ତସ୍ଯ ନାଗଭଯଂ ନାସ୍ତି ତସ୍ଯ ଵଂଶୋଦ୍ଭଵସ୍ଯ ଚ । ଵିଷଂ ଭଵେତ୍ସୁଧାତୁଲ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧସ୍ତୋତ୍ରୋ ଯଦା ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କୁ ସର୍ପଭୟ ନଥାଏ, ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ; ସ୍ତୋତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ବିଷ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ ହୋଇଯାଏ।
ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଜପେନୈଵ ସିଦ୍ଧସ୍ତୋତ୍ରୋ ଭଵେନ୍ନରଃ । ସର୍ପଶାଯୀ ଭଵେତ୍ସୋଽପି ନିଶ୍ଚିତଂ ସର୍ପଵାହନଃ
ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କଲେ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ପ ଉପରେ ଶୋଇବା ବା ସର୍ପ ଉପରେ ଚଡ଼ିବାର ଶକ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ସୁରଭ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ କା ଵା ସା ସୁରଭିର୍ଦେଵୀ ଗୋଲୋକାଦାଗତା ଚ ଯା । ତଜ୍ଜନ୍ମଚରିତଂ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯତ୍ନତଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ସୁରଭି ଦେବୀ କିଏ, ଯିଏ ଗୋଲୋକରୁ ଆସିଥିଲେ? ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣାଯ ଉଵାଚ ଗଵାମଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଗଵାମାଦ୍ଯା ଗଵାଂ ପ୍ରସୂଃ । ଗଵାଂ ପ୍ରଧାନା ସୁରଭିର୍ଗୋଲୋକେ ସା ସମୁଦ୍ଭଵା
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସେ ଗୋମାନେଙ୍କ ଅଧିପତି ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଗୋମାନେଙ୍କ ମାଆ; ସୁରଭି, ଗୋମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟା, ଗୋଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵାଦିସୃଷ୍ଟେଶ୍ଚରିତଂ କଥଯାମି ନିଶାମଯ । ବଭୂଵ ତେନ ତଜ୍ଜନ୍ମ ପୁରା ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କଥା କହିବି, ଶୁଣ; ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ବୃନ୍ଦାବନ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।
ଏକଦା ରାଧିକାନାଥୋ ରାଧଯା ସହ କୌତୁକୀ । ଗୋପାଙ୍ଗନାପରିଵୃତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଯଯୌ
ଏକଦିନ, ରାଧିକାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ରାଧା ସହିତ, ଗୋପୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣ୍ୟ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଗଲେ।
ସହସା ତତ୍ର ରହସି ଵିଜହାର ସ କୌତୁକାତ୍ । ବଭୂଵ କ୍ଷୀରପାନେଚ୍ଛା ତସ୍ଯ ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯସ୍ଯ ଚ
ସେଠାରେ, ଏକାନ୍ତରେ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରିଲେ; ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ହଠାତ୍ ଦୁଧ ପିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ସସୃଜେ ସୁରଭିଂ ଦେଵୀଂ ଲୀଲଯା ଵାମପାର୍ଶ୍ଵତଃ । ଵତ୍ସଯୁକ୍ତାଂ ଦୁଗ୍ଧଵତୀଂ ଵତ୍ସୋ ନାମ ମନୋରଥଃ
ତାଙ୍କ ଲୀଳାରେ, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ସୁରଭି ଦେବୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏକ ଛୁଆଁ ସହିତ, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଛୁଆଁର ନାମ ଥିଲା ମନୋରଥ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଵତ୍ସାଂ ଶ୍ରୀଦାମା ନଵଭାଣ୍ଡେ ଦୁଦୋହ ଚ । କ୍ଷୀରଂ ସୁଧାତିରିକ୍ତଂ ଚ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାହରମ୍
ଶ୍ରୀଦାମା ଗାଈର ବଛଡ଼ାକୁ ଦେଖି, ଏକ ନୂଆ ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ। ସେଇ ଦୁଧ ଏତେ ମିଠା ଓ ଅମୃତ ଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା, ଯାହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଦୂର କରିଦେଉଥିଲା।
ତଦୁତ୍ଥଂ ଚ ପଯଃ ସ୍ଵାଦୁ ପପୌ ଗୋପୀପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ସରୋ ବଭୂଵ ପଯସାଂ ଭାଣ୍ଡଵିସ୍ରଂସନେନ ଚ
ସେଇ ମିଠା ଦୁଧ ଉଠିଲାପରେ, ଗୋପମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ନିଜେ ତାହା ପିଇଲେ। ପାତ୍ର ଉଲ୍ଟିଯିବାରୁ ଦୁଧ ଭରି ଏକ ବଡ଼ ଝିଲିକ ତିଆରି ହେଲା।
ଦୀର୍ଘଂ ଚ ଵିସ୍ତୃତଂ ଚୈଵ ପରିତଃ ଶତଯୋଜନମ୍ । ଗୋଲୋକେଽଯଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ସୋଽପି କ୍ଷୀରସରୋଵରଃ
ସେଇ ଝିଲିକ ଦୀର୍ଘ ଓ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ, ଚାରିପଟେ ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣ ରହିଲା। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷୀରସରୋବର ଗୋଲୋକରେ ଅଛି।
ଗୋପିକାନାଂ ଚ ରାଧାଯାଃ କ୍ରୀଡାଵାପୀ ବଭୂଵ ସା । ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରରଚିତା ପୂର୍ଣଂ ଭୂତା ଚାପୀଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା
ସେଇ ଝିଲିକ ଗୋପୀମାନେ ଓ ରାଧାଙ୍କ ପାଇଁ ଖେଳିବା ପୋକରି ହେଇଗଲା। ରତ୍ନ ଓ ମଣିରେ ତିଆରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ଭରିଥିଲା, ଏହା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ବଭୂଵ କାମଧେନୂନାଂ ସହସା ଲକ୍ଷକୋଟଯଃ । ଯାଵନ୍ତସ୍ତତ୍ର ଗୋପାଶ୍ଚ ସୁରଭ୍ଯା ଲୋମକୂପତଃ
ହଠାତ୍ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ କାମଧେନୁ ଗାଈ ଦେଖାଦେଲା। ଯେତେ ଗୋପ ଥିଲେ, ସେତେ ଗାଈ ସୁରଭୀଙ୍କ ଚର୍ମର ରୋମକୁପରୁ ଉପଜିଲା।
ତାସାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ବହଵଃ ସମ୍ବଭୂଵୁରସଂଖ୍ଯକାଃ । କଥିତା ଚ ଗଵାଂ ସୃଷ୍ଟିସ୍ତଯା ଚ ପୂରିତଂ ଜଗତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ଅସଂଖ୍ୟ ପୁଅ ଉପଜିଲେ। ଏଭଳି ଗାଈଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ସାରା ଜଗତକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ପୂଜାଂ ଚକାର ଭଗଵାନ୍ ସୁରଭ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁରା ମୁନେ । ତତୋ ବଭୂଵ ତତ୍ପୂଜା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭା
ଭଗବାନ୍ ପୂର୍ବରୁ ସୁରଭୀଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ମୁନି। ସେଠାରୁ ଏହି ପୂଜା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଗଲା।
ଦୀପାନ୍ଵିତାପରଦିନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ହରେଃ । ବଭୂଵ ସୁରଭିଃ ପୂଜ୍ଯା ଧର୍ମଵକ୍ତ୍ରାଦିଦଂ ଶ୍ରୁତମ୍
ଦୀପାବଳି ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୁରଭୀ ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି କଥା ଧର୍ମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଧ୍ଯାନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମୂଲମନ୍ତ୍ରଂ ଯଦ୍ଯତ୍ଯୂଜାଵିଧିକ୍ରମମ୍ । ଵେଦୋକ୍ତଂ ଚ ମହାଭାଗ ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ଧ୍ୟାନ, ସ୍ତୁତି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଓ ଯେଉଁ ପୂଜା ବିଧି ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ମହାଭାଗ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଓଁ ସୁରଭ୍ଯୈ ନମ ଇତି ମନ୍ତ୍ରସ୍ତସ୍ଯାଃ ଷଡକ୍ଷରଃ । ସିଦ୍ଧୋ ଲକ୍ଷଜପେନୈଵ ଭକ୍ତାନାଂ କଲ୍ପପାଦପଃ
'ଓଁ ସୁରଭ୍ୟୈ ନମଃ' ଏହି ଛଅ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ତାଙ୍କର। ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କଲେ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ଧ୍ଯାନଂ ଯଜୁର୍ଵେଦଗୀତଂ ତସ୍ଯାଃ ପୂଜା ଚ ସର୍ଵତଃ । ଋଦ୍ଧିଦା ଵୃଦ୍ଧିଦା ଚୈଵ ମୁକ୍ତିଦା ସର୍ଵକାମଦା
ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ଗୀତିତ, ତାଙ୍କର ପୂଜା ସମସ୍ତଠାରେ ହୁଏ। ସେ ଧନ, ବୃଦ୍ଧି, ମୋକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ଵରୂପାଂ ପରମାଂ ରାଧାସହଚରୀଂ ପରାମ୍ । ଗଵାମଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀଂ ଗଵାମାଦ୍ଯାଂ ଗଵାଂ ପ୍ରସୂମ୍
ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରମ ରୂପ, ରାଧାଙ୍କ ସହଚରୀ, ଗାଈଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଗାଈଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ, ଗାଈଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।
ପଵିତ୍ରରୂପାଂ ପୂତାଂ ଚ ଭକ୍ତାନାଂ ସର୍ଵକାମଦାମ୍ । ଯଯା ପୂତଂ ସର୍ଵଵିଶ୍ଵଂ ତାଂ ଦେଵୀଂ ସୁରଭିଂ ଭଜେ
ମୁଁ ସେଇ ସୁରଭୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ଓ ପବିତ୍ରତା ଦାନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଘଟେ ଵା ଧେନୁଶିରସି ବନ୍ଧସ୍ତମ୍ଭେ ଗଵାମପି । ଶାଲଗ୍ରାମେ ଜଲାଗ୍ନୌ ଵା ସୁରଭିଂ ପୂଜଯେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏକ ଘଡ଼ାରେ, ଗାଈର ମୁଣ୍ଡରେ, ବନ୍ଧନ ଦଣ୍ଡରେ, ଶାଳଗ୍ରାମରେ, ପାଣି କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ ସୁରଭୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିପାରିବେ।
ଦୀପାନ୍ଵିତାପରଦିନେ ପୂର୍ଵାହ୍ନେ ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ । ଯଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ସୁରଭିଂ ସ ଚ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍ଭୁଵି
ଦୀପାବଳି ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସକାଳେ, ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ସୁରଭୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।
ଏକଦା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵାରାହେ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା । କ୍ଷୀରଂ ଜହାର ସୁରଭିଶ୍ଚିନ୍ତିତାଶ୍ଚ ସୁରାଦଯଃ
ଏକଥର ବରାହ ଅବତାର ସମୟରେ, ତିନି ଲୋକରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ, ସୁରଭୀ ଦୁଧ ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ଏହିଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ତେ ଗତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତଦା । ତଦାଜ୍ଞଯା ଚ ସୁରଭିଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ପାକଶାସନଃ
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସୁରଭୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ପୁରନ୍ଦର ଉଵାଚ ନମୋ ଦେଵ୍ଯୈ ମହାଦେଵ୍ଯୈ ସୁରଭ୍ଯୈ ଚ ନମୋ ନମଃ । ଗଵାଂ ବୀଜସ୍ଵରୂପାଯୈ ନମସ୍ତେ ଜଗଦମ୍ବିକେ
ପୁରନ୍ଦର କହିଲେ: ଦେବୀ, ମହାଦେବୀ, ସୁରଭୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଗାଈଙ୍କ ମୂଳ ରୂପ ଓ ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ନମୋ ରାଧାପ୍ରିଯାଯୈ ଚ ପଦ୍ମାଂଶାଯୈ ନମୋ ନମଃ । ନମଃ କୃଷ୍ଣପ୍ରିଯାଯୈ ଚ ଗଵାଂ ମାତ୍ରେ ନମୋ ନମଃ
ରାଧାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ଜଣେକୁ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଏବଂ ଗାଈମାନଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସ୍ଵରୂପାଯୈ ସର୍ଵେଷାଂ ସତତଂ ପରେ । କ୍ଷୀରଦାଯୈ ଧନଦାଯୈ ବୁଦ୍ଧିଦାଯୈ ନମୋ ନମଃ
ଯିଏ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସ୍ୱରୂପ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦୁଧ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠି ପୁନି ପୁନି ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଶୁଭାଯୈ ଚ ସୁଭଦ୍ରାଯୈ ଗୋପ୍ରଦାଯୈ ନମୋ ନମଃ । ଯଶୋଦାଯୈ କୀର୍ତିଦାଯୈ ଧର୍ମଦାଯୈ ନମୋ ନମଃ
ଶୁଭା, ସୁଭଦ୍ରା, ଗାଈ ଦେଇଥିବା, ଯଶୋଦା, କୀର୍ତି ଦେଇଥିବା, ଧର୍ମ ଦେଇଥିବା ମାଆଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ସ୍ତୋତ୍ରଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟା ହୃଷ୍ଟା ଜଗତ୍ପ୍ରସୂଃ । ଆଵିର୍ବଭୂଵ ତତ୍ରୈଵ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସନାତନୀ
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣିବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ ଖୁସି ହେଲେ, ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଚିରକାଳୀନ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।