ପ୍ରାପୁର୍ଦେଵାଃ ସ୍ଵଵିଷଯଂ ଦୈତ୍ଯଗ୍ରସ୍ତଂ ଭଯଙ୍କରମ୍ । ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରସାଦେନ ଵରଦାନେନ ନାରଦ
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କୃପା ଓ ବରଦାନରେ, ହେ ନାରଦ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ଦଳିଥିବା ନିଜ ଲୋକକୁ ପୁନି ପାଇଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଖଦଂ ସାରଭୂତଂ ଚ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତମ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ ସାରମୟ। ଏଠାରୁ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ଧ୍ଯାନସ୍ତୋତ୍ରଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ହରେରୁତ୍କୀର୍ତନଂ ଭଦ୍ରଂ ଶ୍ରୁତଂ ତଜ୍ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ । ଈପ୍ସିତଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନଂ ଧ୍ଯାନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵଦ ପ୍ରଭୋ
ନାରଦ କହିଲେ: 'ହରିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ତୁତି ଓ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ମୋତେ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କଥା, ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର କହ, ପ୍ରଭୁ।'
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୀର୍ଥେ ପୁରା ଶକ୍ରୋ ଧୃତ୍ଵା ଧୌତେ ଚ ଵାସସୀ । ଘଟଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କ୍ଷୀରୋଦେ ଷଡ୍ଦେଵାନ୍ ପର୍ଯପୂଜଯତ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: 'ପୂର୍ବେ ଏକଥରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କ୍ଷୀରସାଗର ପାଖରେ ଘଡ଼ା ରଖି, ଛଅ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।'
ଗଣେଶଂ ଚ ଦିନେଶଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ଶିଵାମ୍ । ଏତାନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧାଦିଭିସ୍ତଦା
ସେ ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଆଵାହ୍ଯ ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯରୂପିଣୀମ୍ । ପୂଜାଞ୍ଚକାର ଦେଵେଶୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ପୁରୋଧସା
ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଆକାର, ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂରୋହିତ କରି ପୂଜା କଲେ।
ପୁରଃସ୍ଥିତେଷୁ ମୁନିଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଗୁରୌ ହରୌ । ଦେଵାଦିଷୁ ସୁଦେଶେ ଚ ଜ୍ଞାନାନନ୍ଦଂ ଶିଵେ ମୁନେ
ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ, ହରି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ, ସେଠି ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଥିଲା।
ପାରିଜାତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତମ୍ । ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପୂଜଯାମାସ ନାରଦ
ପାରିଜାତ ଫୁଲ ନେଇ, ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହେ ନାରଦ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଧ୍ଯାନଂ ଚ ସାମଵେଦୋକ୍ତଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପୁରା । ହରିଣା ତେନ ଧ୍ଯାନେନ ତନ୍ନିବୋଧ ଵଦାମି ତେ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ସାମବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ହରି ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ ।
ସହସ୍ରଦଲପଦ୍ମସ୍ଥକର୍ଣିକାଵାସିନୀଂ ପରାମ୍ । ଶରତ୍ପାର୍ଵଣକୋଟୀନ୍ଦୁପ୍ରଭାମୁଷ୍ଟିକରାଂ ପରାମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦେବୀ ହଜାର ପତ୍ର ଥିବା ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅନେକ ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଲୋକ ସମାନ ।
ସ୍ଵତେଜସା ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ସୁଖଦୃଶ୍ଯାଂ ମନୋହରାମ୍ । ପ୍ରତପ୍ତକାଞ୍ଚନନିଭଶୋଭାଂ ମୂର୍ତିମତୀଂ ସତୀମ୍
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦାୟକ ଓ ମନୋହର, ତାଙ୍କର ଦେହ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଭଳି ଜଳମଳାଏ, ଏବଂ ସଦା ନୀତିମାନ ।
ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷାଢ୍ଯାଂ ଶୋଭିତାଂ ପୀତଵାସସା । ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯାଂ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନାମ୍
ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତ ମୁହଁ, ସଦା ଯୁବତୀ ଓ ଦୃଢ଼ ।
ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ପ୍ରଦାତ୍ରୀଂ ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଭଜେ ଶୁଭାମ୍ । ଧ୍ଯାନେନାନେନ ତାଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାନାଗୁଣସମନ୍ଵିତାମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଶୁଭ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜିଏ; ଏହି ଧ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଗୁଣରେ ଭରିତ ବୋଲି ଚିନ୍ତନ କରିବା ।
ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଵାକ୍ଯେନ ଚୋପଚାରାଣି ଷୋଡଶ । ଦଦୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଧାନେନ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାଣୀ ଓ ଷୋଳ ଉପଚାର ସହିତ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭକ୍ତି ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ ।
ପ୍ରଶସ୍ତାନି ପ୍ରକୃଷ୍ଟାନି ଵରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନସାରଂ ଚ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉତ୍ତମ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପହାର, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ ଦେଲେ ।
ଆସନଂ ଚ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମି ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ଶୁଦ୍ଧଂ ଗଙ୍ଗୋଦକମିଦଂ ସର୍ଵଵନ୍ଦିତମୀପ୍ସିତମ୍
ହେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଏହି ବିଚିତ୍ର ଆସନ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗାଜଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।
ପାପେଧ୍ମଵହ୍ନିରୂପଂ ଚ ଗୃହ୍ଯତାଂ କମଲାଲଯେ । ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଦୂର୍ଵାଦିସଂଯୁତଂ ଜାହ୍ନଵୀଜଲମ୍
ହେ କମଳା, ପୁଷ୍ପ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଦୁର୍ବା ମିଶା ଏହି ଜାହ୍ନବୀ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ପାପର ଇଂଧନକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିଦେଇଥାଏ ।
ଶଙ୍ଖଗର୍ଭସ୍ଥିତଂ ସ୍ଵର୍ଘ୍ଯଂ ଗୃହ୍ଯତାଂ ପଦ୍ମଵାସିନି । ସୁଗନ୍ଧିପୁଷ୍ପତୈଲଂ ଚ ସୁଗନ୍ଧାମଲକୀଫଲମ୍
ହେ ପଦ୍ମବାସିନୀ, ଶଂଖ ଭିତରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଜଳ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ତେଲ ଓ ମନୋରମ ଆମଳକୀ ଫଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।
ଦେହସୌନ୍ଦର୍ଯବୀଜଂ ଚ ଗୃହ୍ଯତାଂ ଶ୍ରୀହରେଃ ପ୍ରିଯେ । କାର୍ପାସଜଂ ଚ କୃମିଜଂ ଵସନଂ ଦେଵି ଗୃହ୍ଯତାମ୍
ହେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଦେହ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ବୀଜ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ହେ ଦେବୀ, କପାସ ଓ ରେଶମର ବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।
ରତ୍ନସ୍ଵର୍ଣଵିକାରଂ ଚ ଦେହଭୂଷାଵିଵର୍ଧନମ୍ । ଶୋଭାଯୈ ଶ୍ରୀକରଂ ରତ୍ନଂ ଭୂଷଣଂ ଦେଵି ଗୃହ୍ଯତାମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ସୁନା ଓ ରତ୍ନର ତିଆରି ଗହନା ଓ ଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଦେହର ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାଏ ।
ସର୍ଵସୌନ୍ଦର୍ଯବୀଜଂ ଚ ସଦ୍ଯଃ ଶୋଭାକରଂ ପରମ୍ । ଵୃକ୍ଷନିର୍ଯାସରୂପଂ ଚ ଗନ୍ଧଦ୍ରଵ୍ଯାଦିସଂଯୁତମ୍
ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଜ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା ବିଶେଷ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଗଛର ଗୁଦା ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶା ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣକାନ୍ତେ ଧୂପଂ ଚ ପଵିତ୍ରଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ସୁଗନ୍ଧିଯୁକ୍ତଂ ସୁଖଦଂ ଚନ୍ଦନଂ ଦେଵି ଗୃହ୍ଯତାମ୍
ହେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଏହି ପବିତ୍ର ଧୂପ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ହେ ଦେବୀ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ସୁଖଦାୟକ ଚନ୍ଦନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।
ଜଗଚ୍ଚକ୍ଷୁଃସ୍ଵରୂପଂ ଚ ପଵିତ୍ରଂ ତିମିରାପହମ୍ । ପ୍ରଦୀପଂ ସୁଖରୂପଂ ଚ ଗୃହ୍ଯତାଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରି
ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ଦୀପ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ।
ନାନୋପହାରରୂପଂ ଚ ନାନାରସସମନ୍ଵିତମ୍ । ଅତିସ୍ଵାଦୁକରଂ ଚୈଵ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଏବଂ ନାନା ରସରେ ଭରିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।
ଅନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପଂ ଚ ପ୍ରାଣରକ୍ଷଣକାରଣମ୍ । ତୁଷ୍ଟିଦଂ ପୁଷ୍ଟିଦଂ ଚୈଵ ଦେଵ୍ଯନ୍ନଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଅନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରେ, ତୃପ୍ତି ଓ ପୁଷ୍ଟି ଦେଇଥାଏ ।
ଶାଲ୍ଯନ୍ନଜଂ ସୁପକ୍ଵଂ ଚ ଶର୍କରାଗଵ୍ଯସଂଯୁତମ୍ । ସ୍ଵାଦୁଯୁକ୍ତଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମି ପରମାନ୍ନଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍
ହେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଏହି ଶାଲି ଚାଉଳ ଓ ଦୁଧରେ ଭଲଭଳି ରାନ୍ଧା, ଚିନି ମିଶା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ପରମାନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।
ଶର୍କରାଗଵ୍ଯପକ୍ଵଂ ଚ ସୁସ୍ଵାଦୁ ସୁମନୋହରମ୍ । ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ନାମ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଗୃହାଣ ପରମେଶ୍ଵରି
ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ଏହି ଚିନି ଓ ଗାଈର ଦୁଧରେ ରନ୍ଧା, ଭଲଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା, ମଧୁର ଓ ମନମୋହନ 'ସ୍ୱସ୍ତିକ' ନାମକ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ନାନାଵିଧାନି ରମ୍ଯାଣି ପକ୍ଵାନ୍ନାନି ଫଲାନି ଚ । ସୁରଭିସ୍ତନସଂତ୍ଯକ୍ତଂ ସୁସ୍ଵାଦୁ ସୁମନୋହରମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସୁନ୍ଦର ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ଓ ଫଳ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ତାଜା ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ — ଏହି ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ମର୍ତ୍ଯାମୃତଂ ସୁଗଵ୍ଯଂ ଚ ଗୃହ୍ଯତାମଚ୍ଯୁତପ୍ରିଯେ । ସୁସ୍ଵାଦୁ ରସସଂଯୁକ୍ତମିକ୍ଷୁଵୃକ୍ଷସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ହେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରିୟେ, ଏହି ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ, ଶୁଦ୍ଧ ଗାଈର ଦୁଧରୁ ତିଆରି, ମଧୁର ଓ ରସଭରା, ଇଖୁ ଗଛରୁ ମିଳିଥିବା ପାନୀୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଅଗ୍ନିପକ୍ଵମତିସ୍ଵାଦୁ ଗୁଡଂ ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ଯଵଗୋଧୂମସସ୍ଯାନାଂ ଚୂର୍ଣରେଣୁସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ଭଲଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା ଏହି ଅତିମିଠା ଗୁଡ଼ ଓ ଯବ ଓ ଗହୁଁ ଚୁରୁଣିରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମିଶ୍ରଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।