ବ୍ରହ୍ମା ଚ ମାନସୀଂ କନ୍ଯାଂ ସସୃଜେ ଚ ମନୋହରାମ୍ । ରୂପଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନାଂ ଶତଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନରୁ ଏକ କନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଠି ଅତି ମନୋହର ରୂପ, ସୁନ୍ଦରତା ଓ ଯୁବତାର ଭରପୁରି; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶତଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଅଭାସି।
ଵିଦ୍ଯାଵତୀଂ ଗୁଣଵତୀମତିରୂପଵତୀଂ ସତୀମ୍ । ଶ୍ଵେତଚମ୍ପକଵର୍ଣାଭାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଶିକ୍ଷିତ, ଗୁଣବତୀ, ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଶୁଚି, ଧଳା ଚମ୍ପା ରଙ୍ଗର, ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଵିଶୁଦ୍ଧାଂ ପ୍ରକୃତେରଂଶାଂ ସସ୍ମିତାଂ ଵରଦାଂ ଶୁଭାମ୍ । ସ୍ଵଧାଭିଧାଂ ଚ ସୁଦତୀଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାମ୍
ସେ ପବିତ୍ର, ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ହସୁଥିବା, ଦାନଦାତ୍ରୀ, ଶୁଭ, 'ସ୍ୱଧା' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସୁନ୍ଦର ଦନ୍ତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ଶତପଦ୍ମପଦନ୍ଯସ୍ତପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀମ୍ । ପତ୍ନୀଂ ପିତୄଣାଂ ପଦ୍ମାସ୍ଯାଂ ପଦ୍ମଜାଂ ପଦ୍ମଲୋଚନାମ୍
ସେ ଶତପଦ୍ମରେ ପାଦ ରଖିଥିବା, ପିତୃମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ପଦ୍ମମୁଖୀ, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିତ, ପଦ୍ମନୟନୀ।
ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦଦୌ ବ୍ରହ୍ମା ତୁଷ୍ଟେଭ୍ଯସ୍ତୁଷ୍ଟିରୂପିଣୀମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚୋପଦେଶଂ ଚକାର ଗୋପନୀଯକମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସେ 'ସ୍ୱଧା' କୁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ସ୍ଵଧାନ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଦେଯମିତ୍ଯପି । କ୍ରମେଣ ତେନ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ପିତ୍ରେ ଦାନଂ ଦଦୁଃ ପୁରା
ସ୍ୱଧା ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂର୍ବେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵାହା ଶସ୍ତା ଦେଵଦାନେ ପିତୃଦାନେ ସ୍ଵଧା ସ୍ମୃତା । ସର୍ଵତ୍ର ଦକ୍ଷିଣା ଶସ୍ତା ହତଂ ଯଜ୍ଞମଦକ୍ଷିଣମ୍
ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦାନରେ 'ସ୍ୱାହା' ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦାନରେ 'ସ୍ୱଧା' ସ୍ମରଣୀୟ; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷିଣା ବିନା ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ପିତରୋ ଦେଵତା ଵିପ୍ରା ମୁନଯୋ ମନଵସ୍ତଥା । ପୂଜାଂ ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ଵଧାଂ ଶାନ୍ତାଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପରମାଦରାତ୍
ପିତୃମାନେ, ଦେବମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି, ମନୁମାନେ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ସେ ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତେ ଅତି ଆଦରରେ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵାଦଯଶ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ପରିପୂର୍ଣମନୋରଥାଃ । ଵିପ୍ରାଦଯଶ୍ଚ ପିତରଃ ସ୍ଵଧାଦେଵୀଵରେଣ ଚ
ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଧାଦେବୀଙ୍କ ଦାନରେ ଲାଭ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଧୋପାଖ୍ଯାନମେଵ ଚ । ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ତୁଷ୍ଟିକରଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ସମସ୍ତ କଥା ଏବଂ ସ୍ୱଧାଙ୍କ ବିବରଣୀ କୁହାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ସ୍ଵଧାପୂଜାଵିଧାନଂ ଚ ଧ୍ଯାନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମହାମୁନେ । ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯତ୍ନେନ ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂଵର
ନାରଦ କହିଲେ: ମହାମୁନି, ମୁଁ ଉତ୍ସାହରେ ସ୍ୱଧାପୂଜାର ବିଧି, ଧ୍ୟାନ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ବେଦଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି କୁହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଧ୍ଯାନଂ ଚ ସ୍ତଵନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵେଦୋକ୍ତଂ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମ୍ । ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ଚ କଥଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛସି ଵୃଦ୍ଧଯେ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଧ୍ୟାନ ଓ ସ୍ତୁତି ସମସ୍ତ ଶୁଭ; ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଛ; ତେଣୁ ଆଉ ଶିଖିବାକୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?
ଶରତ୍କୃଷ୍ଣତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ମଘାଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵାସରେ । ସ୍ଵଧାଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଯତ୍ନେନ ତତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାଚରେତ୍
ଶରତ୍ରୁତୁର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନରେ, ଯଥାଯଥ୍ନରେ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଧାଂ ନାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯୋ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦହଂମତିଃ । ନ ଭଵେତ୍ଫଲଭାକ୍ସତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ତର୍ପଣସ୍ଯ ଚ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଛାଡ଼ି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣର ଫଳ ଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହା ସତ୍ୟ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସୀଂ କନ୍ଯାଂ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନାମ୍ । ପୂଜ୍ଯାଂ ଵୈ ପିତୃଦେଵାନାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନାଂ ଫଲଦାଂ ଭଜେ
ମୁଁ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେଁ—ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କନ୍ୟା, ସଦା ଯୁବତୀ ଓ ଦୃଢ଼, ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଶିଲାଯାଂ ଵା ହ୍ଯଥଵା ମଙ୍ଗଲେ ଘଟେ । ଦଦ୍ଯାତ୍ପାଦ୍ଯାଦିକଂ ତସ୍ଯୈ ମୂଲେନେତି ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍
ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ପଥର କିମ୍ବା ଶୁଭ ଘଟରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଓଂ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ କ୍ଲୀଂ ସ୍ଵଧାଦେଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତି ଚ ମହାମୁନେ । ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତୁ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତାଂ ପ୍ରଣମେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ
ଓଁ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ କ୍ଲୀଂ ସ୍ୱଧାଦେବ୍ୟୈ ସ୍ୱାହା—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ।
ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଶୃଣୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଵିଶାରଦ । ସର୍ଵଵାଞ୍ଛାପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଯତ୍କୃତଂ ପୁରା
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶୁଣ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ରଚିଥିଲେ, ଯାହା ମାନବଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସ୍ଵଧୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେଣ ତୀର୍ଥସ୍ନାଯୀ ଭଵେନ୍ନରଃ । ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: କେବଳ 'ସ୍ୱଧା' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ହୁଏ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଓ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧେତ୍ଯେଵଂ ଯଦି ଵାରତ୍ରଯଂ ସ୍ମରେତ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୋତି ବଲେଶ୍ଚ ତର୍ପଣସ୍ଯ ଚ
'ସ୍ୱଧା ସ୍ୱଧା ସ୍ୱଧେ'—ଏହି ନାମ ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ମରଣ କଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ବଳି ତର୍ପଣର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ସ୍ଵଧାସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସମାହିତଃ । ସ ଲଭେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧସମ୍ଭୂତଂ ଫଲମେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ କେହି ଏହି ସ୍ୱଧାସ୍ତୋତ୍ର ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧେତ୍ଯେଵଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନରଃ । ପ୍ରିଯାଂ ଵିନୀତାଂ ସ ଲଭେତ୍ସାଧ୍ଵୀଂ ପୁତ୍ରଗୁଣାନ୍ଵିତାମ୍
'ସ୍ୱଧା ସ୍ୱଧା ସ୍ୱଧେ'—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପଢ଼ିଲେ, ପ୍ରିୟ, ନମ୍ର, ସତୀ ଓ ସୁପୁତ୍ର ଗୁଣ ଥିବା ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମିଳେ।
ପିତୄଣାଂ ପ୍ରାଣତୁଲ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଜୀଵନରୂପିଣୀ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦୀନାଂ ଫଲପ୍ରଦା
ତୁମେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ସମାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକାର ଆକୃତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଏହା ସହିତ ଜଡିତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳଦାତ୍ରୀ।
ନିତ୍ଯା ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯରୂପାସି ପୁଣ୍ଯରୂପାସି ସୁଵ୍ରତେ । ଆଵିର୍ଭାଵତିରୋଭାଵୌ ସୃଷ୍ଟୌ ଚ ପ୍ରଲଯେ ତଵ
ହେ ସୁସଂଯତା, ତୁମେ ନିତ୍ୟ, ସତ୍ୟର ଆକୃତି, ପୁଣ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି; ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ତୁମର ଆଗମନ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।
ଓଁ ସ୍ଵସ୍ତିଶ୍ଚ ନମଃ ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ତ୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣା ତଥା । ନିରୂପିତାଶ୍ଚତୁର୍ଵେଦୈଃ ପ୍ରଶସ୍ତାଃ କର୍ମିଣାଂ ପୁନଃ
ଓଁ, ସ୍ୱସ୍ତି, ନମଃ, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା ଓ ଦକ୍ଷିଣା—ତୁମେ ଏପରି ଚାରି ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ।
କର୍ମପୂର୍ତ୍ଯର୍ଥମେଵୈତା ଈଶ୍ଵରେଣ ଵିନିର୍ମିତାଃ । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସ୍ଵସଂସଦି
ଏହି ସବୁ ମାତ୍ର କର୍ମପୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି; ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ନିଜ ସଭାରେ ରହିଲେ।
ତସ୍ଥୌ ଚ ସହସା ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଵଧା ସାଽଽଵିର୍ବଭୂଵ ହ । ତଦା ପିତୃଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦୌ ତାମେଵ କମଲାନନାମ୍
ତାପରେ ହଠାତ୍ ସ୍ୱଧା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ କମଳମୁଖୀ ଭାବରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଗଲା।
ତାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଯୁସ୍ତେ ଚ ପିତରଶ୍ଚ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ । ସ୍ଵଧାସ୍ତୋତ୍ରମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସମାହିତଃ । ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍
ତାଙ୍କୁ ପାଇ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ; ଯେ କେହି ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ୱଧାସ୍ତୋତ୍ର ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଚାହିଦା ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଦେଵୀଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେଽଷ୍ଟାଦଶସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ନଵମସ୍କନ୍ଧେ ନାରାଯଣନାରଦସଂଵାଦେ ସ୍ଵଧୋପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନଂ ନାମ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଦେବୀଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଏଠରେ ଅଠାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ନବମ ସ୍କନ୍ଧରେ, ନାରାୟଣ ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ସ୍ୱଧା ଉପାଖ୍ୟାନ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଚୁଅଉଁଚାଳିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଦକ୍ଷିଣୋପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଉକ୍ତଂ ସ୍ଵାହାସ୍ଵଧାଖ୍ଯାନଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ମଧୁରଂ ପରମ୍ । ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦକ୍ଷିଣାଖ୍ଯାନଂ ସାଵଧାନୋ ନିଶାମଯ
ଦକ୍ଷିଣା ଉପାଖ୍ୟାନ ବର୍ଣ୍ଣନ। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧାଙ୍କ କଥା ମଧୁର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍କ କଥା କହିବି, ତୁମେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।