍ଗେ କରେ ତିସ୍ର ଉଭଯୋର୍ମୃଦ୍ଦ୍ଵଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ମୂତ୍ରଶୌଚଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ଶୌଚେ ତଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ହାତରେ ଏକ ମାଟି, ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଦୁଇ ମାଟି ନିୟମ; ମୁତ୍ର ଶୌଚ ପାଇଁ ଏହି ମାପ, ଅନ୍ୟ ଶୌଚ ପାଇଁ ଦୁଇ ଗୁଣା ମାପ ନିୟମ।
ଵିଟ୍ଶୌଚେ ଲିଙ୍ଗଦେଶେ ତୁ ପ୍ରଦଦ୍ଯାନ୍ମୃତ୍ତିକାଦ୍ଵଯମ୍ । ପଞ୍ଚାପାନେ ଦଶୈକସ୍ମିନ୍ନୁଭଯୋଃ ସପ୍ତ ମୃତ୍ତିକାଃ
ମଳ ପରିସ୍କାର ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଦୁଇ ଗାଠି ମାଟି ଲଗାଇବା ଉଚିତ; ମୁତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପାଞ୍ଚ ଗାଠି, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଶ ଗାଠି ମାଟି ଦେବା ଉଚିତ; ଦୁଇଁଟି ଏକସାଥି ହେଲେ ସାତ ଗାଠି ମାଟି ଦେବା ଉଚିତ।
ଵାମପାଦଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦକ୍ଷିଣମେଵ ଚ । ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଚ ଚତୁର୍ଵାରଂ ମୃତ୍ତିକାଂ ଲେପଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ପ୍ରଥମେ ବାମ ପାଦକୁ ଆଗରେ ରଖି, ପରେ ଡାହାଣ ପାଦକୁ ରଖିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଦକୁ ଚାରିଥର ମାଟି ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଶୌଚଂ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ତ୍ରିଗୁଣଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଯତୀନାଂ ଚ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ଏଭଳି ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ଯେତେ ଶୌଚ ନିୟମ ଅଛି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଦୁଇ ଗୁଣା, ବାନପ୍ରସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଗୁଣା, ଏବଂ ଯତିଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରି ଗୁଣା ହେବ।
ଆର୍ଦ୍ରାମଲକମାନା ତୁ ମୃତ୍ତିକା ଶୌଚକର୍ମଣି । ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ତୁ ସଦା ଗ୍ରାହ୍ଯା ନାତୋ ନ୍ଯୂନା କଦାଚନ
ଶୌଚ କାମରେ ମାଟିର ପରିମାଣ ଏକ ଆର୍ଦ୍ର ଆମଳକୀ ଫଳର ଆକାର ହେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୌଚ କାମ ପାଇଁ ଏହି ପରିମାଣ ନେବା ଉଚିତ, କେବେ ଅଧିକ କମ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଏତଦ୍ଦିଵା ସ୍ଯାଦ୍ଵିଟ୍ଶୌଚଂ ତଦର୍ଧଂ ନିଶି କୀର୍ତିତମ୍ । ଆତୁରସ୍ଯ ତଦର୍ଧଂ ତୁ ମାର୍ଗସ୍ଥସ୍ଯ ତଦର୍ଧକମ୍
ଦିନରେ ମଳ ପରିସ୍କାର ପାଇଁ ଏହି ପରିମାଣ ଦିଆଯାଇଛି; ରାତିରେ ଏହାର ଅର୍ଧା ଦିଆଯାଇଛି; ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଧା; ଯାତ୍ରାରେ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଧା।
ସ୍ତ୍ରୀଶୂଦ୍ରାଣାମଶକ୍ତାନାଂ ବାଲାନାଂ ଶୌଚକର୍ମଣି । ଯଥା ଗନ୍ଧକ୍ଷଯଃ ସ୍ଯାତ୍ତୁ ତଥା କୁର୍ଯାଦସଂଖ୍ଯକମ୍
ମହିଳା, ଶୂଦ୍ର, ଅଶକ୍ତ ଲୋକ ଏବଂ ଶିଶୁମାନେ ଶୌଚ କାମରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନାଶ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଥର ମାଟି ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଗନ୍ଧଲେପକ୍ଷଯୋ ଯାଵତ୍ତାଵଚ୍ଛୌଚଂ ଵିଧୀଯତେ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ଵର୍ଣାନାମିତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ମନୁଃ
ସମସ୍ତ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନାଶ ହେଉଯାଏ ପରିସ୍କାର କରିବା ନିୟମ ଅଛି, ଏହିପରି ମନୁ ମହାରାଜ କହିଛନ୍ତି।
ଵାମହସ୍ତେନ ଶୌଚଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦକ୍ଷିଣେନ ନ । ନାଭେରଧୋ ଵାମହସ୍ତୋ ନାଭେରୂର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣଃ
ଶୌଚ କାମ ବାମ ହାତରେ କରିବା ଉଚିତ, ଡାହାଣ ହାତରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନାଭିର ତଳେ ବାମ ହାତ, ନାଭିର ଉପରେ ଡାହାଣ ହାତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଶୌଚକର୍ମଣି ଵିଜ୍ଞେଯୋ ନାନ୍ଯଥା ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵୈଃ । ଜଲପାତ୍ରଂ ନ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଵିଣ୍ମୂତ୍ରୋତ୍ସର୍ଜନେ ବୁଧଃ
ଶୌଚ କାମରେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏହି ନିୟମ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ମଳ କିମ୍ବା ମୁତ୍ର ପରିସ୍କାର କରିବାବେଳେ ଜଳ ପାତ୍ର ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଯଦି ମୋହେନ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଚରେତ୍ତତଃ । ମୋହାଦ୍ଵାପ୍ଯଥଵାଽଽଲସ୍ଯାନ୍ନ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୌଚମାତ୍ମନଃ
ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ ଜଳ ପାତ୍ର ନେଇଯାଏ, ତେବେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ; ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଆଳସ୍ୟରେ ନିଜ ଶୌଚ କାମ କରିବାରେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଜଲାହାରସ୍ତ୍ରିରାତ୍ରଃ ସ୍ଯାତ୍ତତୋ ଜାପାଚ୍ଚ ଶୁଧ୍ଯତି । ଦେଶକାଲଦ୍ରଵ୍ଯଶକ୍ତିସ୍ଵୋପପତ୍ତୀଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ନ ନେଇବା ନିୟମ ଅଛି; ତାପରେ ଜପ କରି ଶୁଦ୍ଧି ହେବ; ସମସ୍ତ ଦିନ, ସମୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୌଚଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯମାଲସ୍ଯଂ ନାତ୍ର ଧାରଯେତ୍ । ପୁରୀଷୋତ୍ସର୍ଜନେ କୁର୍ଯାଦ୍ ଗଣ୍ଡୂଷାନ୍ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ
ଏହି ନିୟମ ଜାଣି ଶୌଚ କାମ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଆଳସ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମଳ ପରିସ୍କାର ପରେ ବାରୋଟି ଥର ମୁଁହ ଧୁଇବା ଉଚିତ।
ଚତୁରୋ ମୂତ୍ରଵିକ୍ଷେପେ ନାତୋ ନ୍ଯୂନାନ୍କଦାଚନ । ଅଧୋମୁଖଂ ନରଃ କୃତ୍ଵା ତ୍ଯଜେତ୍ତଂ ଵାମତଃ ଶନୈଃ
ମୁତ୍ର ପରିସ୍କାର ପରେ ଚାରିଥର ମୁଁହ ଧୁଇବା ନିୟମ ଅଛି, କେବେ କମ ନୁହେଁ; ଜଣେ ପୁରୁଷ ମୁଁହ ତଳକୁ କରି, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଚମ୍ଯ ଚ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦନ୍ତଧାଵନମାଦରାତ୍ । କଣ୍ଟକିକ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷୋତ୍ଥଂ ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲମଵ୍ରଣମ୍
ଆଚମନ କରି ପରେ ଆଦର ସହିତ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ; କଣ୍ଟା ଅଥବା ଦୁଧ ଥିବା ଗଛର ଏକ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଅଘାଇ ଦାନ୍ତକାଷ୍ଠ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
କନିଷ୍ଠିକାଗ୍ରଵତ୍ସ୍ଥୂଲଂ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ କୃତକୂର୍ଚକମ୍ । କରଞ୍ଜୋଦୁମ୍ବରୌ ଚୂତଃ କଦମ୍ବୋ ଲୋଧ୍ରଚମ୍ପକୌ । ବଦରୀତି ଦ୍ରୁମାଶ୍ଚେତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଦନ୍ତପ୍ରଧାଵନେ
କନିଷ୍ଠିକା ଆଙ୍ଗୁଳର ଟିପ୍ରେ ଥିବା ଦାନ୍ତକାଷ୍ଠ ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧରେ ମୋଟା ଏବଂ କୂର୍ଚ୍ଚାକାର ହେବା ଉଚିତ; କରଞ୍ଜ, ଉଡୁମ୍ବର, ଆମ୍ବ, କଦମ୍ବ, ଲୋଧ୍ର, ଚମ୍ପକ ଏବଂ ବଦରୀ ଗଛ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଯାଯ ଵ୍ଯୂହଧ୍ଵଂସେ ସୋମୋ ରାଜାଯମାଗମତ୍ । ସ ମେ ମୁଖଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ତେଜସା ଚ ଭଗେନ ଚ
ଅନ୍ନ ଓ ତାହାର ନାଶ ପାଇଁ ସୋମ ରାଜା ଆସିଥିଲେ; ସେ ମୋ ମୁଁହକୁ ତାଙ୍କ ତେଜ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପରିସ୍କାର କରିଥିଲେ।
ଆଯୁର୍ବଲଂ ଯଶୋ ଵର୍ଚଃ ପ୍ରଜାଃ ପଶୁଵସୂନି ଚ । ବ୍ରହ୍ମପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଚ ମେଧାଂ ଚ ତ୍ଵନ୍ନୋ ଦେହି ଵନସ୍ପତେ
ଓ ବନସ୍ପତି, ତୁମଠାରୁ ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ।
ଅଭାଵେ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠସ୍ଯ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧଦିନେଷୁ ଚ । ଅପାଂ ଦ୍ଵାଦଶଗଣ୍ଡୂଷୈର୍ଵିଦଧ୍ଯାଦ୍ଦନ୍ତଧାଵନମ୍
ଦାନ୍ତକାଷ୍ଠ ନଥିଲେ କିମ୍ବା ନିଷିଦ୍ଧ ଦିନରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ଥର ପାଣି ଦେଇ ଦାନ୍ତ ଧୁଇବା ଉଚିତ।
ରଵେର୍ଦିନେ ଯଃ କୁରୁତେ ପ୍ରାଣୀ ଦନ୍ତସ୍ଯ ଧାଵନମ୍ । ସଵିତା ଭକ୍ଷିତସ୍ତେନ ସ୍ଵକୁଲଂ ତେନ ଘାତିତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଯେ କେହି ଦାନ୍ତ ମଜନ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଖାଇଥିବା ପରି ହୁଏ; ଏହି କାରଣରେ ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ପ୍ରତିପଦ୍ଦର୍ଶଷଷ୍ଠୀଷୁ ନଵମ୍ଯେକାଦଶୀରଵୌ । ଦନ୍ତାନାଂ କାଷ୍ଠସଂଯୋଗାଦ୍ଦହତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍
ପ୍ରଥମ, ଷଷ୍ଠ, ନବମ ଓ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏବଂ ରବିବାରରେ ଦାନ୍ତ କାଠି ଦ୍ୱାରା ମଜିଲେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ସାତ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦହିଯାଏ।
କୃତ୍ଵାଲଂ ପାଦଶୌଚଂ ହ୍ଯମଲମଥ ଜଲଂ ତ୍ରିଃପିବେଦ୍ ଦ୍ଵିର୍ଵିମୃଜ୍ଯ ତର୍ଜନ୍ଯାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଵତ୍ଯା ସଜଲମଭିମୃଶେ- ନ୍ନାସିକାରନ୍ଧ୍ରଯୁଗ୍ମମ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାନାମିକାଭ୍ଯାଂ ନଯନଯୁଗଯୁତଂ କର୍ଣଯୁଗ୍ମଂ କନିଷ୍ଠା- ଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଭ୍ଯାଂ ନାଭିଦେଶେ ହୃଦଯମଥ ତଲେ- ନାଙ୍ଗୁଲୀଭିଃ ଶିରାଂସି
ପାଦ ଭଲଭାବେ ପକାଇ ଶୁଧ କରି, ଶୁଧ ଜଳ ତିନିଥର ପିଇବା ଓ ଦୁଇଥର ମୁହଁ ଧୁଇବା ପରେ, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ତରଜି ଦ୍ୱାରା ଜଳ ନାକର ଦୁଇଟି ଚିରା ଛୁଇବା, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନାମିକା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ଛୁଇବା, କନିଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାବି ଛୁଇବା, ତଳ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଛୁଇବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇବା ଉଚିତ।
କ୍ଷମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ (ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ମାର୍ତଂ ଚାଚମନଂ ପୌରାଣଂ ଵୈଦିକଂ ତଥା । ତାନ୍ତ୍ରିକଂ ଶ୍ରୌତମିତ୍ଯାହୁଃ ଷଡ୍ଵିଧଂ ଶ୍ରୁତିଚୋଦିତମ୍ ॥ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରାଦିକଶୌଚଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ସ୍ମାର୍ତଂ ପୌରାଣିକଂ କର୍ମ ଆଚାନ୍ତେ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ଵୈଦିକଂ ଶ୍ରୌତ୍ରମିତ୍ଯାଦି ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞାଦିପୂର୍ଵକମ୍ । ଅସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯାଦିକଂ କର୍ମ ତାନ୍ତ୍ରିକୋ ଵିଧିରୁଚ୍ଯତେ ॥) ସ୍ମୃତ୍ଵା ଚୋଙ୍କାରଗାଯତ୍ରୀଂ ନିବଧ୍ନୀଯାଚ୍ଛିଖାଂ ତଥା । ପୁନରାଚମ୍ଯ ହୃଦଯଂ ବାହୂ ସ୍କନ୍ଧୌ ଚ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍
ଓଁ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ମନେ କରି, ଶିଖା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ପୁନଃ ଆଚମନ କରି, ହୃଦୟ, ଦୁଇ ବାହୁ ଓ ଦୁଇ କନ୍ଧ ଛୁଇବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୁତେ ନିଷ୍ଠୀଵନେ ଚୈଵ ଦନ୍ତୋଚ୍ଛିଷ୍ଟେ ତଥାନୃତେ । ପତିତାନାଂ ଚ ସମ୍ଭାଷେ ଦକ୍ଷିଣଂ ଶ୍ରଵଣଂ ସ୍ପୃଶେତ୍
ଛିଁକିବା, ଥୁଇବା, ଖାଇବା ପରେ ଦାନ୍ତ ଛୁଇବା, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା କିମ୍ବା ପତିତଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ପରେ, ଡାହା କାନ ଛୁଇବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିରାପଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚ ସୋମଃ ସୂର୍ଯୋଽନିଲସ୍ତଥା । ସର୍ଵେ ନାରଦ ଵିପ୍ରସ୍ଯ କର୍ଣେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦକ୍ଷିଣେ
ନାରଦ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ବେଦ, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ — ସମସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଡାହା କାନରେ ବସିଥାନ୍ତି।