ରାଜୋପଚାରାନ୍ଵିଵିଧାନ୍ଦଦ୍ଯାଦମ୍ବାପ୍ରତୁଷ୍ଟଯେ । ତତୋ ଜପେନ୍ନଵାର୍ଣଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରାର୍ଥପୂର୍ଵକମ୍
ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରାଜସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ; ତାପରେ ନବାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ତାହାର ଅର୍ଥ ସହିତ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ସପ୍ତଶତୀସ୍ତୋତ୍ରଂ ଦେଵ୍ଯା ଅଗ୍ରେ ତୁ ସମ୍ପଠେତ୍ । ନାନେନ ସଦୃଶଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସପ୍ତଶତୀ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ତୋତ୍ର ତିନି ଭୁବନରେ ନାହିଁ।
ତତଶ୍ଚାନେନ ଦେଵେଶୀଂ ତୋଷଯେତ୍ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ନରଃ । ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାମାଲଯଂ ଜାଯତେ ନରଃ
ଏଭଳି ପ୍ରତିଦିନ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷର ଆଶ୍ରୟ ହେବାକୁ ସମ୍ଭବ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗାଯା ଵିଧାନକମ୍ । କୃତାର୍ଥତା ଯେନ ଭଵେତ୍ତଦେତତ୍କଥିତଂ ତଵ
ଏଭଳି ହେଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହୁଏ—ଏହି କଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ସର୍ଵେ ଦେଵା ହରିବ୍ରହ୍ମପ୍ରମୁଖା ମନଵସ୍ତଥା । ମୁନଯୋ ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଯୋଗିନଶ୍ଚାଶ୍ରମାସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ହୋଇ, ମନୁମାନେ, ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ—
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଦଯସ୍ତଥା ଦେଵ୍ଯଃ ସର୍ଵେ ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ତାଂ ଶିଵାମ୍ । ତଦୈଵ ଜନ୍ମସାଫଲ୍ଯଂ ଦୁର୍ଗାସ୍ମରଣମସ୍ତି ଚେତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଦି ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶୁଭାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଥିଲେ ଜନ୍ମର ସାର୍ଥକତା ନିଶ୍ଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶାପି ମନଵୋ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚରଣପଙ୍କଜମ୍ । ମନୁତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଵନ୍ତଶ୍ଚ ଦେଵାଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ପଦଂ ତଥା
ଚୌଦ ମନୁମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପାଦ ଧ୍ୟାନ କରି ମନୁପଦ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।
ତଦେତତ୍ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ରହସ୍ଯାତିରହସ୍ଯକମ୍ । ପ୍ରକୃତୀନାଂ ପଞ୍ଚକସ୍ଯ ତଦଂଶାନାଂ ଚ ଵର୍ଣନମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଅତି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ପଞ୍ଚ ପ୍ରକୃତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅଂଶମାନେ ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତନ୍ମନୁଜୋ ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷାର୍ଥଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଲଭତେ ନାତ୍ର ସନ୍ଦେହଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ମଯୋଦିତମ୍
ଏହି କଥା ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣିଲେ ମଣିଷ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଥାଏ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ମୁଁ କହିଛି।
ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଚ ତାମ୍ । ଯଂ ଯଂ କାମଂ ସ୍ମରେଦ୍ଵାପି ତଂ ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ ସେ ପୁଅ ପାଉଛନ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଚାହାଁଥିବା ଲୋକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସେଇ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ନଵରାତ୍ରେ ପଠେଦେତଦ୍ଦେଵ୍ଯଗ୍ରେ ତୁ ସମାହିତଃ । ପରିତୁଷ୍ଟା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଭଵତ୍ଯେଵ ହି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ନବରାତ୍ରିରେ ଯଦି କେହି ଦେବୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ପାଠ କରନ୍ତି, ତେବେ ଜଗତ୍ ପୋଷକ ମାଆ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ନିତ୍ଯମେକୈକମଧ୍ଯାଯଂ ପଠେଦ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ନରଃ । ତସ୍ଯ ଵଶ୍ଯା ଭଵେଦ୍ଦେଵୀ ଦେଵୀପ୍ରିଯକରୋ ହି ସଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟ ପାଠ କରନ୍ତି, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଆସନ୍ତି; ସେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଶକୁନାଂଶ୍ଚ ପରୀକ୍ଷେତ ନିତ୍ଯମସ୍ମିନ୍ଯଥାଵିଧି । କୁମାରୀଦିଵ୍ଯହସ୍ତେନ ଯଦ୍ଵା ବଟୁକରାମ୍ବୁଜାତ୍
ଏଥିରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବା ଉଚିତ; କୁମାରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ହସ୍ତ ବା ବଟୁକଙ୍କ ଅଂଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ମନୋରଥଂ ତୁ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ପୁସ୍ତକଂ ପୂଜଯେତ୍ତତଃ । ଦେଵୀଂ ଚ ଜଗଦୀଶାନୀଂ ପ୍ରଣମେଚ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମନରଥ ନିଶ୍ଚୟ କରି ପୁସ୍ତକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଜଗତ୍ ନାୟିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ସୁସ୍ନାତାଂ କନ୍ଯକାଂ ତତ୍ରାନୀଯାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାଵିଧି । ଶଲାକାଂ ରୋପଯେନ୍ମଧ୍ଯେ ତଥା ସ୍ଵର୍ଣେନ ନିର୍ମିତାମ୍
ସେଠାରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଜିଅକୁ ଆଣି, ଯଥାଯଥ ନିୟମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ମଧ୍ୟରେ ସୁନାର ଏକ କଠି ରଖିବା ଦରକାର।
ଶୁଭଂ ଵାପ୍ଯଶୁଭଂ ତତ୍ର ଯଦାଯାତି ଚ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । ଉଦାସୀନେଽପ୍ଯୁଦାସୀନଂ କାର୍ଯଂ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବ, ସେହି ଅବସ୍ଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ। କିଛି ଚିହ୍ନ ନ ଦେଖାଯିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଅବସ୍ଥାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ।
ମନୁକୃତଂ ଦେଵୀସ୍ତଵନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଭଗଵନ୍ ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ନାରାଯଣ ସନାତନ । ଆଖ୍ଯାତଂ ପରମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦେଵୀଚାରିତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଦେବୀସ୍ତୁତି। ନାରଦ କହିଲେ: ଭଗବାନ, ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟତର ନାଥ, ନିତ୍ୟ ନାରାୟଣ, ଆପଣ ଦେବୀଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଃ ପରୋ ମାତୁଃ କାର୍ଯାର୍ଥମସୁରଦ୍ରୁହାମ୍ । ଅଧିକାରାପ୍ତିରୁକ୍ତାତ୍ର ଦେଵୀପୂର୍ଣକୃପାଵଶାତ୍
ଦେବୀଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରକାଶ ଦେମନମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଦେବୀଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃପା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅଧିକାର ମିଳିଥିଲା।
ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯେନ ପ୍ରୀଣାତି ସର୍ଵଦା । ସ୍ଵଭକ୍ତାନ୍ପରିପୁଷ୍ଣାତି ତମାଚାରଂ ଵଦ ପ୍ରଭୋ
ଏବେ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମହାପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି—ଦୟାକରି ସେଇ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ନାରଦ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ସଦାଚାରଵିଧିକ୍ରମମ୍ । ଯଦନୁଷ୍ଠାନମାତ୍ରେଣ ଦେଵୀ ପ୍ରୀଣାତି ସର୍ଵଦା
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ନାରଦ, ତୁମେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଏହି ସଦାଚାର ନିୟମର କ୍ରମ ଶୁଣ। ଏହାକୁ କେବଳ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯଦ୍ ଦ୍ଵିଜେନ ଦିନେ ଦିନେ । ତଦହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜାନାମୁପକାରକମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି ଦ୍ୱିଜମାନେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ମୁଁ ଏହିବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏହା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ।
ଉଦଯାସ୍ତମଯଂ ଯାଵଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ ସତ୍କର୍ମକୃଦ୍ଭଵେତ୍ । ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକୈର୍ଯୁକ୍ତଃ କାମ୍ଯୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈରଗର୍ହିତୈଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ଭଲ କାମ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଓ ବିଶେଷ କର୍ମ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅପରାଧ ନଥିବା ଇଚ୍ଛାକୃତ କାମ କରିବେ।
ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ସହାଯାର୍ଥଂ ପିତା ମାତା ନ ତିଷ୍ଠତି । ନ ପୁତ୍ରଦାରା ନ ଜ୍ଞାତିର୍ଧର୍ମସ୍ତିଷ୍ଠତି କେଵଲମ୍
ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ବାପା, ମାଆ, ପୁଅ, ଝିଅ, ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ କେହି ରହିନଥାନ୍ତି; କେବଳ ଧର୍ମ ହିଁ ସହଯାତ୍ରୀ ହୁଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ସହାଯାର୍ଥଂ ନିତ୍ଯଂ ସଞ୍ଚିନୁ ସାଧନୈଃ । ଧର୍ମେଣୈଵ ସହାଯାତ୍ତୁ ତମସ୍ତରତି ଦୁସ୍ତରମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ସଦା ଧର୍ମକୁ ସହଯାତ୍ରୀ ଭାବେ ସଞ୍ଚୟ କର; ଯଥାଯଥ ଉପାୟରେ ଏହା କର। କେବଳ ଧର୍ମ ସହିତ ଏହି କଠିନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅଟେଇଯିବାଯାଏ।
ଆଚାରଃ ପ୍ରଥମୋ ଧର୍ମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ମାର୍ତ ଏଵ ଚ । ତସ୍ମାଦସ୍ମିନ୍ସମାଯୁକ୍ତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦାତ୍ମନୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଆଚାର ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ, ଏହାକୁ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି ଦୁଇଁଠି ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି। ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ଏହି ଆଚାରରେ ଲିପ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ।
ଆଚାରାଲ୍ଲଭତେ ଚାଯୁରାଚାରାଲ୍ଲଭତେ ପ୍ରଜାଃ । ଆଚାରାଦନ୍ନମକ୍ଷଯ୍ଯମାଚାରୋ ହନ୍ତି ପାତକମ୍
ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ମିଳେ, ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ ମିଳେ; ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ, ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଆଚାରଃ ପରମୋ ଧର୍ମୋ ନୃଣାଂ କଲ୍ଯାଣକାରକଃ । ଇହ ଲୋକେ ସୁଖୀ ଭୂତ୍ଵା ପରତ୍ର ଲଭତେ ସୁଖମ୍
ଆଚାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ଏହା ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ ସୁଖ ମିଳେ, ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ମିଳେ।
ଅଜ୍ଞାନାନ୍ଧଜନାନାଂ ତୁ ମୋହିତୈର୍ଭ୍ରାମିତାତ୍ମନାମ୍ । ଧର୍ମରୂପୋ ମହାଦୀପୋ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକଃ
ଅଜ୍ଞାନରେ ଅନ୍ଧ ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମିତ ଓ ମୋହିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଆଚାରର ରୂପରେ ଏକ ବଡ଼ ଦୀପ, ଯାହା ମୁକ୍ତିର ପଥ ଦେଖାଏ।
ଆଚାରାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯମାଚାରାତ୍କର୍ମ ଲଭ୍ଯତେ । କର୍ମଣୋ ଜାଯତେ ଜ୍ଞାନମିତି ଵାକ୍ଯଂ ମନୋଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ମିଳେ, ଆଚାର ଦ୍ୱାରା କର୍ମ ହୁଏ; କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହିପରି ମନୁଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।
ସର୍ଵଧର୍ମଵରିଷ୍ଠୋଽଯମାଚାରଃ ପରମଂ ତପଃ । ତଦେଵ ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ତେନ ସର୍ଵଂ ପ୍ରସାଧ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଆଚାର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହା ପରମ ତପସ୍ୟା। ଏହାକୁ ହିଁ ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଇଛି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହୁଏ।