ଦେଵାନାଂ ଦୈତ୍ଯଗ୍ରସ୍ତାନାଂ ପୁରା ସେନା ବଭୂଵ ସା । ଜଯଂ ଦଦୌ ସା ତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵସେନା ଚ ତେନ ସା
ପୂର୍ବେ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେବାବେଳେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେଲେ, ଏହି କାରଣରେ ତାଙ୍କୁ ଦେବସେନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ରୀଦେଵସେନୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଦେଵସେନାହମୀଶ୍ଵରୀ । ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ମନସା ଧାତା ଦଦୌ ସ୍କନ୍ଦାଯ ଭୂମିପ
ଦେବସେନା କହିଲେ: ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କନ୍ୟା, ଦେବସେନା ଏବଂ ସ୍ୱାମିନୀ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମୋତେ ମନରେ ତିଆରି କରି ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ରାଜା।
ମାତୃକାସୁ ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ସ୍କନ୍ଦଭାର୍ଯା ଚ ସୁଵ୍ରତା । ଵିଶ୍ଵେ ଷଷ୍ଠୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ଷଷ୍ଠାଂଶା ପ୍ରକୃତେଃ ପରା
ମୋତେ ମାତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ମିଳିଛି, ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ; ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଷଷ୍ଠୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ପ୍ରକୃତିର ଷଷ୍ଠ ଅଂଶ ଓ ସେଠାରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ।
ଅପୁତ୍ରାଯ ପୁତ୍ରଦାହଂ ପ୍ରିଯାଦାତ୍ରୀ ପ୍ରିଯାଯ ଚ । ଧନଦାହଂ ଦରିଦ୍ରେଭ୍ଯଃ କର୍ମିଭ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵକର୍ମଦା
ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ନାହାନ୍ତି, ମୁଁ ପୁଅ ଦେଉଛି; ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପ୍ରେମ ଦେଉଛି; ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଦେଉଛି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଉଛି।
ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଭଯଂ ଶୋକୋ ହର୍ଷୋ ମଙ୍ଗଲମେଵ ଚ । ସମ୍ପତ୍ତିଶ୍ଚ ଵିପତ୍ତିଶ୍ଚ ସର୍ଵଂ ଭଵତି କର୍ମଣା
ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଭୟ, ଶୋକ, ଆନନ୍ଦ, ମଙ୍ଗଳ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବିପଦ—ସବୁ କିଛି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
କର୍ମଣା ବହୁପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵଂଶହୀନଃ ସ୍ଵକର୍ମଣା । କର୍ମଣା ମୃତପୁତ୍ରଶ୍ଚ କର୍ମଣା ଚିରଜୀଵନଃ
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କେହି ଅଧିକ ପୁଅ ପାଏ, କିମ୍ବା ବଂଶ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ; କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ମିଳେ।
କର୍ମଣା ଗୁଣଵାଂଶ୍ଚୈଵ କର୍ମଣା ଚାଙ୍ଗହୀନକଃ । କର୍ମଣା ବହୁଭାର୍ଯଶ୍ଚ ଭାର୍ଯାହୀନଶ୍ଚ କର୍ମଣା
କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ କେହି ନୀତିବାନ୍ ହୁଏ, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ କେହି ଅଙ୍ଗହୀନ ହୁଏ; କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ କେହି ବହୁ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଥାଏ, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ କେହି ସ୍ତ୍ରୀହୀନ ହୁଏ।
କର୍ମଣା ରୂପଵାନ୍ଧର୍ମୀ ରୋଗୀ ଶଶ୍ଵତ୍ସ୍ଵକର୍ମଣା । କର୍ମଣା ଚ ଭଵେଦ୍ଵ୍ଯାଧିଃ କର୍ମଣାଽଽରୋଗ୍ଯମେଵ ଚ
କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ କେହି ସୁନ୍ଦର ଓ ଧର୍ମିକ ହୁଏ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ କେହି ରୋଗୀ ହୁଏ; କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ରୋଗ ଆସେ, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ଆରୋଗ୍ୟ ମିଳେ।
ତସ୍ମାତ୍କର୍ମ ପରଂ ରାଜନ୍ ସର୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଦେଵୀ ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ମୁନେ
ସେଇପରି, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣାଯାଇଛି ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏପରି କହି, ସେ ଦେବୀ ବାଳକୁ ଧରିଲେ, ମୁନି।
ମହାଜ୍ଞାନେନ ସା ଦେଵୀ ଜୀଵଯାମାସ ଲୀଲଯା । ରାଜା ଦଦର୍ଶ ତଂ ବାଲଂ ସସ୍ମିତଂ କନକପ୍ରଭମ୍
ବଡ଼ ଜ୍ଞାନରେ, ସେ ଦେବୀ ଖେଳରେ ବାଳକୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ; ରାଜା ଦେଖିଲେ, ସେ ବାଳକ ହସୁଥିବା, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଦେଵସେନା ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତଂ ନୃପମାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ସା ତଦା । ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ଦେଵୀ ଗଗନଂ ଗନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତା
ଦେବୀ ଦେବସେନା ସହ ଦେଖୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବାଳକୁ ଧରି, ଆକାଶକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ପୁନସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ତାଂ ରାଜା ଶୁଷ୍କକଣ୍ଠୋଷ୍ଠତାଲୁକଃ । ନୃପସ୍ତୋତ୍ରେଣ ସା ଦେଵୀ ପରିତୁଷ୍ଟା ବଭୂଵ ହ
ପୁନି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଓ ଠୋଉଁଟି ଶୁଖିଗଲା; ରାଜାଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ଦେବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ତଂ ନୃପଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵେଦୋକ୍ତଂ କର୍ମନିର୍ମିତମ୍ । ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତ୍ଵଂ ରାଜା ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵମନୋଃ ସୁତଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବୀ କହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦରେ ଯାହା କହାଯାଇଛି, ସେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ। ଦେବୀ କହିଲେ: ତିନି ଲୋକରେ ତୁମେ ରାଜା, ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁଙ୍କର ପୁଅ।
ମମ ପୂଜାଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ର କାରଯିତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ କୁରୁ । ତଦା ଦାସ୍ଯାମି ପୁତ୍ରଂ ତେ କୁଲପଦ୍ମଂ ମନୋହରମ୍
ମୋର ପୂଜା ସମସ୍ତଠାରେ କରାଅ ଏବଂ ନିଜେ କର; ତାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ମନୋହର, କୁଳର ଗର୍ବ ହେବା ପୁଅ ଦେବି।
ସୁଵ୍ରତଂ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଗୁଣଵନ୍ତଂ ସୁପଣ୍ଡିତମ୍ । ଜାତିସ୍ମରଂ ଚ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରଂ ନାରାଯଣକଲାତ୍ମକମ୍
ତାଙ୍କର ନାମ ସୁବ୍ରତ ହେବ, ଗୁଣବାନ୍, ବହୁ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରିପାରିବା, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଅଂଶ।
ଶତକ୍ରତୁକରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ଵନ୍ଦିତମ୍ । ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଲକ୍ଷାଣାଂ ଧୃତଵନ୍ତଂ ବଲଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ଶତଯଜ୍ଞ କରିଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବେ; ଶତମଦାନ୍ତୀର ବଳ ଥିବା, ଶୁଭ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଧନିନଂ ଗୁଣିନଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଵିଦୁଷାଂ ପ୍ରିଯମେଵ ଚ । ଯୋଗିନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚୈଵ ସିଦ୍ଧିରୂପଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ସେ ଧନୀ, ଗୁଣବାନ୍, ପବିତ୍ର, ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ; ଯୋଗୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ବୀମାନେ ସିଦ୍ଧିର ରୂପ ଭାବେ ଦେଖିବେ।
ଯଶସ୍ଵିନଂ ଚ ଲୋକେଷୁ ଦାତାରଂ ସର୍ଵସମ୍ପଦାମ୍ । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଦେଵୀ ତସ୍ମୈ ତଦ୍ବାଲକଂ ଦଦୌ
ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଦାତା; ଏପରି କହି, ଦେବୀ ସେ ବାଳକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ରାଜା ଚକାର ସ୍ଵୀକାରଂ ପୂଜାର୍ଥଂ ଚ ପ୍ରିଯଵ୍ରତଃ । ଜଗାମ ଦେଵୀ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ଶୁଭଂ ଵରମ୍
ପୂଜା ପାଇଁ ରାଜା ପ୍ରେମରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଦେବୀ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଆଜଗାମ ସହାମାତ୍ଯଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ । ଆଗତ୍ଯ କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ପୁତ୍ରହେତୁକମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୁଅ ପାଇଁ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବଭୂଵୁଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ନରା ନାର୍ଯଶ୍ଚ ନାରଦ । ମଙ୍ଗଲଂ କାରଯାମାସ ସର୍ଵତ୍ର ପୁତ୍ରହେତୁକମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ନାରଦ; ସମସ୍ତଠାରେ ପୁଅ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା।
ଦେଵୀଂ ଚ ପୂଜଯାମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦଦୌ । ରାଜା ଚ ପ୍ରତିମାସେଷୁ ଶୁକ୍ଲଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ମହୋତ୍ସଵମ୍
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଧନ ଦେଲେ; ରାଜା ପ୍ରତି ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଷଷ୍ଠୀ ତାରିଖରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କଲେ।
ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଯତ୍ନେନ କାରଯାମାସ ସର୍ଵତଃ । ବାଲାନାଂ ସୂତିକାଗାରେ ଷଷ୍ଠାହେ ଯତ୍ନପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଷଷ୍ଠୀ ଉତ୍ସବ ସମସ୍ତଠାରେ ଉତ୍ସାହରେ କରାଇଲେ; ଶିଶୁମାନେର ଜନ୍ମଘରରେ ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ବିଶେଷ ଯତ୍ନ କଲେ।
ତତ୍ପୂଜାଂ କାରଯାମାସ ଚୈକଵିଂଶତିଵାସରେ । ବାଲାନାଂ ଶୁଭକାର୍ଯେ ଚ ଶୁଭାନ୍ନପ୍ରାଶନେ ତଥା
ଏକୋଇଶିଁ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଇଲେ; ଶିଶୁମାନେର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନରେ ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵତ୍ର ଵର୍ଧଯାମାସ ସ୍ଵଯମେଵ ଚକାର ହ । ଧ୍ଯାନଂ ପୂଜାଵିଧାନଂ ଚ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମତ୍ତୋ ନିଶାମଯ
ସେ ନିଜେ ସମସ୍ତଠାରେ ଏହି ପ୍ରଥାକୁ ବିକାଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣ ।
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଧର୍ମଵକ୍ତ୍ରେଣ କୌଥୁମୋକ୍ତଂ ଚ ସୁଵ୍ରତ । ଶାଲଗ୍ରାମେ ଘଟେ ଵାଥ ଵଟମୂଲେଽଥଵା ମୁନେ
ହେ ସୁଶୀଳ, ଧର୍ମର ମୁଖରୁ ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଛି କିମ୍ବା କୌଥୁମ ଯେଉଁଥିରେ କହିଛନ୍ତି, ଶାଳଗ୍ରାମରେ, ଘଟରେ କିମ୍ବା ବଟବୃକ୍ଷର ତଳେ, ହେ ମୁନି—
ଭିତ୍ତ୍ଯାଂ ପୁତ୍ତଲିକାଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜଯେଦ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଷଷ୍ଠାଂଶାଂ ପ୍ରକୃତେଃ ଶୁଦ୍ଧାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଚ ସୁପ୍ରଭାମ୍
ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଵଳିରେ ମାଟିର ପୁତୁଳି ବନେଇ ପୂଜା କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ପ୍ରକୃତିର ଶୁଭ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ ଛଅଂଶ ଉପସ୍ଥାପନ କରିପାରିବେ ।
ସୁପୁତ୍ରଦାଂ ଚ ଶୁଭଦା ଦଯାରୂପାଂ ଜଗତ୍ପ୍ରସୂମ୍ । ଶ୍ଵେତଚମ୍ପକଵର୍ଣାଭାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଭଲ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିବା, ଶୁଭ ଦେଇଥିବା, ଦୟାର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା, ଧଳା ଚମ୍ପା ଫୁଲ ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମଣିର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା—
ପଵିତ୍ରରୂପାଂ ପରମାଂ ଦେଵସେନାଂ ପରାଂ ଭଜେ । ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସ୍ଵଶିରସି ପୁଷ୍ପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ପବିତ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ, ଦେବସେନାଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜା କରେ । ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ପୁନର୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚ ମୂଲେନ ପୂଜଯେତ୍ସୁଵ୍ରତାଂ ସତୀମ୍ । ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଚମନୀଯୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପପ୍ରଦୀପକୈଃ
ପୁଣି ମୂଳ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଶୁଭ୍ର ଓ ପତିବ୍ରତା ଦେବୀଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ ଜଳ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।