ଅହୋ ଗଗନମାର୍ଗୋଽପି ରୁଧ୍ଯତେ ଚାତିଵିସ୍ମଯଃ । ପ୍ରାଯଃ ଶୂରୋ ନ କିଂ କୁର୍ଯାଦୁତ୍ପଥେ ଵର୍ତ୍ମନି ସ୍ଥିତଃ
'ହାଁ, ଆକାଶର ପଥ ମଧ୍ୟ ଅଟକିଗଲା—କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଏକ ଶୂରବୀର ଅନୁଚିତ ପଥରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ କଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ?'
ନିରୁଦ୍ଧୋ ନୋ ଵାଜିମାର୍ଗୋ ଦୈଵଂ ହି ବଲଵତ୍ତରମ୍ । ରାହୁବାହୁଗ୍ରହଵ୍ଯଗ୍ରୋ ଯଃ କ୍ଷଣଂ ନାଵତିଷ୍ଠତେ
'ମୋର ଘୋଡ଼ା ଚାଲିବା ପଥ ଅଟକିଗଲା; ଭାଗ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରାହୁ ମଧ୍ୟ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ ନାହିଁ।'
ସ ଚିରଂ ରୁଦ୍ଧମାର୍ଗୋଽପି କିଂ କରୋତି ଵିଧିର୍ବଲୀ । ଏଵଂ ଚ ମାର୍ଗେ ସଂରୁଦ୍ଧେ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ଚ ସେଶ୍ଵରାଃ
'ପଥ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଟକି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଗ୍ୟ କଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ?' ଏଭଳି ମାନେ, ପଥ ଅଟକି ରହିଲାବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କର ଦେବତାମାନେ—
ନାନ୍ଵଵିନ୍ଦନ୍ତ ଶରଣଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାନ୍ଵପଦ୍ଯତ । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତାଦଯଃ ସର୍ଵେ କାଲଂ ଜାନନ୍ତି ସୂର୍ଯତଃ
—କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ କିମ୍ବା କରଣୀୟ ଉପାୟ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମୟକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜାଣନ୍ତି।
ସଂରୁଦ୍ଧୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯଗିରିଣା ଅହୋ ଦୈଵଵିପର୍ଯଯଃ । ଯଦା ନିରୁଦ୍ଧଃ ସଵିତା ଗିରିଣା ସ୍ପର୍ଧଯା ତଦା
'ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଅଟକିଗଲା—ଏହା କେତେ ଭାଗ୍ୟର ବିପର୍ୟୟ! ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଈର୍ଷ୍ୟାରେ ଅଟକିଗଲେ—'
ନଷ୍ଟଃ ସ୍ଵାହାସ୍ଵଧାକାରୋ ନଷ୍ଟପ୍ରାଯମଭୂଜ୍ଜଗତ୍ । ଏଵଂ ଚ ପାଶ୍ଚିମା ଲୋକା ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
'ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା ଉଚ୍ଚାରଣ ହରାଇଗଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରାୟ ନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ—'
ନିଦ୍ରାମୀଲିତଚକ୍ଷୁଷ୍କା ନିଶାମେଵ ପ୍ରପେଦିରେ । ପ୍ରାଞ୍ଚସ୍ତଥୋତ୍ତରାହାଶ୍ଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣତାପପ୍ରତାପିତାଃ
—'ନିଦ୍ରାରେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି ରାତିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯେଉଁବେଳେ ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗ ତୀବ୍ର ତାପରେ ଦହିଗଲା।'
ମୃତା ନଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଭଗ୍ନାଶ୍ଚ ଵିନାଶମଭଜନ୍ ପ୍ରଜାଃ । ହାହାଭୂତଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଧାକଵ୍ଯଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନାଃ କିଂ କୁର୍ମ ଇତିଵାଦିନଃ
'ପ୍ରାଣୀମାନେ ମରିଗଲେ, ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ହାହାକାରରେ ଭରିଗଲା, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ନିବେଦନ ବନ୍ଦ ହେଲା। ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ହେଇ, 'ଏବେ କଣ କରିବୁ?' ବୋଲି କହିଲେ।'
ରୁଦ୍ରପ୍ରାର୍ଥନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ତତଃ ସର୍ଵେ ସୁରଗଣା ମହେନ୍ଦ୍ରପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା । ପଦ୍ମଯୋନିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ଶରଣମନ୍ଵଯୁଃ
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ପାଇବାକୁ ଗଲେ।
ଉପତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରଣତିଭିଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଶ୍ଚାରୁଵିଭୂତିଭିଃ । ଦେଵଦେଵଂ ଗିରିଶଯଂ ଶଶିଲୋଲିତଶେଖରମ୍
ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗିରିଶଙ୍କୁ, ଶିର ନମାଇ, ସ୍ତୁତି ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ପୂଜା କଲେ।
ଦେଵଵା ଊଚୁଃ ଜଯ ଦେଵ ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷ ଉମାଲାଲିତପଙ୍କଜ । ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଵିଭୂତୀନାଂ ଦାତ୍ରେ ଭକ୍ତଜନାଯ ତେ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ବିଜୟ ହେଉ, ହେ ଦେବ, ଗଣମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ଅଳିତ ପଦ୍ମକୁ ଉମା ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ତୁମେ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଏବଂ ମହିମା ଦେଉଛ।
ମହାମାଯାଵିଲସିତସ୍ଥାନାଯ ପରମାତ୍ମନେ । ଵୃଷାଙ୍କାଯାମରେଶାଯ କୈଲାସସ୍ଥିତିଶାଲିନେ
ମହାମାୟାଙ୍କ ଖେଳରେ ବିହାର କରୁଥିବା, ପରମାତ୍ମା, ବୃଷ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଅମରମାନେଙ୍କ ନାୟକ, କୈଳାସ ଶିଖରରେ ବସିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯାଯ ମାନ୍ଯାଯ ମନଵେ ମାନଦାଯିନେ । ଅଜାଯ ବହୁରୂପାଯ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମାଯ ଶମ୍ଭଵେ
ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ସମ୍ମାନିତ, ମନୁଙ୍କୁ ମାନ ଦେଇଥିବା, ଅଜନ୍ମା, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଗଣନାଥାଯ ଦେଵାଯ ଗିରିଶାଯ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ମହାଵିଭୂତିଦାତ୍ରେ ତେ ମହାଵିଷ୍ଣୁସ୍ତୁତାଯ ଚ
ଗଣମାନେଙ୍କ ନାଥ, ଦେବ, ପାହାଡ଼ର ଶ୍ୱାମୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ମହାଶକ୍ତି ଦାତା, ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଵିଷ୍ଣୁହୃତ୍କଞ୍ଜଵାସାଯ ମହାଯୋଗରତାଯ ଚ । ଯୋଗଗମ୍ଯାଯ ଯୋଗାଯ ଯୋଗିନାଂ ପତଯେ ନମଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ମହାଯୋଗରେ ଲୀନ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟ, ଯୋଗର ସ୍ୱରୂପ, ଯୋଗୀମାନେଙ୍କ ନାଥ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଯୋଗୀଶାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଯୋଗାନାଂ ଫଲଦାଯିନେ । ଦୀନଦାନପରାଯାପି ଦଯାସାଗରମୂର୍ତଯେ
ଯୋଗୀମାନେଙ୍କ ନାୟକ, ଯୋଗର ଫଳ ଦେଇଥିବା, ଦୁଃଖୀମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଦୟାର ସାଗର ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଆର୍ତିପ୍ରଶମନାଯୋଗ୍ରଵୀର୍ଯାଯ ଗୁଣମୂର୍ତଯେ । ଵୃଷଧ୍ଵଜାଯ କାଲାଯ କାଲକାଲାଯ ତେ ନମଃ
ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ସମୟର ସ୍ୱରୂପ ଓ ସମୟର ଶେଷକାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂ ସ୍ତୁତଃ ସ ଦେଵେଶୋ ଯଜ୍ଞଭୁଗ୍ଭିର୍ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ । ପ୍ରାହ ଗମ୍ଭୀରଯା ଵାଚା ପ୍ରହସନ୍ଵିବୁଧର୍ଷଭାନ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ ହସି ହସି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ପ୍ରସନ୍ନୋଽହଂ ଦିଵିଷଦଃ ସ୍ତୋତ୍ରେଣୋତ୍ତମପୂରୁଷାଃ । ମନୋରଥଂ ପୂରଯାମି ସର୍ଵେଷାଂ ଦେଵତର୍ଷଭାଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଦେବମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି; ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ସର୍ଵଦେଵେଶ ଗିରିଶ ଶଶିମୌଲିଵିରାଜିତ । ଆର୍ତାନାଂ ଶଙ୍କରସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଶଂ ଵିଧେହି ମହାବଲ
ଦେବମାନେ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ପାହାଡ଼ର ଶ୍ୱାମୀ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ମୁଣ୍ଡରେ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଶଙ୍କର; ମହାବଳୀ, ଆମକୁ ମଙ୍ଗଳ କର।
ପର୍ଵତୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯନାମାସ୍ତି ମେରୁଦ୍ଵେଷ୍ଟା ମହୋନ୍ନତଃ । ଭାନୁମାର୍ଗନିରୋଦ୍ଧା ହି ସର୍ଵେଷାଂ ଦୁଃଖଦୋଽନଘ
ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ନାମ ଭିନ୍ଧ୍ୟ, ଯାହା ମେରୁକୁ ଘେରି ରହିଛି, ବହୁତ ଉଚ୍ଚ; ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚଳାଚଳ ଅଟକାଉଛି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ହେ ନିର୍ମଳ।
ତଦଵୃଦ୍ଧିଂ ସ୍ତମ୍ଭଯେଶାନ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣକୃଦ୍ଭଵ । ଭାନୁସଞ୍ଚାରରୋଧେନ କାଲଜ୍ଞାନଂ କଥଂ ଭଵେତ୍
ହେ ଈଶ୍ୱର, ତୁମେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ କର; ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଅଟକିଯିବ, ତେବେ ସମୟର ଗଣନା କିପରି ହେବ?
ନଷ୍ଟେ ସ୍ଵାହାସ୍ଵଧାକାରେ ଲୋକେ କଃ ଶରଣଂ ଭଵେତ୍ । ଅସ୍ମାକଂ ଚ ଭଯାର୍ତାନାଂ ଭଵାନେଵ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ
ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧାର ରୂପ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ଆଶ୍ରୟ ହେବ? ଏବଂ ଆମେ ଭୟରେ ଦୁଃଖିତ, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଦେଖାଯାଉଛ।
ଦୁଃଖନାଶକରୋ ଦେଵ ପ୍ରସୀଦ ଗିରିଜାପତେ । ଶ୍ରୀଶିଵ ଉଵାଚ ନାସ୍ମାକଂ ଶକ୍ତିରସ୍ତୀହ ତଦ୍ଵୃଦ୍ଧିସ୍ତମ୍ଭନେ ସୁରାଃ
ହେ ଦେବ, ଦୁଃଖ ନାଶ କରୁଥିବା, ଦୟା କର, ହେ ଗିରିଜାପତି। ଶ୍ରୀଶିବ କହିଲେ: ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଦେବମାନେ।
ଇମମେଵଂ ଵଦିଷ୍ଯାମୋ ଭଗଵନ୍ତଂ ରମାଧଵମ୍ । ସୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରଭୁରାତ୍ମା ଚ ପୂଜ୍ଯଃ କାରଣରୂପଧୃକ୍
ଆମେ ଏଭଳି କଥା ଭଗବାନ୍ ରମାଧବଙ୍କୁ କହିବା; ସେ ଆମର ପ୍ରଭୁ, ଆମର ଆତ୍ମା, ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ କାରଣର ସ୍ୱରୂପ।
ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵକାରଣକାରଣଃ । ତଂ ଗତ୍ଵା କଥଯିଷ୍ଯାମଃ ସ ଦୁଃଖାନ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଗୋବିନ୍ଦ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ; ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଆମେ ଏହି କଥା କହିବା, ତେବେ ଆମର ଦୁଃଖର ଶେଷ ହେବ।
ଇତ୍ଯେଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଗିରୀଶଭାଷିତଂ ଦେଵାଶ୍ଚ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସପଯୋଜସମ୍ଭଵାଃ । ରୁଦ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ଵେପମାନା ଵୈକୁଣ୍ଠଲୋକଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁରଞ୍ଜସା
ପର୍ବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗେ ନେଇ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଇ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁନା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵରପ୍ରଦାନମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ତେ ଗତ୍ଵା ଦେଵଦେଵେଶଂ ରମାନାଥଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଂ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଦଦୃଶୁଃ ପ୍ରଭଯାନ୍ଵିତମ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରିଲେ: ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ, କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖିଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗଦ୍ଗଦସ୍ଵରସତ୍କୃତାଃ । ଦେଵା ଊଚୁଃ ଜଯ ଵିଷ୍ଣୋ ରମେଶାଦ୍ଯ ମହାପୁରୁଷ ପୂର୍ଵଜ
ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: ଜୟ ହେଉ, ବିଷ୍ଣୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ପ୍ରାଚୀନ ମହାପୁରୁଷ!
ଦୈତ୍ଯାରେ କାମଜନକ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦ । ମହାଵରାହ ଗୋଵିନ୍ଦ ମହାଯଜ୍ଞସ୍ଵରୂପକ
ଦାନବଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଇଚ୍ଛାର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ମହାବରାହ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମହାଯଜ୍ଞର ମୂର୍ତ୍ତି!