ତ୍ଵଂ ହି ଵିଷ୍ଣୁସ୍ଵରୂପା ଚ ସର୍ଵାଧାରା ଵସୁନ୍ଧରା । ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପା ତ୍ଵଂ ନାରାଯଣପରାଯଣା
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର, ଏହି ଭୂମି ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଶରଣ।
କ୍ରୋଧହିଂସାଵର୍ଜିତା ଚ ଵରଦା ଶାରଦା ଶୁଭା । ପରମାର୍ଥପ୍ରଦା ତ୍ଵଂ ଚ ହରିଦାସ୍ଯପ୍ରଦା ପରା
କ୍ରୋଧ ଓ ହିଂସା ରହିତ, ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିବା, ଶୁଭା ଶାରଦା, ଉତ୍ତମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତୁମେ।
ଯଯା ଵିନା ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଭସ୍ମୀଭୂତମସାରକମ୍ । ଜୀଵନ୍ମୃତଂ ଚ ଵିଶ୍ଵଂ ଚ ଶଶ୍ଵତ୍ସର୍ଵଂ ଯଯା ଵିନା
ତୁମେ ନଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଏ; ତୁମେ ନଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭଳି ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସବୁ କିଛି ସଦା ସ୍ୱରୂପରେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ପରା ମାତା ସର୍ଵବାନ୍ଧଵରୂପିଣୀ । ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ତ୍ଵଂ ଚ କାରଣରୂପିଣୀ
ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମା, ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ; ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷର ମୂଳ କାରଣ ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
ଯଥା ମାତା ସ୍ତନାନ୍ଧାନାଂ ଶିଶୂନାଂ ଶୈଶଵେ ସଦା । ତଥା ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦା ମାତା ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵରୂପତଃ
ଯେପରି ଏକ ମା ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଅନ୍ନପାନ ଦେଇ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମା, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ସଦା ପାଳନ କରୁଛ।
ମାତୃହୀନଃ ସ୍ତନାନ୍ଧସ୍ତୁ ସ ଚ ଜୀଵତି ଦୈଵତଃ । ତ୍ଵଯା ହୀନୋ ଜନଃ କୋଽପି ନ ଜୀଵତ୍ଯେଵ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମା ଓ ଅନ୍ନ ନଥିଲେ ଶିଶୁ ଦୈବବଶରେ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରେ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ନଥିଲେ କେହି ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନସ୍ଵରୂପା ତ୍ଵଂ ମାଂ ପ୍ରସନ୍ନା ଭଵାମ୍ବିକେ । ଵୈରିଗ୍ରସ୍ତଂ ଚ ଵିଷଯଂ ଦେହି ମହ୍ଯଂ ସନାତନି
ଓ ଅମ୍ବିକେ, ତୁମର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ଅତି ଦୟାମୟ; ମୋପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହେଉ, ଓ ସନାତନୀ, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟ ଓ ବିଶ୍ୱ ଉପରେ ଶାସନ ଦିଅ।
ଅହଂ ଯାଵତ୍ତ୍ଵଯା ହୀନୋ ବନ୍ଧୁହୀନଶ୍ଚ ଭିକ୍ଷୁକଃ । ସର୍ଵସମ୍ପଦ୍ଵିହୀନଶ୍ଚ ତାଵଦେଵ ହରିପ୍ରିଯେ
ହରିଙ୍କର ପ୍ରିୟେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ତୁମେ ନଥିଲି, ମୁଁ ବାନ୍ଧବହୀନ, ଭିକ୍ଷାରେ ରହୁଥିବା ଏକ ଭିକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ଜ୍ଞାନଂ ଦେହି ଚ ଧର୍ମଂ ଚ ସର୍ଵସୌଭାଗ୍ଯମୀପ୍ସିତମ୍ । ପ୍ରଭାଵଞ୍ଚ ପ୍ରତାପଂ ଚ ସର୍ଵାଧିକାରମେଵ ଚ
ମୋତେ ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମ, ଆକାଂକ୍ଷିତ ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ଦିଅ।
ଜଯଂ ପରାକ୍ରମଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯମେଵ ଚ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସର୍ଵୈଃ ସୁରଗଣୈଃ ସହ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଓ ପ୍ରତାପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସନ ଦିଅ; ଏପରି କହି ମହେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସହିତ—
ପ୍ରଣନାମ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରୋ ମୂର୍ଧ୍ନା ଚୈଵ ପୁନଃ ପୁନଃ । ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଶଙ୍କରଶ୍ଚୈଵ ଶେଷୋ ଧର୍ମଶ୍ଚ କେଶଵଃ
ସେ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଲଗାଇ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର, ଶେଷ, ଧର୍ମ ଓ କେଶବ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଲେ।
ସର୍ଵେ ଚକ୍ରୁଃ ପରୀହାରଂ ସୁରାର୍ଥେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଦେଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପମାଲାଂ ମନୋହରାମ୍
ସମସ୍ତେ ଦେବମାନେ ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କଲେ; ଦେବୀ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏକ ମନୋହର ପୁଷ୍ପମାଳା ଦେଇ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
କେଶଵାଯ ଦଦୌ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ସୁରସଂସଦି । ଯଯୁର୍ଦେଵାଶ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନଂ ଚ ନାରଦ
ଦେବମାନଙ୍କ ସଭାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦେବୀ କେଶବଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଲେ; ଦେବମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ, ଓ ନାରଦ।
ଦେଵୀ ଯଯୌ ହରେଃ ସ୍ଥାନଂ ହୃଷ୍ଟା କ୍ଷୀରୋଦଶାଯିନଃ । ଯଯତୁଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଗୃହଂ ବ୍ରହ୍ମେଶାନୌ ଚ ନାରଦ
ଦେବୀ ଖୁସି ହୋଇ, କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶାନ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଓ ନାରଦ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୁଭାଶିଷଂ ତୌ ଚ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵକମ୍ । ଇଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନରଃ
ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ଯେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ପଢିଥାଏ—
କୁବେରତୁଲ୍ଯଃ ସ ଭଵେଦ୍ରାଜରାଜେଶ୍ଵରୋ ମହାନ୍ । ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଜପେନୈଵ ସ୍ତୋତ୍ରସିଦ୍ଧିର୍ଭଵେନ୍ନୃଣାମ୍
ସେ କୁବେର ସମାନ ଧନୀ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ; ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଥର ପଢିଲେ ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରର ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ସିଦ୍ଧସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଦି ପଠେନ୍ମାସମେକଂ ତୁ ସନ୍ତତମ୍ । ମହାସୁଖୀ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦି କେହି ଏହି ସିଦ୍ଧ ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଏକ ମାସ ଧରି ଲଗାତାର ପଢିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅତି ଖୁସି ଓ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେବ।
ସ୍ଵାହୋପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ନାରାଯଣ ମହାଭାଗ ନାରାଯଣ ମହାପ୍ରଭୋ । ରୂପେଣୈଵ ଗୁଣେନୈଵ ଯଶସା ତେଜସା ତ୍ଵିଷା
ସ୍ୱାହା ନାମକ କଥାର ବର୍ଣ୍ନନ। ନାରଦ କହିଲେ: ନାରାୟଣ, ମହାଭାଗ, ନାରାୟଣ, ମହାପ୍ରଭୁ; ତୁମର ରୂପ, ଗୁଣ, କୀର୍ତି, ତେଜ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—
ତ୍ଵମେଵ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଯୋଗିନାଂ ମୁନେ । ତପସ୍ଵିନାଂ ମୁନୀନାଂ ଚ ପରୋ ଵେଦଵିଦାଂଵର
ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଯୋଗୀମାନେ, ମୁନିମାନେ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ; ବେଦ ଜାଣିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଉପାଖ୍ଯାନଂ ଵିଜ୍ଞାତଂ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ଅନ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦୁପାଖ୍ଯାନଂ ନିଗୂଢଂ ଵଦ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କଥା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଡ଼ ଭାବରେ ବୁଝି ପାରିଛି; ଏବେ ଆଉ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଓ ଲୁଚିଥିବା କଥା କହ।
ଅତୀଵ ଗୋପନୀଯଂ ଯଦୁପଯୁକ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵତଃ । ଅପ୍ରକାଶ୍ଯଂ ପୁରାଣେଷୁ ଵେଦୋକ୍ତଂ ଧର୍ମସଂଯୁତମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନଟି ବହୁତ ଗୁପ୍ତ, ସବୁବେଳେ ସାବଧାନ ହୋଇ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ପୁରାଣରେ ଏହା ପ୍ରକାଶ ହୋଇନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବେଦରେ ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ଏବଂ ଧର୍ମ ସହିତ ଜଡିତ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ନାନାପ୍ରକାରମାଖ୍ଯାନମପ୍ରକାଶ୍ଯଂ ପୁରାଣତଃ । ଶ୍ରୁତଂ କତିଵିଧଂ ଗୂଢମାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ — ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କଥା ଅଛି, ଯାହା ପୁରାଣରେ ପ୍ରକାଶିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣାଯାଇଛି, ସେଗୁଡିକ ବହୁତ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ତେଷୁ ଯତ୍ସାରଭୂତଂ ଚ ଶ୍ରୋତୁଂ କିଂ ଵା ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି । ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ମହାଭାଗ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ପୁନଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ମୂଳ ଏବଂ ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ କଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କହ, ହେ ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପରେ ମୁଁ ଏହା ଆଉ ଖୋଲିବି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ସ୍ଵାହା ଦେଵୀ ହଵିର୍ଦାନେ ପ୍ରଶସ୍ତା ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ପିତୃଦାନେ ସ୍ଵଧା ଶସ୍ତା ଦକ୍ଷିଣା ସର୍ଵତୋ ଵରା
ନାରଦ କହିଲେ — ସ୍ୱାହା ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପିତୃପୂଜାରେ ସ୍ୱଧା ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉତ୍ତମ।
ଏତାସାଂ ଚରିତଂ ଜନ୍ମଫଲଂ ପ୍ରାଧାନ୍ଯମେଵ ଚ । ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାଦ୍ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂଵର
ଏମାନଙ୍କର କାହାଣୀ, ଜନ୍ମର ଫଳ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ହେ ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ସୂତ ଉଵାଚ ନାରଦସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମଃ । କଥାଂ କଥିତୁମାରେଭେ ପୁରାଣୋକ୍ତାଂ ପୁରାତନୀମ୍
ସୂତ କହିଲେ — ନାରଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସିଲେ ଏବଂ ପୁରାଣରେ ଥିବା ପୁରାତନ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସୃଷ୍ଟେଃ ପ୍ରଥମତୋ ଦେଵାଃ ସ୍ଵାହାରାର୍ଥଂ ଯଯୁଃ ପୁରା । ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମସଭାମାଜଗ୍ମୁଃ ସୁମନୋହରାମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ — ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱାହା ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ସୁନ୍ଦର ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ନିଵେଦନଂ ଚକ୍ରୁରାହାରହେତୁକଂ ମୁନେ । ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନିଷେଵେ ଶ୍ରୀହରିଂ ପରମ୍
ସେଠାକୁ ଗିଁ ଦେବତାମାନେ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ନିବେଦନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହା ଶୁଣି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଯଜ୍ଞରୂପୋ ହି ଭଗଵାନ୍ କଲଯା ଚ ବଭୂଵ ହ । ଯଜ୍ଞେ ଯଦ୍ଯଦ୍ଧଵିର୍ଦାନଂ ଦତ୍ତଂ ତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ଭଗବାନ ଯଜ୍ଞର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଅଂଶରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଯେଉଁ ହବିର୍ଦ୍ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଦେଇଥିଲେ—
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ହଵିର୍ଦଦତି ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯାଦଯଃ । ସୁରା ନୈଵ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ତଦ୍ଦାନଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ — ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହବି ଦେଲେ, ଦେବତାମାନେ ସେହି ଦାନ ପାଇନଥିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।