ନିର୍ମୂଲଂ ଚ ଭଵେତ୍ପୁଂସାଂ କର୍ମ ଵୈ ତସ୍ଯ ସେଵଯା । ମଯା ଛଲେନ ତ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତା କ୍ଷମସ୍ଵୈତନ୍ମମ ପ୍ରିଯେ
ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର କର୍ମର ମୂଳ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ମୋ ଚାଳକିରେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲି—ମୋ ପ୍ରିୟେ, ଏହାକୁ ମାନ୍ୟ କର।
କ୍ଷମାଯୁତାନାଂ ସାଧ୍ଵୀନାଂ ସତ୍ତ୍ଵାତ୍କ୍ରୋଧୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ପୁଷ୍କରେ ତପସେ ଯାମି ଗଚ୍ଛ ଦେଵି ଯଥାସୁଖମ୍
କ୍ଷମାରେ ଭରିଥିବା ସାଧ୍ବୀମାନେ ସ୍ୱଭାବରୁ କ୍ରୋଧ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଯାଉଛି; ଦେବୀ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ନିଃସ୍ପୃହାଣାଂ ମନୋରଥାଃ । ଜରତ୍କାରୁଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନସା ଶୋକକାତରା
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଆସକ୍ତି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ। ଜରତ୍କାରୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ମନରେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରା ଚ ଵିନଯାଦୁଵାଚ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭମ୍ । ମନସୋଵାଚ ଦୋଷୋ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ମେ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ନିଦ୍ରାଭଙ୍ଗେନ ତେ ପ୍ରଭୋ
ସେ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ଓ ବିନୟ ସହିତ ନିଜ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ନିଦ୍ରା ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବାରେ ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।'
ଯତ୍ର ସ୍ମରାମି ତ୍ଵାଂ ନିତ୍ଯଂ ତତ୍ର ମାମାଗମିଷ୍ଯସି । ବନ୍ଧୁଭେଦଃ କ୍ଲେଶତମଃ ପୁତ୍ରଭେଦସ୍ତତଃ ପରମ୍
'ମୁଁ ଯେଉଁଠି ସଦା ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବି, ସେଠି ତୁମେ ଆସିବ। ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ; ପୁଅ ସହ ବିଚ୍ଛେଦ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ।'
ପ୍ରାଣେଶଭେଦଃ ପ୍ରାଣାନାଂ ଵିଚ୍ଛେଦାତ୍ସର୍ଵତଃ ପରଃ । ପତିଃ ପତିଵ୍ରତାନାଂ ତୁ ଶତପୁତ୍ରାଧିକଂ ପ୍ରିଯଃ
'ପ୍ରାଣନାଥ ସହ ବିଚ୍ଛେଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବା, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ପାଇଁ ପତି ଶତପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।'
ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ତୁ ପ୍ରିଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରିଯସ୍ତେନୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ । ପୁତ୍ରେ ଯଥୈକପୁତ୍ରାଣାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଯଥା ହରୌ
ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରୁ ଜେଉଁଠି ମହିଳାମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବନ୍ତି, ତାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଯେପରି ଅନେକ ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆଦରିତ, ଯେପରି ବୈଷ୍ଣବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବନ୍ତି।
ନେତ୍ରେ ଯଥୈକନେତ୍ରାଣାଂ ତୃଷିତାନାଂ ଯଥା ଜଲେ । କ୍ଷୁଧିତାନାଂ ଯଥାନ୍ନେ ଚ କାମୁକାନାଂ ଚ ମୈଥୁନେ
ଯେପରି ଏକ ଆଖି ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ସେଇ ଆଖି ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ, ତିଆର୍ଥିମାନେ ପାଇଁ ପାଣି, ଭୁଖିଆମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ଓ ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ପାଇଁ ସେଇ ମିଳନ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକ।
ଯଥା ପରସ୍ଵେ ଚୌରାଣାଂ ଯଥା ଜାରେ କୁଯୋଷିତାମ୍ । ଵିଦୁଷାଂ ଚ ଯଥା ଶାସ୍ତ୍ରେ ଵାଣିଜ୍ଯେ ଵଣିଜାଂ ଯଥା
ଯେପରି ଚୋରମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟର ଧନ, ଅସତୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରେମିକ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର, ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ।
ତଥା ଶଶ୍ଵନ୍ମନଃ କାନ୍ତେ ସାଧ୍ଵୀନାଂ ଯୋଷିତାଂ ପ୍ରଭୋ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମନସା ଦେଵୀ ପପାତ ସ୍ଵାମିନଃ ପଦେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ମନ ସଦା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ନେଇ ଲଗି ରହିଥାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଏପରି କହି ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମନ ସହିତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ।
କ୍ଷଣଂ ଚକାର କ୍ରୋଡେ ତାଂ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ନେତ୍ରୋଦକେନ ମନସାଂ ସ୍ନାପଯାମାସ ତାଂ ମୁନିଃ
କ୍ରୁପାର ସାଗର ସେ ମୁନି ଦୟାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଖଣ୍ଡ ସ୍ନେହରେ ବକ୍ଷରେ ଧରିଲେ। ମୁନି ନିଜ ଚକ୍ଷୁର ଜଳ ଓ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ସାଶ୍ରୁ ନେତ୍ରା ମୁନେଃ କ୍ରୋଡଂ ସିଷେଚ ଭେଦକାତରା । ତଦା ଜ୍ଞାନେନ ତୌ ଦ୍ଵୌ ଚ ଵିଶୋକୌ ସମ୍ବଭୂଵତୁଃ
ସେ ଦୁଃଖରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ମୁନିଙ୍କ ବକ୍ଷକୁ ଭିଜାଇଦେଲେ। ତାପରେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁହେଁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ସ୍ମାରଂ ସ୍ମାରଂ ପଦାମ୍ଭୋଜଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ । ଜଗାମ ତପସେ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵକାନ୍ତାଂ ସମ୍ପ୍ରବୋଧ୍ଯ ଚ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ମୁନି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଜଗାଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜଗାମ ମନସା ଶମ୍ଭୋଃ କୈଲାସଂ ମନ୍ଦିରଂ ଗୁରୋଃ । ପାର୍ଵତୀ ବୋଧଯାମାସ ମନସାଂ ଶୋକକର୍ଶିତାମ୍
ସେ ମନରେ ଶିବଙ୍କ କୈଳାଶ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ। ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ମନକୁ ଜଗାଇଲେ।
ଶିଵଶ୍ଚାତୀଵ ଜ୍ଞାନେନ ଶିଵେନ ଚ ଶିଵାଲଯଃ । ସୁପ୍ରଶସ୍ତେ ଦିନେ ସାଧ୍ଵୀ ସୁଷୁଵେ ମଙ୍ଗଲକ୍ଷଣେ
ଶିବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବାଳୟରେ, ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ସେ ସତୀ ନାରୀ ମଙ୍ଗଳ ସମୟରେ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ନାରାଯଣାଂଶଂ ପୁତ୍ରଂ ତଂ ଯୋଗିନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଗୁରୁମ୍ । ଗର୍ଭସ୍ଥିତୋ ମହାଜ୍ଞାନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଙ୍କରଵକ୍ତ୍ରତଃ
ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ, ଯୋଗୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମୁଖରୁ ମହାଜ୍ଞାନ ଶୁଣିଥିଲେ।
ସମ୍ବଭୂଵ ଚ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୋ ଯୋଗିନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଗୁରୁଃ । ଜାତକଂ କାରଯାମାସ ଵାଚଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍
ଏଭଳି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବ ହେଲା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ାଗଲା।
ଵେଦାଂଶ୍ଚ ପାଠଯାମାସ ଶିଵାଯ ଚ ଶିଵଃ ଶିଶୋଃ । ମଣିରତ୍ନକିରୀଟାଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ଶିଵଃ
ଶିଶୁକୁ ବେଦ ପଢ଼ାଗଲା, ଶିବ ଶିଶୁ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମଣି ଓ ମୂଳ୍ୟବାନ ମୁଣ୍ଡା ଦେଲେ।
ପାର୍ଵତୀ ଚ ଗଵାଂ ଲକ୍ଷଂ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଶମ୍ଭୁଶ୍ଚ ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ଵେଦାଙ୍ଗାନିତରାଂସ୍ତଥା
ପାର୍ବତୀ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଳ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ। ଶମ୍ଭୁ ଚାରିଟି ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ବାଲକଂ ପାଠଯାମାସ ଜ୍ଞାନଂ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯଂ ପରମ୍ । ଭକ୍ତିରସ୍ତ୍ଯଧିକା କାନ୍ତେଽଭୀଷ୍ଟଦେଵେ ଗୁରୌ ତଥା
ସେ ଶିଶୁକୁ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଶିଖାଇଲେ। ପ୍ରିୟା, ଇଷ୍ଟଦେବ ଓ ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ବିଶେଷ ରହିଥିଲା।
ଯସ୍ଯାସ୍ତେନ ଚ ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ବଭୂଵାସ୍ତୀକ ଏଵ ଚ । ଜଗାମ ତପସେ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁଷ୍କରଂ ଶଙ୍କରାଜ୍ଞଯା
ତାଙ୍କଠାରୁ ସେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଅସ୍ତୀକ ଥିଲେ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଷ୍କରରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଗଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ମହାମନ୍ତ୍ରଂ ତତଶ୍ଚ ପରମାତ୍ମନଃ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷତ୍ରିଲକ୍ଷଂ ଚ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତପୋଧନଃ
ସେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ମହାମନ୍ତ୍ର ପାଇଲେ, ଏବଂ ତିନି ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଆଜଗାମ ମହାଯୋଗୀ ନମସ୍କର୍ତୁଂ ଶିଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । ଶଙ୍କରଂ ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ବାଲକଃ
ସେ ମହାଯୋଗୀ ଶିବ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଶିଶୁ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ।
ସା ଚାଜଗାମ ମନସା କଶ୍ଯପସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପିତୁଃ । ତାଂ ସପୁତ୍ରାଂ ସୁତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଦଂ ପ୍ରାପ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେ ମନରେ ତାଙ୍କ ପିତା କଶ୍ୟପଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ପୁଅ ସହିତ ଝିଅକୁ ଦେଖି ପ୍ରଜାପତି ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଶତଲକ୍ଷଂ ଚ ରତ୍ନାନାଂ ବାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ମୁନେ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ସୋଽସଂଖ୍ଯାନ୍ ଶ୍ରେଯସେ ଶିଶୋଃ
ସେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶିଶୁର ଭଲ ପାଇଁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ।
ଅଦିତିଶ୍ଚ ଦିତିଶ୍ଚାନ୍ଯା ମୁଦଂ ପ୍ରାପ ପରନ୍ତପ । ସା ସପୁତ୍ରା ଚ ସୁଚିରଂ ତସ୍ଥୌ ତାତାଲଯେ ସଦା
ଏହିପରି ଦିତି ଓ ଅଦିତି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜଣେ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ।
ତଦୀଯଂ ପୁନରାଖ୍ଯାନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ନିଶାମଯ । ଅଥାଭିମନ୍ଯୁତନଯେ ବ୍ରହ୍ମଶାପଃ ପରୀକ୍ଷିତେ
ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କ କଥା କହିବି, ଶୁଣ। ପରେ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ଲାଗିଲା।
ବଭୂଵ ସହସା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଦୈଵଦୋଷେଣ କର୍ମଣା । ସପ୍ତାହେ ସମତୀତେ ତୁ ତକ୍ଷକସ୍ତ୍ଵାଂ ଚ ଧକ୍ଷ୍ଯତି
ହଠାତ୍ ଦେବତାଙ୍କ କ୍ରିୟାର ଦୋଷରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସାତ ଦିନ ପରେ ତକ୍ଷକ ତୁମକୁ ଦହିଦେବ।
ଶଶାପ ଶୃଙ୍ଗୀ ତତ୍ରୈଵ କୌଶିକ୍ଯାଶ୍ଚ ଜଲେନ ଵୈ । ରାଜା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ନିର୍ଵାତସ୍ଥାନମାଗତଃ
ଶୃଙ୍ଗୀ ସେଠାରେ କୌଶିକୀ ନଦୀର ପାଣି ନେଇ ଶାପ ଦେଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି ରାଜା ଏକ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ଚ ସପ୍ତାହଂ ଦେହରକ୍ଷଣତତ୍ପରଃ । ସପ୍ତାହେ ସମତୀତେ ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତକ୍ଷକଂ ପଥି
ସେଠାରେ ସେ ସାତ ଦିନ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଲାଗିରହିଲେ। ସାତ ଦିନ ପରେ ତକ୍ଷକ ପଥରେ ଯାଉଥିବା ଦେଖାଗଲା।