ସର୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯାଧିଦେଵୀଯମନ୍ତର୍ଯାମିସ୍ଵରୂପିଣୀ । ଦୁର୍ଗସଙ୍କଟହନ୍ତ୍ରୀତି ଦୁର୍ଗେତି ପ୍ରଥିତା ଭୁଵି
ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ସେଇ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଦୁର୍ଗା ଭାବେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଶୈଵାନାମୁପାସ୍ଯେଯଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ମୂଲପ୍ରକୃତିରୂପା ସା ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରିଣୀ
ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଶୈବମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ରୂପ, ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା ଓ ସଂହାର କରିଥିବା ମା।
ତସ୍ଯା ନଵାକ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମନ୍ତ୍ରୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ଵାଗ୍ଭଵଂ ଶମ୍ଭୁଵନିତା କାମବୀଜଂ ତତଃ ପରମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ନଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ବାଣୀ ବୀଜ, ଶିବପତ୍ନୀ ଓ କାମବୀଜ ଅଛି।
ଚାମୁଣ୍ଡାଯୈ ପଦଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଚ୍ଚେ ଇତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ । ନଵାକ୍ଷରୋ ମନୁଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭଜତାଂ କଲ୍ପପାଦପଃ
ତାପରେ 'ଚାମୁଣ୍ଡାୟ' ଶବ୍ଦ ଓ 'ବିଚ୍ଚେ' ଦୁଇ ଅକ୍ଷର ଯୋଗ ହୁଏ। ଏହି ନଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମାନ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନା ଋଷଯୋଽସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ । ଛନ୍ଦାଂସ୍ଯୁକ୍ତାନି ସତତଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯୁଷ୍ଣିଗନୁଷ୍ଟୁଭଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି। ଏହାର ଛନ୍ଦ ସଦା ଗାୟତ୍ରୀ, ଉଷ୍ଣିକ୍ ଓ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍।
ମହାକାଲୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯପି ଦେଵତାଃ । ସ୍ଯାଦ୍ରକ୍ତଦନ୍ତିକାବୀଜଂ ଦୁର୍ଗା ଚ ଭ୍ରାମରୀ ତଥା
ମହାକାଳୀ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଦେବତା। ରକ୍ତଦନ୍ତିକା ବୀଜ, ଦୁର୍ଗା ଓ ଭ୍ରାମରୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ନନ୍ଦାଶାକମ୍ଭରୀଦେଵ୍ଯୌ ଭୀମା ଚ ଶକ୍ତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷେଷୁ ଵିନିଯୋଗ ଉଦାହୃତଃ
ନନ୍ଦା, ଶାକମ୍ଭରୀ ଓ ଭୀମା ଏହି ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କହାଯାଇଛି।
ଋଷିଚ୍ଛନ୍ଦୋ ଦୈଵତାନି ମୌଲୌ ଵକ୍ତ୍ରେ ହୃଦି ନ୍ଯସେତ୍ । ସ୍ତନଯୋଃ ଶକ୍ତିବୀଜାନି ନ୍ଯସେତ୍ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଋଷି, ଛନ୍ଦ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୁଣ୍ଡ, ମୁଁହ ଓ ହୃଦୟରେ ବିଧିମତ ରଖିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ସ୍ତନରେ ଶକ୍ତି ବୀଜ ରଖିବା ଉଚିତ।
ବୀଜତ୍ରଯୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସର୍ଵେଣ ଚୈଵ ହି । ଷଡଙ୍ଗାନି ମନୋଃ କୁର୍ଯାଜ୍ଜାତିଯୁକ୍ତାନି ଦେଶିକଃ
ଗୁରୁ ଜଣେ ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରର ଛଅଟି ଅଂଶ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠି ବଂଶାନୁସାରେ ତିନିଟି, ଚାରିଟି, ଦୁଇଟି କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବୀଜ ଅକ୍ଷର ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।
ଶିଖାଯାଂ ଲୋଚନଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ଶ୍ରୁତିନାସାନନେଷୁ ଚ । ଗୁଦେ ନ୍ଯସେନ୍ମନ୍ତ୍ରଵର୍ଣାନ୍ସର୍ଵେଣ ଵ୍ଯାପକଂ ଚରେତ୍
ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଶିର ଚୁଡ଼ା, ଦୁଇ ଆଖି, କାନ, ନାକ, ମୁହଁ ଏବଂ ଗୁଦ ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପକ ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର।
ଖଡ୍ଗଚକ୍ରଗଦାବାଣଚାପାନି ପରିଘଂ ତଥା । ଶୂଲଂ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀଂ ଚ ଶିରଃ ଶଙ୍ଖଂ ସନ୍ଦଧତୀଂ କରୈଃ
ତାଙ୍କର ହାତରେ ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ଗଦା, ବାଣ, ଧନୁଷ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଖପର, କଟା ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଶଂଖ ଧରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ମହାକାଲୀଂ ତ୍ରିନଯନାଂ ନାନାଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍ । ନୀଲାଞ୍ଜନସମପ୍ରଖ୍ଯାଂ ଦଶପାଦାନନାଂ ଭଜେ
ମୁଁ ତିନି ଆଖିଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, କଳା ଅଞ୍ଜନ ଭଳି ଗାଢ଼ କଳା ରଙ୍ଗର, ଦଶଟି ହାତ ଓ ମୁହଁଥିବା ମହାକାଳୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ।
ମଧୁକୈଟଭନାଶାର୍ଥଂ ଯାଂ ତୁଷ୍ଟାଵାମ୍ବୁଜାସନଃ । ଏଵଂ ଧ୍ଯାଯେନ୍ମହାକାଲୀଂ କାମବୀଜସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
ଯିଏଁକି ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାଶ ପାଇଁ ପଦ୍ମାସନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ସେଇ ମହାକାଳୀଙ୍କୁ କାମବୀଜ ରୂପରେ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅକ୍ଷମାଲାଂ ଚ ପରଶୁଂ ଗଦେଷୁକୁଲିଶାନି ଚ । ପଦ୍ମଂ ଧନୁଷ୍କୁଣ୍ଡିକାଂ ଚ ଦଣ୍ଡଂ ଶକ୍ତିମସିଂ ତଥା
ତାଙ୍କର ହାତରେ ଅକ୍ଷମାଳା, କୁଠାର, ଗଦା, ବାଣ, ବଜ୍ର, ପଦ୍ମ, ଧନୁଷ, କୁଣ୍ଡିକା, ଦଣ୍ଡ, ଶକ୍ତି ଓ ତଳୱାର ଧରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
ଚର୍ମାମ୍ବୁଜଂ ତଥା ଘଣ୍ଟାଂ ସୁରାପାତ୍ରଂ ଚ ଶୂଲକମ୍ । ପାଶଂ ସୁଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ଦଧତୀମରୁଣପ୍ରଭାମ୍
ତାଙ୍କର ହାତରେ ଢାଲ, ପଦ୍ମ, ଘଣ୍ଟି, ମଦ ପାତ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ, ପାଶ ଓ ଚକ୍ର ଧରିଥିବା, ଲାଲ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
ରକ୍ତାମ୍ବୁଜାସନଗତାଂ ମାଯାବୀଜସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍ । ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଭଜେଦେଵଂ ମହିଷାସୁରମର୍ଦିନୀମ୍
ଲାଲ ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଥିବା, ମାୟାବୀଜ ରୂପିଣୀ, ମହିଷାସୁର ମର୍ଦ୍ଦିନୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।
ଘଣ୍ଟାଶୂଲେ ହଲଂ ଶଙ୍ଖଂ ମୁସଲଂ ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଧନୁର୍ବାଣାନ୍ ହସ୍ତପଦ୍ମୈର୍ଦଧାନାଂ କୁନ୍ଦସନ୍ନିଭାମ୍
ଘଣ୍ଟି, ତ୍ରିଶୂଳ, ହଳ, ଶଂଖ, ମୁସଳ, ଚକ୍ର, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମସଦୃଶ ହାତରେ ଧରିଥିବା, କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଭଳି ଧଳା ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
ଶୁମ୍ଭାଦିଦୈତ୍ଯସଂହର୍ତ୍ରୀଂ ଵାଣୀବୀଜସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍ । ମହାସରସ୍ଵତୀଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦଵିଗ୍ରହାମ୍
ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବ ନାଶକ, ବାଣୀବୀଜ ରୂପିଣୀ, ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ମୂର୍ତ୍ତି ମହାସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ତ୍ରମସ୍ଯାଃ ଶୃଣୁ ପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ର୍ଯସ୍ରଂ ଷଟ୍କୋଣସଂଯୁତମ୍ । ତତୋଽଷ୍ଟଦଲପଦ୍ମଂ ଚ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିପତ୍ରକମ୍
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ର ଶୁଣ: ଏହା ଏକ ତ୍ରିଭୁଜ ଯାହା ଷଟ୍କୋଣ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗିତ, ତାପରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଓ ଚବିଶିଟି ପତ୍ର ଥିବା ଚକ୍ର।
ଭୂଗୃହେଣ ସମାଯୁକ୍ତଂ ଯନ୍ତ୍ରମେଵଂ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମେ ଘଟେ ଵାପି ଯନ୍ତ୍ରେ ଵା ପ୍ରତିମାସୁ ଵା
ଏହି ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଘେରା ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଶାଳଗ୍ରାମ, ଘଡ଼ା, ଯନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ।
ବାଣଲିଙ୍ଗେଽଥଵା ସୂର୍ଯେ ଯଜେଦ୍ଦେଵୀମନନ୍ଯଧୀଃ । ଜଯାଦିଶକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତେ ପୀଠେ ଦେଵୀଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ବାଣଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ, ଜୟାଦି ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗିତ ଆସନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କର।
ପୂର୍ଵକୋଣେ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ସହିତଂ ପଦ୍ମଜଂ ଯଜେତ୍ । ଶ୍ରିଯା ସହ ହରିଂ ତତ୍ର ନୈର୍ଋତେ କୋଣକେ ଯଜେତ୍
ପୂର୍ବୋତ୍ତର କୋଣରେ ସରସ୍ୱତୀ ସହିତ ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଶ୍ରୀ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ, ତଥା ନୈୃତ୍ୟ କୋଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏଭଳି ପୂଜିବା ଦରକାର।
ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହିତଂ ଶମ୍ଭୁଂ ଵାଯୁକୋଣେ ସମର୍ଚଯେତ୍ । ଦେଵ୍ଯା ଉତ୍ତରତଃ ପୂଜ୍ଯଃ ସିଂହୋ ଵାମେ ମହାସୁରମ୍
ବାୟୁ କୋଣରେ ପାର୍ବତୀ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସିଂହକୁ, ବାମପାଖରେ ମହାସୁରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ମହିଷଂ ପୂଜଯେଦନ୍ତେ ଷଟ୍କୋଣେଷୁ ଯଜେତ୍କ୍ରମାତ୍ । ନନ୍ଦଜାଂ ରକ୍ତଦନ୍ତାଂ ଚ ତଥା ଶାକମ୍ଭରୀଂ ଶିଵାମ୍
ଶେଷରେ ମହିଷକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଷଟ୍କୋଣରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନନ୍ଦଜା, ରକ୍ତଦନ୍ତା, ଶାକମ୍ଭରୀ ଓ ଶିବାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ଦୁର୍ଗାଂ ଭୀମାଂ ଭ୍ରାମରୀଂ ଚ ତତୋ ଵସୁଦଲେଷୁ ଚ । ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ମାହେଶ୍ଵରୀଂ ଚୈଵ କୌମାରୀଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ତଥା
ତାପରେ ପଦ୍ମର ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁର୍ଗା, ଭୀମା ଓ ଭ୍ରାମରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ବାହାର ଦଳରେ ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ ଓ ବୈଷ୍ଣବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ଵାରାହୀଂ ନାରସିଂହୀଂ ଚ ଐନ୍ଦ୍ରୀଂ ଚାମୁଣ୍ଡକାଂ ତଥା । ପୂଜଯେଚ୍ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ତତ୍ତ୍ଵପତ୍ରେଷୁ ପୂର୍ଵତଃ
ତାପରେ ବାରାହୀ, ନରସିଂହୀ, ଏନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଓ ଚାମୁଣ୍ଡାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏହା ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗର ତତ୍ତ୍ୱ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଂ ଚେତନାଂ ଚ ବୁଦ୍ଧିଂ ନିଦ୍ରାଂ କ୍ଷୁଧାଂ ତଥା । ଛାଯାଂ ଶକ୍ତିଂ ପରାଂ ତୃଷ୍ଣାଂ ଶାନ୍ତିଂ ଜାତିଂ ଚ ଲଜ୍ଜଯା
ବିଷ୍ଣୁମାୟା, ଚେତନା, ବୁଦ୍ଧି, ନିଦ୍ରା, ଭୋକ, ଛାୟା, ଶକ୍ତି, ପରା ଶକ୍ତି, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଶାନ୍ତି, ଜନ୍ମ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
କ୍ଷାନ୍ତିଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ କୀର୍ତିଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୌ ଧୃତିଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଶ୍ରୁତିଂ ସ୍ମୃତିମ୍ । ଦଯାଂ ତୁଷ୍ଟିଂ ତତଃ ପୁଷ୍ଟିଂ ମାତୃଭ୍ରାନ୍ତୀ ଇତି କ୍ରମାତ୍
ତାପରେ କ୍ଷମା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, କୀର୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଧୃତି, ଜୀବିକା, ଶ୍ରବଣ, ସ୍ମୃତି, ଦୟା, ସନ୍ତୋଷ, ପୁଷ୍ଟି ଏବଂ ମାତୃମୋହକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଭୂପୁରକୋଣେଷୁ ଗଣେଶଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଲକମ୍ । ଵଟୁକଂ ଯୋଗିନୀଶ୍ଚାପି ପୂଜଯେନ୍ମତିମାନ୍ନରଃ
ତାପରେ ବେଦିର କୋଣଗୁଡିକରେ ଗଣେଶ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ବଟୁକ ଏବଂ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାନପି ତଦ୍ବାହ୍ଯେ ଵଜ୍ରାଦ୍ଯାଯୁଧସଂଯୁତାନ୍ । ପୂଜଯେଦନଯା ରୀତ୍ଯା ଦେଵୀଂ ସାଵରଣାଂ ତତଃ
ତାହାଠାରୁ ବାହାରେ ବଜ୍ରାଦି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ପରେ ସାବର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।